07. Γιά μιά θεάρεστη ἐξομολόγηση (23-29/11)

Ἄν θέλουμε νά ζοῦμε κατά Θεόν καί νά εἴμαστε συνειδητοί Χριστιανοί, πρέπει νά ἔχουμε μυστηριακή ζωή. Τί σημαίνει «μυστηριακή ζωή»; Σημαίνει: Συμμετέχω συνειδητά στά Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας, καί ἰδιαίτερα στό φιλάνθρωπο Μυστήριο τῆς Μετανοίας καί Ἐξομολογήσεως καί στό ἁγιότατο Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Στό θέμα τοῦ Κύκλου πού θά κάνουμε σήμερα, θά ἀναφερθοῦμε στό πρῶτο ἀπό τά δύο αὐτά Μυστήρια, στό φιλάνθρωπο Μυστήριο τῆς Μετανοίας καί Ἐξομολογήσεως. Στό ἁγιότατο Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας θά ἀναφερθοῦμε στό ἑπόμενο θέμα τοῦ Κύκλου μας, πού θά εἶναι γιά τή θεία Κοινωνία. Σήμερα θά μελετήσουμε τό ἄρθρο «Γιά μιά θεάρεστη ἐξομολόγηση», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2355/15.6.26/σελ. 273-274, τό ὁποῖο θά μᾶς κατατοπίσει γιά τό τί πρέπει νά προσέχουμε καί νά ἐξετάζουμε περισσότερο, προκειμένου νά κάνουμε καθαρή καί θεάρεστη ἐξομολόγηση!

Θά διαβάσουμε τό πρῶτο Μέρος τοῦ ἄρθρου «Γιά μιά θεάρεστη ἐξομολόγηση», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2355/15.6.26/σελ. 273-274, ἕως ἐκεῖ πού λέει: «καί τό ἐπέστρεψε ἀκέραιο, χωρίς καθόλου νά τό αὐξήσει, καί ἔτσι δέν ἀπέφυγε τήν ἀποδοκιμασία τοῦ κυρίου του (βλ. Ματθ. κε΄ 24-25)», καί θά ποῦμε στά Μέλη: Τό ἄρθρο ἀντλεῖ τό περιεχόμενό του ἀπό τό ἐξαίρετο βιβλίο τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου «Πνευματικά Γυμνάσματα» καί παρουσιάζει συνοπτικά τίς ἔννοιες τῆς Γ΄ Ἐξετάσεως: Περί Ἐξομολογήσεως. Ἀναπτύσσει ἑπτά σημεῖα, στά ὁποῖα ἐξετάζουμε τόν ἑαυτό μας, γιά νά ἐπιτύχουμε μιά θεάρεστη ἐξομολόγηση. Στό πρῶτο Μέρος τοῦ ἄρθρου πού διαβάσαμε πρίν ἀπό λίγο, ἀναπτύσσονται τά τρία πρῶτα σημεῖα. Ποιά εἶναι αὐτά; (Σκέψεις Μελῶν…)

α) Πρῶτον, μᾶς καλεῖ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης νά ἀναλογιζόμαστε τήν ἄπειρη εὐεργεσία τοῦ Θεοῦ, πού συγχωρεῖ μέ τό φιλάνθρωπο Μυστήριο τῆς Μετανοίας καί Ἐξομολογήσεως τίς ἁμαρτίες μας. Ὁ ἴδιος ὁ ἀναστάς Κύριος συνέστησε τό Μυστήριο τῆς ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως δίνοντας ἐξουσία στούς Ἀποστόλους καί δι᾿ αὐτῶν στούς διαδόχους τους νά συγχωροῦν ἁμαρτίες: «λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας, ἀφίενται (=συγχωροῦνται) αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται» (=θά μείνουν ἀσυγχώρητες) (Ἰω. κ΄ 22-23). Ὁ Θεός συγχωρεῖ τίς ἁμαρτίες μας, ἀλλά διά τοῦ Πνευματικοῦ ἱερέως μέσῳ τοῦ Μυστηρίου τῆς Ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως. Μετά τό ἅγιο Βάπτισμα πουθενά ἀλλοῦ δέν συγχωροῦνται οἱ ἁμαρτίες μας, παρά μόνο στό Μυστήριο τῆς Ἐξομολογήσεως, τό ὁποῖο ὀνομάζεται «Δεύτερο βάπτισμα»  ἤ «Λουτρό τῆς ψυχῆς». Λέει ὁ Μέγας Ἀθανάσιος ὅτι «ὁ ἐξομολογούμενος ἐν μετανοίᾳ διά τοῦ ἱερέως (τοῦ Πνευματικοῦ) λαμβάνει τήν ἄφεσιν χάριτι Χριστοῦ» (PG 26, 1316).

β) Δεύτερον, μᾶς καλεῖ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης νά ἀναλογιζόμαστε πόσο μεγάλο εἶναι τό ὄφελος πού λαμβάνουμε ἀπό τήν ἱερά Ἐξομολόγηση. Ἐξομολογούμαστε μέ εἰλικρίνεια τά κρίματά μας στόν Πνευματικό, γονατίζουμε κάτω ἀπό τό πετραχήλι του, ἀκοῦμε τή συγχωρητική εὐχή καί λαμβάνουμε τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν μας. Μετά τήν εἰλικρινή ἐξομολόγηση, νιώθουμε ἕνα βάρος νά φεύγει ἀπό πάνω μας, εἰρηνεύει τό ἐσωτερικό μας, ἐπανέρχεται τό χαμόγελο στό πρόσωπό μας, Παράδεισος φυτρώνει στήν καρδιά μας, ἐπιστρέφουμε ἀνάλαφροι στό σπίτι μας. Ὁποία ἀγαλλίαση, χαρά καί εὐφροσύνη!

Ἐάν δέν βλέπουμε τά θαυμαστά αὐτά ἀποτελέσματα μετά τήν ἱερά Ἐξομολόγηση καί ξαναπέφτουμε πάλι στά ἴδια, αὐτό σημαίνει ὅτι δέν κάναμε καθαρή ἐξομολόγηση· σημαίνει ὅτι δέν ἤμασταν καλά προετοιμασμένοι. Ἄν ἤμασταν καλά προετοιμασμένοι, θά λαμβάναμε ὄχι μόνο τήν ἁγιαστική καί καθαρτική Χάρι τοῦ Μυστηρίου, ἀλλά καί ἐνεργητική Χάρι καί δύναμη, γιά νά νικοῦμε ἐκεῖνες τίς ἁμαρτίες πού ἐξομολογούμαστε μέ ἀληθινό πόνο καί συντριβή τῆς καρδιᾶς.

γ) Τρίτον, μᾶς καλεῖ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης νά ἐξετάζουμε μήπως οἱ ἐξομολογήσεις ποὺ κάνουμε εἶναι ἐλλιπεῖς. Πότε εἶναι ἐλλιπεῖς οἱ ἐξομολογήσεις μας; Ὅταν, λόγου χάριν, ἐξομολογούμαστε μερικά ἁμαρ­τήματά μας καί κάποιες σοβαρές ἁμαρτίες μας δέν τίς ἐξομολογούμαστε, ὅταν συγ­κατατιθέμεθα σέ σαρκικούς λογισμούς καί δέν τούς ἐξομολογούμαστε μέ τό δικαιολογητικό ὅτι δέν διαπράχθηκαν ὡς ἁμαρτίες. Ἀλλά ἐφόσον ὡς πρός τήν προαίρεση διαπράχθηκαν, ἰσχύει αὐτό πού λέει ὁ Κύριος: «ἤδη ἐμοίχευσεν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ» (Ματθ. ε΄ 28). Ἄλλες φορές ἀρχίζουμε κάποιες ἁμαρτίες, ἀλλά παρουσιάζονται ἐμπόδια καί δέν τίς ὁλοκληρώνουμε. Ἐφόσον ὡς πρός τήν πρόθεση τίς διαπράξαμε, δέν κάνουμε καλά πού τίς διαγράφουμε σάν νά μήν ἦταν τίποτε. Ἐάν δέν τίς ἀποστρεφόμαστε, βαδίζουμε σέ ὀλισθηρό δρόμο, ὁ ὁποῖος θά μᾶς φέρει καί στή διάπραξη τῆς ἁμαρτίας. Ἄλλες φορές μποροῦμε νά κάνουμε τό καλό καί ἀπό ἀμέλεια τό παραλείπουμε. Ἤ ἀφήνουμε νά γίνει ἀπό ἄλλους τό κακό, ἐνῶ μποροῦμε νά τό ἐμποδίσουμε. Κι αὐτές τίς παραλείψεις συνήθως δέν τίς ἐξομολογούμαστε. Ἀλλά ὅταν παραλείπουμε τό ἕνα, παραλείπουμε τό ἄλλο, ἡ ἐξομολόγησή μας εἶναι ἐλλιπής.

Ἔπειτα θά διαβάσουμε τό ὑπόλοιπο ἄρθρο, στό ὁποῖο ἀναπτύσσονται τά ὑπόλοιπα τέσσερα σημεῖα τῆς Ἐξετάσεως. Ποιά εἶναι αὐτά; (Σκέψεις Μελῶν…)

α) Πρῶτον, μᾶς καλεῖ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης νά ἐξετάζουμε ἄν ψάξαμε νά βροῦμε ἕναν καλό Πνευματικό. Ὅπως διαλέγουμε ἕναν καλό γιατρό, γιά νά θεραπεύσει τή σωματική ἀσθένειά μας, ἔτσι νά διαλέγουμε κι ἕναν καλό Πνευματικό, γιά νά μᾶς γιατρεύσει ἀπό τή θανατηφόρα ἀσθένεια τῆς ἁμαρτίας. Κι ὅταν λέμε νά βροῦμε ἕναν καλό Πνευματικό, μήν πηγαίνει τό μυαλό μας σέ προορατικούς καί προγνωστικούς Γέροντες. Λέει ὁ ἅγιος Ἰωάν­νης τῆς «Κλίμακος»: «Ἄς μή ζητοῦμε Γέροντες προγνωστικούς καί προορατικούς, ἀλλά προπάντων καί ὁπωσδήποτε ταπεινούς καί κατάλλη­λους γιά τή θεραπεία τῶν ἀσθενειῶν μας» (Λόγος Δ΄, 123). Γι᾿ αὐτό δέν πρέπει νά ἀποφεύγουμε τόν καλό Πνευματικό, διότι τυχόν τόν θεωροῦμε αὐστηρό, καί νά πηγαίνουμε σέ ἄλλον Πνευματικό πού δέν θά μᾶς βάλει κανόνα.

β) Δεύτερον, μᾶς καλεῖ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης νά ἐξετάζουμε μήπως δέν ἔχουμε ἀληθινό πόνο στήν καρδιά μας γιά τίς ἁμαρτίες πού κάνουμε. Ὁ ἱερός Ψαλμωδός ἔλεγε: «Λούσω καθ’ ἑκάστην νύκτα τήν κλίνην μου, ἐν δάκρυσί μου τήν στρωμνήν μου βρέξω» (Ψαλ. ς΄ 7). Αὐτό σημαίνει ὅτι εἶχε ἀληθινό πόνο στήν καρδιά του γιά τίς ἁμαρτίες πού ἔκανε. Γι’ αὐτό ἔλουζε κάθε νύχτα τό κρεβάτι του καί ἔβρεχε τό στρῶμα του μέ δάκρυα.

Ἐπίσης μᾶς καλεῖ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης νά ἐξετάζουμε μήπως δὲν ἔχουμε πάρει κάν ἀπόφαση νά ἀγωνιζόμαστε νά μήν ἁμαρτάνουμε. Ἤ, κι ἄν πήραμε τέτοια ἀπόφαση, νά ἐξετάζουμε μήπως δέν εἶναι σταθερή καί ἐνεργητική. Ἄς ἀναρωτηθοῦμε: Μήπως δέν εἴμαστε ἀποφασισμένοι νά ἀποφεύγουμε μέ ὅλες μας τίς δυνάμεις ὅλες τίς ἀφορμές − τά πρόσωπα, τίς περιστάσεις, τούς τόπους, τούς τρόπους καί τούς κινδύνους − πού μποροῦν νά μᾶς ρίξουν στήν ἁμαρτία; Ἄν δέν ἀποφεύγουμε μέ ὅλες τίς δυνάμεις μας ὅλες τίς ἀφορμές τῆς ἁμαρτίας, ἡ μετάνοια καί ἡ ἐξομολόγησή μας εἶναι ἐλλιπής καί ἀτελής.

γ) Τρίτον, μᾶς καλεῖ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης νά ἐξετάζουμε πῶς συμπεριφερόμαστε μετά ἀπό κάθε Ἐξομολόγηση. Εὐχαριστοῦμε τόν Θεό πού μᾶς ἔδωσε τόσο εὔκολη τήν ἰατρεία τῶν ἁμαρτιῶν μας, ἡ ὁποία γιά τόν Ἴδιο ὑπῆρξε τόσο δύσκολη καί τόσο πολύτιμη, ἐφόσον ἔχυσε τό Αἷμα Του ἐπάνω στόν Σταυρό γιά τή σωτηρία μας; Ὅπως εὐχαριστοῦμε τόν Θεό μετά τή θεία Κοινωνία λέγοντας: «Εὐχαριστῶ σοι, Κύριε ὁ Θεός μου, ὅτι οὐκ ἀπώσω με τόν ἁμαρτωλόν, ἀλλά κοινωνόν με γενέσθαι τῶν ἁγιασμάτων σου κατηξίωσας», ἔτσι νά Τόν εὐχαριστοῦμε καί μετά τήν ἱερά Ἐξομολόγηση γιά τό θεῖο δῶρο τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν μας.

δ) Τέταρτον, μᾶς καλεῖ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης νά ἐξετάζουμε τόν ἑαυτό μας, ἄν ἔχουμε ἐπιθυμία νά πηγαίνουμε συχνά στό πανάγιο λουτρό τῆς Ἐξομολογήσεως. Ὅποιος πηγαίνει συχνά, λαμβάνει νέα Χάρι ἀπό τόν Κύριο καί ἀκολούθως παίρνει δύναμη γιά νά διορθωθεῖ μέ τελειότητα καί νά προφυλαχθεῖ ἀπό κάθε ἁμαρτία.

Ἐμεῖς ἔχουμε σ’ αὐτό τό θέμα καλή σειρά; Μήπως δέν ἐξομολογηθήκαμε ποτέ στή ζωή μας; Ἄν δέν ἐξομολογηθήκαμε, δέν φοβόμαστε ὅτι μπορεῖ νά ἔλθει ξαφνικά ὁ θάνατος καί νά μᾶς βρεῖ ἀπροετοίμαστους; Μήπως ἐξομολογηθήκαμε μία φορά, ὅταν ἤμασταν νέοι καί μετά ἀπό ἀναβολή σέ ἀναβολή δέν ξαναεξομολογηθήκαμε; Ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης μᾶς συβουλεύει νά μήν ἀναβάλλουμε τήν ἐξομολόγηση. Νά μή λέμε: «Θὰ πάω αὔριο γιὰ ἐξομολόγηση». Ὄχι, νά μή λέμε, θά πάω αὔριο γιά ἐξομολόγηση, ἀλλά σήμερα· ἐπειδή δέν ξέρουμε τί θά γεννήσει ἡ ἑπόμενη ἡμέρα· «μή καυχῶ τά εἰς αὔριον, οὐ γάρ γινώσκεις τί τέξεται  ἡ ἐπιοῦσα» (Παρ. κζ´ [27] 1).

Καί ὅταν πηγαίνουμε νά ἐξομολογηθοῦμε, νά κάνουμε καθαρή Ἐξο­μολόγηση, ὅπως ἔλεγε ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. Καί ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς «Κλίμακος» συμβουλεύει: «Ξεγύμνωσε, ξεγύμνωσε τό τραῦμα σου στόν ἰατρό. Μήν ντραπεῖς, ἀλλά λέγε: “Δικό μου, πάτερ, εἶναι τό τραῦμα, δική μου ἡ πληγή! Ἡ δική μου ραθυμία τό προξένησε καί ὄχι κάτι ἄλλο. Κανείς ἄλλος δέν εἶναι αἴτιος τῆς ἁμαρτίας μου, οὔτε ἄνθρωπος οὔτε διάβολος οὔτε σῶμα, οὔτε ἄλλο τίποτε, παρά μόνο ἡ ἀμέλειά μου”, Τήν ὥρα πού ἐξομολογεῖσαι νά εἶσαι καί στή συμπεριφορά καί στήν ὄψη καί στό λογισμό σκυφτός σάν κατάδικος (Λόγος Δ΄ 56)».

Νά βάλουμε καλή σειρά στή μυστηριακή ζωή καί νά πηγαίνουμε πιό συχνά στόν Πνευματικό γιά τἠν ἱερά Ἐξομολόγηση. Καί νά κάνουμε εἰλικρινή, καθαρή, θεάρεστη ἐξομολόγηση, χωρίς νά δικαιολογοῦμε σέ τίποτε τόν ἑαυτό μας.

Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καί εἰς ζωήν αἰώνιον», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2355/15.6.2026/σελ. 271-272.