23. Ἄρτιοι καί καταρτισμένοι (4-10/5)

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος στή Β΄ πρός Τιμόθεον ἐπιστολή του γράφει στόν Μαθητή του Τιμόθεο ὅτι οἱ «πονηροί ἄνθρωποι καί γόητες» (=ἀπατεῶνες) προχωροῦν ἀπό τό κακό στό χειρότερο «πλανῶντες καί πλανώμενοι». Ἐσύ ὄμως νά μένεις ἀκλόνητος  «ἐν οἷς ἔμαθες καί ἐπιστώθης», διότι ξέρεις καλά ἀπό ποιό δάσκαλο τά ἔμαθες. Ἐσύ ἀπό μικρό παιδί γνωρίζεις τίς Ἅγιες Γραφές, οἱ ὁποῖες μποροῦν νά σοῦ μεταδώσουν τήν ἀληθινή σοφία, πού ὁδηγεῖ στή σωτηρία μέ τήν πίστη στόν Ἰησοῦ Χριστό. Καί ἐπιλέγει ὁ θεῖος Ἀπόστολος ὅτι ὅλη ἡ Ἁγία Γραφή εἶναι θεόπνευστη, καθώς ἔχει γραφεῖ μέ τόν ἄμεσο φωτισμό καί τήν καθοδήγηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Καί εἶναι πολύ ὠφέλιμη γιά νά διδάσκει τήν ἀλήθεια, γιά νά ἐλέγχει τίς πλάνες καί τίς παρεκτροπές, γιά νά διορθώνει αὐτούς πού ἁμαρτάνουν, γιά νά παιδαγωγεῖ σέ ὅλες τίς ἀρετές. Ἡ κατήχηση καί ἡ πνευματική καλλιέργεια πού μᾶς προσφέρει ἡ γνώση τῆς Ἁγίας Γραφῆς συντελεῖ στὸ νά γίνεται ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ τέλειος, ὁλοκληρωμένος καί καταρτισμένος σέ κάθε καλό ἔργο, ὅπως θά δοῦμε στό ἁγιογραφικό Ἀνάγνωσμα.

Θά διαβάσουμε τό κείμενο καί τήν ἑρμηνεία τοῦ ἁγιογραφικοῦ Ἀναγνώσματος: Β΄ Τιμ. γ΄ 13-17. Σχόλια: 1) «Ἱερά γράμματα». «Ἱερά γράμματα τάς θείας καλεῖ Γραφάς» (Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος). 2) «Ἀπό βρέφους». «Οὐ χθές καί πρώην ἔμαθες, ἀλλ᾿ ἀπό βρέφους καί διά βάθους ἡ ρίζα σοι κεῖται τῆς γνώσεως τῶν Γραφῶν» (Οἰκουμένιος). Μεγάλωσες, Τιμόθεε, μέ τήν Ἁγία Γραφή στά χέρια σου, μέ τόν λόγο τοῦ Θεοῦ στά χείλη σου καί ἅπλωσες ρίζες βαθιές, πού δέν μπορεῖ κανείς νά σοῦ τίς ξεριζώσει. «Ὅπως ἡ σφραγίδα ἀποτυπώνεται στό μαλακό κερί καί δέν ἐξαλείφεται, ἔτσι καί οἱ θαυμάσιες διηγήσεις τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἀποτυπώνονται ἀνεξίτηλα στίς τρυφερές παιδικές ψυχές» (Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος). Ὁ ἀπόστολος Τιμόθεος, ὁ Μέγας Βασίλειος καί ὅλα τά ἀδέλφια του, ὁ ἅγιος Νεκτάριος καί ἄλλες μεγάλες μορφές τῆς Ἐκκλησίας μας σεμνύνονται, διότι ἀπό τή βρεφική ἡλικία τους διδάχθηκαν τά «ἱερά γράμματα». 3) Μᾶς κάνει ἐντύπωση πόσο πολύ μᾶς ὠφελεῖ ἡ γνώση τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Μᾶς μεταδίδει τήν ἀληθινή σοφία. Μᾶς θωρακίζει ὥστε νά διακρίνουμε καί νά ἐλέγχουμε τίς πλάνες καί τίς παρεκτροπές, νά διορθώνουμε αὐτούς πού ἁμαρτάνουν. Μᾶς παιδαγωγεῖ σέ ὅλες τίς ἀρετές. Καί τό κυριότερο: Μᾶς βοηθεῖ νά γινόμαστε ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ τέλειοι καί καταρτισμένοι σέ κάθε καλό ἔργο (Β΄ Τιμ. γ΄ 15-17), ὅπως θά δοῦμε στό ἄρθρο «Ἄρτιοι καί καταρτισμένοι», πού θά μελετήσουμε σήμερα.

1. Θά διαβάσουμε τό πρῶτο Μέρος τοῦ ἄρθρου «Ἄρτιοι καί καταρ­τισμένοι», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2347/15.2.2026/σελ. 87-88, ἕως ἐκεῖ πού λέει: «γιά νά φθάσουν ἀπό τό “κατ᾿ εἰκόνα” στό “καθ᾿ ὁμοίωσιν” καί ἀπό τό στάδιο τῆς καθάρσεως στό στάδιο τοῦ φωτισμοῦ καί στό στάδιο τῆς θεώσεως», σελ. 88, α΄ στήλη, καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Ποιά ἔννοια ἔχει ἡ προτροπή τοῦ ἀποστόλου Παύλου νά εἶναι ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ἄρτιος; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἔχει τήν ἔννοια νά εἶναι ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ τέλειος καί ὁλοκληρωμένος. Βέβαια ὅλοι γνωρίζουμε ὅτι ἡ τελειότητα δέν ἔχει τέλος. Εἶναι, σύμφωνα μέ τήν ἔκφραση τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τῆς «Κλίμακος», «ἡ τελεία τῶν τελείων ἀτέλεστος τελειότης» (Λόγ. ΚΘ΄ 3). Ποτέ δέν μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι φθάσαμε στήν κορυφή τῆς τελειότητας. Πάντοτε θά ὑπάρχουν περιθώρια νά ἀνεβοῦμε ἀκόμη ψηλότερα. Ἀλλά ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ἀγωνίζεται σέ ὅλη του τή ζωή νά γίνεται ὅσο τό δυνατόν ἀρτιότερος· νά προάγεται στήν ἀρετή καί τήν τελειότητα. Πρός τήν κατεύθυνση αὐτή μᾶς παροτρύνουν νά πορευόμαστε τά ὡραιότατα ἁγιογραφικά κείμενα: «ἐπί τήν τελειότητα φερώμεθα» τῆς πρός Ἑβραίους ἐπιστολῆς (ς΄ 1), «ἵνα ἦτε τέλειοι καί ὁλόκληροι, ἐν μηδενί λειπόμενοι» τῆς Καθολικῆς ἐπιστολῆς τοῦ Ἰακώβου (α΄ 4), καί «μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τήν ἑνότητα τῆς πίστεως καί τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ» τῆς πρός Ἐφεσίους ἐπιστολῆς (δ΄ 13). Καί τά τρία αὐτά συνθήματα μᾶς παροτρύνουν νά βαδίζουμε μέ συνέπεια τήν ὁδό τοῦ ἁγιασμοῦ καί νά προοδεύουμε στήν ἀρετή καί τήν τελειότητα.

2. Οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ ποῦ ρίχνουν τό περισσότερο βάρος, ὅταν ἀναφέρονται στήν ἀρτιότητα; (Σκέψεις Μελῶν…) Σέ ἀντίθεση μέ τούς κοσμικούς ἀνθρώπους, πού ρίχνουν ὅλο τό βάρος στή σωματική ἀρτιότητα, γιατί θέλουν νά εἶναι ἀρτιμελή ὅλα τά μέλη τοῦ σώματός τους· στή σωματική ὡραιότητά τους, στόν καλλωπισμό τοῦ προσώπου τους καί στήν, ὅσο τό δυνατόν, ἀρτιότερη ἐξωτερική ἐμφάνισή τους, οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ ρίχνουν ὅλο τό βάρος στόν «κρυπτόν τῆς καρδίας ἄνθρωπον», στήν ἐσωτερική ζωή τῆς ψυχῆς, στήν πνευματική καλλιέργειά τους. Ἀγωνίζονται μέ τοῦ Θεοῦ τή Χάρι καί τήν εὐλογία νά καθαρεύουν «ἀπό παντός μολυσμοῦ σαρκός καί πνεύματος», γιά νά φθάσουν ἀπό τό «κατ᾿ εἰκόνα» στό «καθ᾿ ὁμοίωσιν» καί ἀπό τό στάδιο τῆς καθάρσεως στό στάδιο τοῦ φωτισμοῦ καί στό στάδιο τῆς θεώσεως.

3. Τί μᾶς βοηθεῖ νά ἐπιμελούμαστε τήν πνευματική καλλιέργειά μας; (Σκέψεις Μελῶν…) Μᾶς βοηθεῖ ἡ μελέτη καί ἀκρόαση τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ. Μᾶς βοηθεῖ νά «ζηλώσωμεν τό ἀρχέτυπον», νά μιμηθοῦμε τό αἰώνιο πρότυπό μας, τόν Κύριο καί Θεό μας. Νά μή μένουμε στό γράμμα τοῦ θείου λόγου, ἀλλά νά μπαίνουμε στό βάθος τῶν πνευματικῶν ἐννοιῶν τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ. Ἐπίσης καί ἡ συμμελέτη τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, πού κάνουμε στούς Κύκλους μας, τόν ἴδιο σκοπό ἐξυπηρετεῖ καί ὅλοι ὁμολογοῦμε πόσο πολύ ὠφελούμαστε ἀπό τή συμμελέτη τοῦ θείου λόγου. Ὁ ἐκκλησιαστικός συγγραφέας Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς τονίζει ὅτι τά «ἱερά γράμματα» ἁγιάζουν, ἱεροποιοῦν καί θεοποιοῦν τόν ἄνθρωπο (Προτρεπτικός θ΄, PG 8, 197)! Τά «ἱερά γράμματα» ἀναδεικνύουν ἀληθινά ἐλεύθερους ἀνθρώπους πού ἔχουν πνευματική ἀρχοντιά καί ἀνωτερότητα!

Γενικότερα τό κατηχητικό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας μᾶς μαθαίνει νά ἔχουμε μυστηριακή ζωή, δηλαδή νά ἐξομολογούμαστε καί νά κοινωνοῦμε τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων. Ἐπίσης μᾶς μαθαίνει νά προσευχόμαστε, νά νηστεύουμε, νά πολεμοῦμε τά πάθη καί τά ἐλαττώματά μας, νά ζοῦμε κατά Θεόν· μέ δυό λόγια, νά ζοῦμε συνειδητή χριστιανική ζωή, νά καλλιεργούμαστε πνευματικά καί νά γινόμαστε ὅσο τό δυνατόν ἀρτιότεροι.

1. Θά διαβάσουμε τό ὑπόλοιο ἄρθρο καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Τί μᾶς λέει; (Σκέψεις Μελῶν…). Μᾶς λέει ὅτι ἡ μελέτη, ἡ συμμελέτη καί ἡ ἀκρόαση τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ μᾶς καταρτίζει στά πνευματικά, γιά νά γίνεται ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ «πρός πᾶν ἔργον ἀγαθόν ἐξηρτισμένος». Δηλαδή, τόν ἐκπαιδεύει, γιά νά μπορεῖ νά διακονεῖ σέ κάθε καλό ἔργο. Ὅπως, λόγου χάριν, στά τεχνικά ἔργα καταρτίζονται οἱ ἄνθρωποι καί γίνονται καλοί ἠλεκτρολόγοι, καλοί ὑδραυλικοί, καλοί ψυκτικοί, καλοί ἐπιπλοποιοί, καλοί ἁγιογράφοι, ἔτσι καί στά πνευματικά ἔργα εἶναι ἀπαραίτητο νά καταρτιζόμαστε οἱ Χριστιανοί, γιά νά μποροῦμε νά βοηθοῦμε σέ κάθε καλό ἔργο. Λόγου χάριν, νά διακονοῦμε στή διακονία τοῦ θείου λόγου, στό θεῖο κήρυγμα, στούς Κύκλους συμμελέτης Ἁγίας Γραφῆς, στά κατηχητικά σχολεῖα, στό φιλόπτωχο ταμεῖο καί στά συσσίτια τῶν ἐνοριῶν, στά ἔργα τῆς ἀγάπης καί τῆς φιλανθρωπίας. Ἐπίσης τώρα μέ τή μείωση τῶν Ταχυδρομείων μποροῦμε νά βοηθοῦμε στή διανομή τῶν χριστιανικῶν Περιοδικῶν, γιά νά φθάνει ἐγκαίρως ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ στά σπίτια τῶν ἀναγνωστῶν, ὥστε νά τόν μελετοῦν καί νά ὠφελοῦνται. Ἐπίσης μποροῦμε νά βοηθοῦμε στόν εὐπρεπισμό τῶν αἰθουσῶν τῶν ὁμιλιῶν καί ὡς ἐθελόντριες μαγείρισσες οἱ κυρίες στίς χριστιανικές κατασκηνώσεις.

2. Πῶς ὅμως καταρτίζεται ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, γιά νά μπορεῖ νά διακονεῖ σέ κάθε καλό ἔργο; (Σκέψεις Μελῶν…) Ὁ ἀπόστολος Παῦλος, στό ἁγιογραφικό Ἀνάγνωσμα πού μελετήσαμε σήμερα, μᾶς λέει ὅτι καταρτίζεται ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ μέ τή γνώση τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ἡ Ἁγία Γραφή εἶναι πάρα πολύ ὠφέλιμη γιά νά διδάσκει τήν ἀλήθεια, γιά νά ἐλέγχει τίς πλάνες καί τίς παρεκτροπές, γιά νά διορθώνει αὐτούς πού ἁμαρτάνουν, γιά νά παιδαγωγεῖ σέ ὅλες τίς ἀρετές. Ἡ Ἁγία Γραφή εἶναι καθρέπτης πνευματικός πού μᾶς βοηθεῖ νά βλέπουμε τά λάθη καί τά ἐλαττώματά μας, γιά νά τά διορθώνουμε. Μᾶς βοηθεῖ νά καλλιεργούμαστε σέ βάθος, γιά νά γινόμαστε ἄρτιοι καί καταρτισμένοι σέ κάθε καλό ἔργο.

 Ὁ ὅσιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος τονίζει ἰδιαίτερα πόσο πολύ βοηθεῖ στόν πνευματικό καταρτισμό μας ἡ διαρκής μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς: «Ἡ διηνεκής μελέτη ἐν τῇ Γραφῇ τό φῶς ἐστι τῆς ψυχῆς». Ἡ διαρκής μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι τό φῶς τῆς ψυχῆς. Διότι ἐντυπώνει στήν ψυχή μνῆμες ὠφέλιμες, γιά νά τήν προφυλάξει ἀπό τά πάθη καί νά τή βοηθήσει νά διαμένει σταθερή στόν πόθο πρός τόν Θεό μέ τήν καθαρότητα τῆς προσευχῆς. Ἐπίσης ἡ διαρκής μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς μᾶς δείχνει τήν ὁδό τῆς εἰρήνης πού χάραξαν τά βήματα τῶν Ἁγίων (Ἰσαάκ Σύρου, Εὑρεθέντα Ἀσκητικά, Λόγος ΛΓ΄). Άσφαλῶς θά τό ἔχουμε κι ἐμεῖς παρατηρήσει, ὅτι ὅσοι ἀμελοῦν τήν πνευματική τους κατάρτιση μέ τή μαθητεία στόν λόγο τοῦ Θεοῦ, δυσκολεύονται νά ἀπολογηθοῦν, ὅταν τούς ζητηθεῖ λόγος. Δυσκολεύονται νά ἀντικρούσουν πλάνες, ὅταν βρεθοῦν ἀντιμέτωποι μέ αἱρετικούς. Δυσκολεύονται νά νουθετήσουν «ἀτάκτους» ἤ νά συμβουλεύσουν σωστά.

Πόσο ὡραῖο πράγμα εἶναι νά εἴμαστε ἄρτιοι καί καταρτισμένοι! Ἀλλά γιά νά τό ἐπιτύχουμε αὐτό, θἀ πρέπει νά ἔχουμε τόν λόγο τοῦ Θεοῦ φῶς στήν πορεία τῆς ζωῆς μας! Νά μελετοῦμε καί νά συμμελετοῦμε τόν λόγο τοῦ Θεοῦ! Νά παρακολουθοῦμε τίς ὁμιλίες πνευματικῆς οἰκοδομῆς! Νά καλλιεργοῦμε πνευματική ζωή καί νά ἐκπαιδευόμαστε στά πνευματικά, γιά νά μποροῦμε νά βοηθοῦμε σέ κάθε καλό ἔργο!

«ἵνα ἄρτιος ᾖ ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, πρός πᾶν ἔργον ἀγαθόν ἐξηρτισμένος» (Β΄ Τιμ. γ΄ 17)

Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Ἀσυνεννοησία ἤ ἀλληλοκατανόηση;», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2348/1.3.2026/σελ. 117-118.