24. Ἀσυνεννοησία ἤ ἀλληλοκατανόηση; (11-17/5)

Καμιά ἄλλη ἐποχή δέν ἔδινε τόσες δυνατότητες ἐπικοινωνίας μεταξύ τῶν ἀνθρώπων, ὅσο ἡ δική μας ἐποχή. Ἀλλά καί σέ καμιά ἄλλη ἐποχή ἡ δυσκολία ἐπικοινωνίας δέν εἶναι τόσο μεγάλη ὅσο στή δική μας ἐποχή. Παρατηρεῖται ἀσυνεννοησία μεταξύ τῶν ἀνθρώπων καί στά πιό ἁπλά θέματα τῆς καθημερινῆς ζωῆς. Οἱ φράσεις: «Δέν μέ καταλαβαίνει». «Ἄλλα τοῦ λέω ἐγώ, ἄλλα μοῦ λέει ἐκεῖνος». «Ζεῖ στόν κόσμο του». «Ἀδύνατον πιά νά ἐπικοινωνήσουμε», ἀκούγονται πολύ συχνά ἀπό πολλά στόματα. Ἀλλά ἡ δυσκολία τῆς ἐπικοινωνίας πού ἔχουν στήν ἐποχή μας οἱ ἄνθρωποι, δέν λύνεται μέ τήν ἀσυνεννοησία. Λύνεται μέ τήν ἀλληλοκατανόηση, ὅπως θά δοῦμε στό θέμα τοῦ Κύκλου πού θά κάνουμε σήμερα.

Θά διαβάσουμε τό πρῶτο Μέρος τοῦ ἄρθρου «Ἀσυνεννοησία ἤ ἀλληλοκατανόηση;», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2348/1.3.2026/σελ. 117-118, ἕως ἐκεῖ πού λέει «καταστρέφονται φιλίες ἐτῶν, ἐπειδή οὔτε ὁ ἕνας κάνει πίσω οὔτε ὁ ἄλλος», σελ 118, α΄ στήλη, καί θά ποῦμε στά Μέλη: Μᾶς λέει τό ἄρθρο ὅτι στήν ἐποχή μας ὑπάρχουν πολλές δυνατότητες ἐπικοινωνίας μεταξύ τῶν ἀνθρώπων: μέ τά σταθερά τηλέφωνα, μέ τά κινητά τηλέφωνα, μέ τό διαδίκτυο, καί ὄχι μόνο. Κάποτε οἱ ἄνθρωποι ἐπικοινωνοῦσαν καί μέ τήν ἀλληλογραφία ἤ μέ τίς ἐπισκέψεις ἀγάπης πού ἔκαναν ὁ ἕνας στό σπίτι τοῦ ἄλλου. Στήν ἐποχή μας αὐτοί οἱ τρόποι ἐπικοινωνίας κοντεύουν νά καταργηθοῦν. Ὅμως ὅλες αὐτές οἱ εὐκολίες δέν ἔλυσαν τό πρόβλημα τῆς ἐπικοινωνίας μεταξύ τῶν ἀνθρώπων. Ἀπεναντίας· βλέπουμε ὅτι πολλοί ἄνθρωποι στήν ἐποχή μας δυσκολεύονται νά συνεννοηθοῦν ὄχι μόνο μέ ἄγνωστους, ἀλλά καί μέ τά πιό οἰκεῖα τους πρόσωπα: ὁ φίλος μέ τόν φίλο του, ὁ συνεργάτης μέ τόν συνεργάτη του, ὁ πατέρας μέ τό παιδί του, τό παιδί μέ τούς γονεῖς του, ὁ σύζυγος μέ τή σύζυγο! Γιατί ἄραγε; Τί φταίει καί δέν μποροῦμε νά ἐπικοινωνήσουμε ἀδελφικά μεταξύ μας οἱ ἄνθρωποι; (Σκέψεις Μελῶν…)

α) Φταίει ἡ προκατάληψη. Ξεκινοῦμε ἀπό τήν ἀρχή μέ προκαταλήψεις καί ἀρνητική διάθεση, ἀμφισβητώντας τίς καλές προθέσεις τοῦ ἄλλου, τή δυνατότητά του καί τή διάθεσή του νά μᾶς καταλάβει. Ὅταν εἴμαστε προκατειλημμένοι γιά τίς διαθέσεις τοῦ ἄλλου, εἶναι ἀδύνατον νά συνεννοηθοῦμε μαζί του. Θεωροῦμε ὅτι ὁ ἄλλος δέν μᾶς καταλαβαίνει ἤ ὅτι δέν θέλει νά μᾶς καταλάβει. Καί τοῦ ἀποδίδουμε σκέψεις, αἰσθήματα, διαθέσεις, πού ἐκεῖνος πιθανόν νά μήν τίς ἔχει, οὔτε νά τίς σκέφθηκε ποτέ. Ἐπίσης ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο τοῦ μιλᾶμε, δέν εἶναι πάντοτε ὁ σωστός. Τοῦ μιλᾶμε μέ ἔντονο ὕφος, μέ ὑψωμένη φωνή, μέ προσβλητικούς χαρακτηρισμούς. Ἀλλά τό ἔντονο ὕφος, ἡ ὑψωμένη φωνή καί οἱ προσβλητικοί χαρακτηρισμοί δέν εἶναι βοηθητικός τρόπος, γιά νά γίνουμε ἀποδεκτοί ἀπό τούς ἄλλους.

Νά ἀναφέρουμε μερικά παραδείγματα: Οἱ γραμματεῖς καί οἱ Φαρισαῖοι τῆς ἐποχῆς τοῦ Κυρίου, ἐνῶ ἔβλεπαν τόσα θαύματά Του, ἄκουγαν τόσες ὑψηλές διδασκαλίες Του, ἀπολάμβαναν τόσες εὐεργεσίες Του, Τόν ἀπέρριπταν ἀπό προκατάληψη. Αὐτοί περίμεναν τόν Μεσσία ὡς κοσμικό ἀρχηγό πού θά τούς ἐλευθέρωνε ἀπό τή σκλαβιά τῶν Ρωμαίων καί διέστρεφαν ὅλα ὅσα ἔλεγε καί ἔκανε ὁ Κύριος. Ἀλλά καί οἱ εἰδωλολάτρες στούς χρόνους τῶν διωγμῶν ἀπό προκατάληψη δίωκαν τούς Χριστιανούς, κατηγορώντας τους ὅτι στίς τελετές τους θυσιάζουν μικρά παιδιά καί λατρεύουν ἕναν ἐσταυρωμένο μέ κεφαλή ὄνου. Βλέπουμε στά δύο αὐτά χαρακτηριστικά παραδείγματα ὅτι ἡ προκατάληψη διαστρέφει τά πάντα καί ὁδηγεῖ σέ πλήρη ἀσυνεννοησία!

β) Φταίει ὁ ὑπερτροφικός ἐγωισμός μας. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔχει τήν ἐντύπωση ὅτι αὐτός ἔχει δίκαιο καί ὅτι ἡ ἀλήθεια εἶναι αὐτό πού ὁ ἴδιος θεωρεῖ σωστό, πῶς νά ὑπάρξει κατανόηση; Ὅταν ὁ ἕνας ὑποστηρίζει ἐγωιστικά τό Α κι ὁ ἄλλος τό Ω· ὅταν ὁ ἕνας θέλει νά ἐπιβάλει δυναστικά τό δικό του κι ὁ ἄλλος τό δικό του, πῶς νά συνεννοηθοῦν μεταξύ τους οἱ ἄνθρωποι; Δύο ἐγωισμοί δέν συμβιβάζονται. Ἀναπόφευκτα φέρνουν ἀσυνεννοησία, διάσπαση, σύγχυση καί καταστροφή. Βάζει καί ὁ διάβολος τήν οὐρά του, διότι ἡ σύγχυση εἶναι τό ὄχημα τοῦ διαβόλου, ὅπως λέει ὁ ὅσιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος.

Νά ἀναφέρουμε ὡς χαρακτηριστικό παράδειγμα τῆς ἀσυνεννοησίας πού φέρνει ὁ ὑπερτροφικός ἐγωισμός αὐτούς πού ἤθελαν νά φτειάξουν τόν Πύργο τῆς Βαβέλ. Κυριεύθηκαν ἀπό πολύ μεγάλη ὑπερηφάνεια καί τιμωρήθηκαν, προτοῦ νά ὁλοκληρώσουν τό ἔργο τους. Διότι ἦταν ἀδύνατον νά συνεννοηθοῦν μεταξύ τους. Ἄλλα ἔλεγε ὁ ἕνας καί ἄλλα ἔκανε ὁ ἄλλος. Καί τό ἀποτέλεσμα πού προέκυψε ἦταν φοβερό: Τό κτίσιμο τοῦ πύργου τῆς Βαβέλ ἄρχισε, ἀλλά δέν ὁλοκληρώθηκε ποτέ! Τά ἴδια καί χειρότερα ἐπαναλαμβάνονται καί σήμερα στήν κοινωνία μας: Χωρίζουν οἱ σύζυγοι, φεύγουν τά παιδιά ἀπό τήν οἰκογένεια, διαλύονται ἑταιρεῖες, γκρεμίζονται ἐπιχειρήσεις, καταστρέφονται φιλίες ἐτῶν, ἐπειδή οὔτε ὁ ἕνας κάνει πίσω οὔτε ὁ ἄλλος.

Θά διαβάσουμε τό ὑπόλοιπο ἄρθρο καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Πῶς λύνεται τό πρόβλημα τῆς ἀσυνεννοησίας; Τί μᾶς λέει τό ἄρθρο; (Σκέψεις Μελῶν…)

α) Λύνεται μέ τήν καταπολέμηση τῆς προκατάληψης καί τοῦ ἐγωισμοῦ. Ἐφόσον λόγῳ προκατάληψης καί ἐγωισμοῦ ὁδηγούμαστε στήν ἀσυνεννοησία, ὅπως λέγαμε στό πρῶτο Μέρος τοῦ θέματος, τό πρόβλημα τῆς ἀσυνεννοησίας μπορεῖ νά λυθεῖ μέ τήν καταπολέμηση τῆς προκατάληψης καί τοῦ ἐγωισμοῦ, πού ψυχραίνουν τίς σχέσεις μας. Λέμε ὅτι δέν μᾶς καταλαβαίνουν οἱ ἄλλοι. Μήπως ὅμως κι ἐμεῖς μέ τήν ὑψωμένη φωνή μας καί τούς προσβλητικούς χαρακτηρισμούς μας δέν ἐμποδιζόμαστε νά γίνουμε κατανοητοί καί στή συνέχεια ἀποδεκτοί ἀπό τούς ἄλλους; Ἄς χαμηλώσουμε λιγάκι τούς τόνους. Ἄς μιλήσουμε πιό εὐγενικά καί πιό συγκρατημένα στούς ἄλλους. Ἄν τό κάνουμε αὐτό, θά βροῦμε ἀνταπόκριση ἀπό τούς ἄλλους καί θά λυθεῖ τό πρόβλημα τῆς ἀσυνεννοησίας πού ὑπάρχει μεταξύ μας.

Ἐπίσης θιγόμαστε πού μᾶς μιλοῦν οἱ ἄλλοι ἐγωιστικά. Ἀλλά μήπως κι ἐμεῖς τούς ἀπαντοῦμε ἐγωιστικά; Ἄς προσπαθήσουμε νά τούς μιλήσουμε πιό ταπεινά καί θά ἀλλάξει ἀμέσως τό τοπίο. Ἄν ἔστω ὁ ἕνας ἀπό τούς δύο ταπεινωθεῖ, τό πρόβλημα τῆς ἀσυνεννοησίας θά λυθεῖ μέ μεγάλη εὐκολία. Ὅπου ἐπιμένει νά ὑπάρχει πρόβλημα ἀσυνεννοησίας, αὐτό συνήθως εἶναι σημάδι ὅτι καί οἱ δύο πλευρές φταῖνε καί ὅτι ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη τουλάχιστον ὁ ἕνας ἀπό τούς δύο νά ταπεινωθεῖ καί νά σηκώσει μέ ὑπομονή τό σφάλμα τοῦ ἄλλου. Ἄν ἀρχίσουμε νά λέμε, «αὐτός νά ὑποχωρήσει πρῶτος», δέν κάνουμε τίποτε. Στήν πνευματική ζωή δέν περιμένουμε νά διορθωθεῖ πρῶτα ὁ ἄλλος, ἀλλά σπεύδουμε πρῶτοι ἐμεῖς νά τόν συγχωρήσουμε, πρίν προλάβει αὐτός νά μετανοήσει καί νά μᾶς ζητήσει συγχώρηση. Ρωτήθηκε ἕνας ὅσιος Ἀσκητής: «Τί ἐστί ταπείνωσις;» Καί ἀπάντησε: Τό νά συγχωρήσεις τόν ἀδελφό σου «πρό τοῦ μετανοῆσαί σοι»· πρίν προλάβει αὐτός νά μετανοήσει καί νά σοῦ ζητήσει συγχώρηση. Ἔτσι λύνεται τό πρόβλημα τῆς ἀσυνεννοησίας. Μέ τήν ταπείνωση καί τήν ὑποχωρητικότητα. Ἄς ταπεινωνόμαστε λοιπόν καί ἄς κάνουμε λίγο πίσω, γιά νά παρακινεῖται καί ἡ ἄλλη πλευρά νά κάνει τό ἴδιο.

β) Λύνεται μέ τήν καλλιέργεια τῆς ἀγάπης. Ὁ θεῖος Ἀπόστολος στήν πρός Ἑβραίους ἐπιστολή μᾶς παρακινεῖ νά κατανοοῦμε ὁ ἕνας τόν ἄλλον μέ τήν καλλιέργεια τῆς ἀγάπης: «Κατανοῶμεν ἀλλήλους εἰς παροξυσμόν ἀγάπης καί καλῶν ἔργων» (Ἑβρ. ι΄ 24). Νά παρακολουθοῦμε καί νά παρατηροῦμε προσεκτικά ὁ ἕνας τόν ἄλλο, γιά νά ὠθούμαστε μεταξύ μας σέ ἀγάπη καί καλά ἔργα. Μόνο αὐτοί πού ἀγαποῦν ἀληθινά, κανανοοῦν τούς ἄλλους. «Καταμανθάνουσιν ἀλλήλους», ἑρμηνεύει ὁ ἑρμηνευτής μοναχός Εὐθύμιος Ζιγαβηνός. Δηλαδή, βλέπουν μέ προσοχή, ἀκοῦν, παρακολουθοῦν τίς ἀνάγκες, τίς δυσκολίες, τούς πειρασμούς τοῦ ἄλλου, καταλαβαίνουν τόν πόνο του καί τόν ἀγώνα του καί παρακινοῦνται σέ μεγαλύτερη ἀγάπη καί συστηματική ἐπιτέλεση τῶν καλῶν ἔργων. Αὐτοί πού ἀγαποῦν ἀληθινά δέν βάζουν τό δικό τους συμφέρον πάνω ἀπό τό συμφέρον τῶν ἄλλων, ἀλλά ἐκδηλώνουν τήν ἀγάπη τους πρός τούς ἄλλους στόν ὕψιστο βαθμό. Γίνεται ἡ ἀγάπη τους «παροξυσμός ἀγάπης»! Ἐπίσης ἀγαποῦν ὁ ἕνας τόν ἄλλον «ἐκτενῶς» (Α΄ Πέτρ. α΄ 22), μέ καθαρή καρδιά καί ξένη ἀπό κάθε ἰδιοτέλεια. Αὐτό τό «ἐκτενῶς» τά λέει ὅλα. Ἄλλωστε ἡ ἀγάπη μεταξύ μας εἶναι ἡ δεύτερη καί ἴση μέ τήν πρώτη μεγάλη ἐντολή τοῦ Θεοῦ, τήν ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό, στίς ὁποῖες ἀναφερθήκαμε στό 14ο καί 15ο θέμα τῆς φετινῆς σειρᾶς τῶν Κύκλων μας. Μέ τέτοια ἄδολη, ἁγνή ἀγάπη ἐξοβελίζονται ἡ ἀσυνεννοησία, οἱ ἀποστάσεις καί οἱ ψυχρότητες. Μέ τέτοια ἀνιδιοτελή ἀγάπη συνδέονται οἱ ψυχές μέ τόν σύνδεσμο τῆς εἰρήνης. Φθάνουν στήν ἀλληλοκατανόηση καί τήν ἀληθινή κοινωνία τῆς ἀγάπης. Τρῶνε γλυκό ψωμί στό σπίτι τους καί γίνεται παράδεισος ἡ ζωή τους.

Ἐπίσης γράφει ὁ ἀπόστολος Παῦλος στή Β΄ πρός Κορινθίους ἐπιστολή του: «Ἡ γάρ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ συνέχει ἡμᾶς» (ε΄ 14). Ἄν μᾶς συνέχει ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, μᾶς σφίγγει ὅλους μαζί καί μᾶς συγκρατεῖ προσκολλημένους καί στόν Χριστό καί μεταξύ μας, τότε χαιρόμαστε τή ζωή μας καί γίνεται ἡ ζωή μας παράδεισος. Καί εἶναι κρίμα, ἐνῶ μποροῦμε νά χαιρόμαστε ἕναν παράδεισο, νά τόν ἀνταλλάσσουμε μέ ἕνα μαρτύριο κολάσεως, μόνο καί μόνο ἐξαιτίας τῆς προκατάληψης, τοῦ ἐγωισμοῦ, τῆς ὑπερηφάνειας καί τοῦ φθόνου πού ἀφήνουμε πολλές φορές νά κυριεύουν τήν ψυχή μας.

Μέ τήν ἤρεμη διάθεση, τήν ψυχραιμία, τήν ταπείνωση καί προπαντός μέ τή βασίλισσα τῶν ἀρετῶν, τήν ἀγάπη, φθάνουμε στήν ἀλληλοκατανόηση καί γίνεται παράδεισος ἡ ζωή μας. Ὑπάρχει ἀληθινή ἀγάπη; Τότε ὑπάρχει καί ἀλληλοκατανόηση. Τότε καταλαβαίνει ὁ ἕνας τόν ἄλλον.Τότε δέν ἀπαιτῶ νά μέ καταλαβαίνουν οἱ ἄλλοι, ὅσο ἀγωνίζομαι ἐγώ νά τούς καταλαβαίνω. Διότι τοποθετῶ τό δικό τους συμφέρον πάνω ἀπό τό δικό μου, τή δική τους ἀνάγκη πιό μπροστά ἀπό τή δική μου. Αὐτό ἀπαιτεῖ ἡ ἀγάπη καί αὐτό αὐξάνει τήν ἀγάπη.Ὅταν μέ τέτοια αὐξανόμενη ἀγάπη κατανοῶ τόν ἀδελφό, τότε καί ἐκεῖνος, συγκινούμενος ἀπό τήν ἀγάπη μου, παρακινεῖται στό νά μέ κατανοεῖ.

Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Γιατί δέν προτιμᾶτε νά εἶστε ἀδικημένοι;», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2350/1.4.2026/σελ. 165-166.