22. Ἁγία Εἰρήνη ἡ μεγαλομάρτυς (27/4-3/5)

Ἡ ἁγία Εἰρήνη ἡ μεγαλομάρτυς, πού γιορτάζουμε τή σεπτή μνήμη της στίς 5 Μαΐου, εἶναι Ἁγία πού τήν εὐλαβοῦνται ὅλοι οἱ πιστοί Χριστιανοί. Ἱερός Ναός τῆς Ἁγίας Εἰρήνης ὑπάρχει στόν Ριγανόκαμπο Πατρῶν, ὅπου φυλάσσεται ἡ τιμία Κάρα τῆς Ἁγίας. Ὑπάρχει ἡ Ἁγία Εἰρήνη στή Σαντορίνη, ὅπου τή γιορτάζουν ὡς πολιοῦχο καί προστάτιδα· ἡ Ἁγία Εἰρήνη Αἰόλου καί ἡ Ἁγία Εἰρήνη Γαλατσίου στήν Ἀθήνα· ἡ Ἁγία Εἰρήνη στήν Παλαιά Φώκαια Ἀττικῆς. Ἀλλά καί στήν ἱερά Μητρόπολη Δημητριάδος καί σέ ἄλλες ἱερές Μητροπόλεις τῆς Ἑλλάδας καί τῆς Κύπρου ὑπάρχουν ἱεροί Ναοί καί πολλά παρεκκλήσια  τῆς Ἁγίας Εἰρήνης τῆς μεγαλομάρτυρος. Ἐπίσης ὑπάρχει καί Ἱερά Μονή τῆς Ἁγίας Εἰρήνης στήν Ξάνθη. Ἀποτμήματα ἱερῶν λειψάνων τῆς ἁγίας Εἰρήνης ὑπάρχουν στήν Ἱερά Μονή Κύκκου τῆς Κύπρου καί στόν Ἱερό Ναό Ἑλλήνων τῆς Βενετίας.

Ἡ ἁγία μεγαλομάρτυς Εἰρήνη καταγόταν ἀπό τήν πόλη Μαγεδών τῆς Περσίας. Ἄθλησε τόν 4ο αἰώνα μ.Χ, σέ χρόνους διωγμῶν. Ἦταν θυγατέρα τοῦ Λικινίου, βασιλιᾶ κάποιου μικροῦ βασιλείου τῆς Περσίας. Λικινία ὀνομαζόταν καί ἡ μητέρα της. Τήν κόρη τους τήν ὀνόμασαν Πηνελόπη. Οἱ γονεῖς της ἦταν ἐπίσημα πρόσωπα καί πολύ εὐκατάστατοι, ἀλλά ὡς πρός τήν πίστη εἰδωλολάτρες. Δέν εἶχαν γνωρίσει ἀκόμη τήν πίστη στόν μόνο ἀληθινό Θεό. Ἀλλά μέ θαυμαστό τρόπο τά οἰκονόμησε ὁ Θεός νά γίνει Χριστιανή πρῶτα ἡ κόρη τους, ὁ ὁποία στή συνέχεια χρησιμοποιήθηκε ὡς ὄργανο τοῦ Θεοῦ, γιά νά ἑλκύσει στήν πίστη τούς γονεῖς της, τόν δάσκαλό της Ἀπελλιανό καί ἄλλες ἐπιδεκτικές ψυχές τοῦ οἰκογενειακοῦ της καί τοῦ εὐρύτερου περιβάλλοντος.

Τά γεγονότα ἐξελίχθηκαν ὡς ἑξῆς: Ὅταν ἡ κόρη τους Πηνελόπη ἔγινε ἕξι ἐτῶν, ὁ πατέρας της Λικίνιος τήν ἔκλεισε σέ ἕναν πύργο, ὅπως τό συνήθιζαν τήν ἐποχή ἐκείνη, γιά νά τήν προστατεύσει ἀπό τή διαφθορά τοῦ κόσμου. Ἐκεῖ ἀνέθεσε τή διαπαιδαγώγησή της σέ σοφό γέροντα, τόν Ἀπελλιανό, καί τήν ὑπηρετοῦσαν δεκατρεῖς θεραπαινίδες, μία ἀπό τίς ὁποῖες, σεμνότατη νέα, ἦταν Χριστιανή. Μέ τήν ἐπιμελή φροντίδα ὅλων αὐτῶν ἔλαβε ἡ Πηνελόπη σπάνια μόρφωση, διατηρήθηκε ἁγνή καί στά τῆς πίστεως κατηχήθηκε ἀθόρυβα ἀπό τή Χριστιανή οἰκιακή βοηθό της.

Μιά μέρα εἶδε ἡ Πηνελόπη σέ ὅραμα ἕνα λευκό περιστέρι πού κρατοῦσε στό ράμφος του κλαδί ἐλιᾶς καί τό ἀπόθεσε κοντά της. Κατόπιν ἦλθε κι ἕνας ἀετός καί ἀπόθεσε ἕνα στεφάνι ἀπό ἄνθη. Κατόπιν ἦλθε κι ἕνας κόρακας πού κρατοῦσε στό ράμφος του ἕνα φίδι. Ρώτησε ἡ Πηνελόπη πῶς ἑρμηνεύεται τό ὅραμα αὐτό καί τῆς ἐξήγησαν: Θά ἀξιωθεῖς νά λάβεις τό Ἅγιο Βάπτισμα, θά γίνεις Χριστιανή, θά ὑπομείνεις γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ μαρτύρια πολλά, θά σέ ρίξουν καί σέ λάκκο γεμάτο μέ φίδια, ἀλλά μέ τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ θά τά ὑπερνικήσεις ὅλα αὐτά τά παθήματα καί θά στεφανωθεῖς μέ τό στεφάνι τοῦ μαρτυρίου. Πράγματι· ἡ καλοδιάθετη Πηνελόπη ἐξεδήλωσε τόν πόθο νά βαπτισθεῖ. Ὅταν συμπληρώθηκε ἡ κατήχησή της, μέ συνεννοήσεις πού ἔκανε ἀθόρυβα ἡ ταπεινή οἰκιακή βοηθός της μέ ἕναν εὐλαβή ἱερέα, καί ὅταν ὅλα ἦταν ἕτοιμα, ὁ ἱερέας τή βάπτισε μιά νύχτα μυστικά καί τῆς ἔδωσε τό ὄνομα Εἰρήνη, ἀπό τό λευκό περιστέρι πού εἶδε στό ὅραμά της, τό ὁποῖο κρατοῦσε στό ράμφος του κλαδί ἐλιᾶς, πού συμβολίζει τήν εἰρήνη. Στό ἑξῆς βαπτισμένη καί μυρωμένη ἡ Εἰρήνη ἔλαμπε ἀπό Χάρι καί ἁγιασμό καί ἦταν ἁγνή καί καθαρή σάν λευκό περιστέρι.

Οἱ γονεῖς της δέν γνώριζαν ἀκόμη τά τῆς βαπτίσεως τῆς κόρης τους. Ἀλλά τό πράγμα δέν μποροῦσε νά διατηρηθεῖ γιά πολύ καιρό κρυφό. Μιά μέρα διοργανώθηκαν εἰδωλολατρικές ἐκδηλώσεις μέ θυσίες καί τιμές στούς ψευδοθεούς. Κάλεσαν καί τήν Εἰρήνη νά προσφέρει θυσία στούς θεούς τῶν εἰδώλων. Ἡ Εἰρήνη ἀρνήθηκε νά μετάσχει στίς ἐκδηλώσεις. Κι ὅταν τήν πίεσε ὁ πατέρας της νά τούς πεῖ τό γιατί, ἡ Εἰρήνη ὁμολόγησε σταθερά ὅτι εἶναι Χριστιανή. Μόλις τό ἄκουσε ὁ πατέρας της Λικίνιος, ἔγινε ἔξαλλος καί διέταξε νά δέσουν τήν κόρη του στά πόδια ἄγριων ἀλόγων, γιά νά τήν ποδοπατήσουν καί νά φονευθεῖ. Ἀλλά τότε συνέβη κάτι ἀπρόσμενο. Τά ἄγρια ἄλογα σεβάστηκαν τήν Ἁγία, ἕνα δέ ἀπό αὐτά στράφηκε καί ποδοπάτησε τόν Λικίνιο. Ταράχθηκαν ὅσοι παρακολουθοῦσαν αὐτά πού συνέβησαν. Ἀλλά ἡ ἁγία Εἰρήνη τούς καθησύχασε. Γονάτισε, προσευχήθηκε θερμά στόν Θεό καί ἐπανέφερε τόν πατέρα της στή ζωή. Τό θαῦμα αὐτό ἔγινε ἀφορμή νά πιστέψουν στόν Χριστό καί νά βαπτισθοῦν Χριστιανοί καί οἱ γονεῖς τῆς Εἰρήνης καί πάρα πολλοί Πέρσες τοῦ περιβάλλοντός της. Ἰδίως ὁ πατέρας της Λικίνιος παραιτήθηκε καί ἀπό τόν βασιλικό θρόνο καί ἔζησε «ἐν μετανοίᾳ» τόν ὑπόλοιπο χρόνο τῆς ζωῆς του.

Ἀλλά τά παθήματα τῆς ἁγίας Εἰρήνης δέν τελείωσαν μέ τά ἄγρια ἄλογα. Ὁ διάδοχος τοῦ Λικινίου στόν βασιλικό θρόνο Σεδεκίας καί ὁ γιός του Σαβώρ, γιά νά τήν ἀναγκάσουν νά ἀρνηθεῖ τήν πίστη της, τή βασάνισαν καί μέ ἄλλα φρικτότερα βασανιστήρια: Τήν ἔριξαν σέ λάκκο γεμάτο ἀπό δηλητηριώδη φίδια, γιά νά πεθάνει ἀπό δάγκωμα φιδιοῦ. Τήν ἔριξαν στά λιοντάρια, γιά νά τήν κατασπαράξουν. Τήν ἀνάγκασαν νά περπατήσει τρία μίλια φορτωμένη μέ ἕνα σάκκο ἄμμο καί μέ τρυπημένα τά πόδια της ἀπό καρφιά. Ἀλλά ἐπειδή δέν ἔφεραν ἀποτέλεσμα ὅλα αὐτά τά μαρτύρια, στό τέλος τήν ἀποκεφάλισαν, ἀναφέρει ἕνα ἀπό τά μαρτυρολόγιά της. Ὁ ἅγιος Θεός τήν ἁγίασε μέ τά μαρτύρια πού ὑπέμεινε καί τή στεφάνωσε μέ τό στεφάνι τῆς μεγαλομάρτυρος. Κι ἀκόμη τά μαρτύριά της ἔγιναν ἀφορμή πάρα πολλοί νά πιστέψουν στόν Χριστό καί νά γίνουν Χριστιανοί.

Σύμφωνα μέ ἄλλο μαρτυρολόγιο, ὁ ἅγιος Θεός τή φύλαξε ἀλώβητη ἀπό τά μαρτύρια αὐτά καί τῆς χάρισε παράταση ζωῆς, γιά νά ἀναδειχθεῖ ἐκτός ἀπό μεγαλομάρτυς καί ἰσαπόστολος. Περιόδευσε στήν πατρίδα της, τήν Περσία, καί εἵλκυσε στήν πίστη πολλούς συμπατριῶτες της. Εἵλκυσε στήν πίστη καί τόν σεβαστό δάσκαλό της, τόν Ἀπελλιανό. Ἔφθασε περιοδεύοντας καί στή Μικρασία μέχρι τήν Ἔφεσο, ὅπου ἔζησε καί δίδαξε ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης. Κήρυξε καί στήν Ἔφεσο τόν Χριστό. Εἵλκυσε καί ἄλλους πολλούς στήν πίστη καί τό τέλος της ἦταν εἰρηνικό. Παρέδωσε «ἐν εἰρήνῃ» τό πνεῦμα της στόν Χριστό, τόν Ὁποῖο τόσο πολύ ἀγάπησε καί γιά τή δόξα τοῦ Ὁποίου θυσίασε τά πάντα.

1. Θαυμάζουμε πῶς ἀπό εἰδωλολάτρες γονεῖς, σέ εἰδωλολατρικό πε­ρι­βάλλον, ἀναδείχθηκε μία τόσο μεγάλη Ἁγία, μεγαλομάρτυς καί θαυμα­τουργός! Θαυμάζουμε πῶς ἔφεραν ὄχι οἱ γονεῖς τήν κόρη τους, ἀλλά ἡ κόρη τούς γονεῖς της κοντά στόν Θεό! Καί τόν σεβαστό δάσκαλό της, τόν Ἀπελλιανό, τόν ἔφερε κοντά στόν Χριστό! Καί ἄλλες πολλές ἐπιδεκτικές ψυχές τίς ἔφερε ἐπίσης κοντά στόν Χριστό! Θαυμάζουμε πόσο πολύ βοήθησε γιά νά ἐπιτευχθοῦν ὅλα αὐτά καί μία ἄσημη, ταπεινή, ἄγνωστη στούς πολλούς, σεμνή καί ἐνάρετη οἰκιακή βοηθός! Ὑπηρετώντας μέ ἀφοσίωση τήν κυρία της, μέ τή σεμνότητά της, μέ τήν προθυμία της, μέ τήν προσευχή της, μέ τή γλυκύτητα τοῦ προσώπου της βοηθοῦσε ἀθόρυβα τήν κυρία της νά γίνει κι αὐτή Χριστιανή καί νά στεφανωθεῖ μέ τό ἄφθαρτο στεφάνι τῆς μεγαλομάρτυρος!

Καί σήμερα συμβαίνουν παρόμοια θαυμαστά γεγονότα! Στέλνουν ἀδιάφοροι γονεῖς τό παιδί τους σέ χριστιανική κατασκήνωση, ἐπειδή ἤθελε νά πάει μέ τούς φίλους του, καί τό παιδί τους ἐπιστρέφει ὠφελημένο. Καί μέ τήν παιδική του ἁπλότητα μαθαίνει καί στούς γονεῖς του νά ἐκκλησιάζονται, νά προσεύχονται, νά ἐξομολογοῦνται, νά κοινωνοῦν, καί μπαίνουν ἔτσι ὅλοι στόν δρόμο τοῦ Θεοῦ! Καί οἰκιακές βοηθοί βοήθησαν οἰκογένειες νά μποῦν στόν δρόμο τοῦ Θεοῦ. Κάποιο ἀπ᾿ ὅλα τά μέλη τῆς οἰκογένειας κάνει τήν ἀρχή καί ἀκολουθοῦν καί τά ὑπόλοιπα! Τό φωτεινό παράδειγμα τῆς ἁγίας Εἰρήνης δείχνει σέ ὅλους μας τί πρέπει νά κάνουμε.

2. Ἀλλά καί τά πολλά παθήματα πού ὑπέστη ἡ ἁγία Εἰρήνη γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ μᾶς δείχνουν νά σηκώνουμε κι ἐμεῖς τό δικό μας σταυρό, διότι «διά πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Πράξ. ιδ΄ 22).

3. Τέλος, καί τό ὄνομα τῆς ἁγίας Εἰρήνης δίνει σέ ὅλους μας θετικά μηνύματα: Νά ἔχουμε «τήν εἰρήνην τοῦ Θεοῦ, τήν πάντα νοῦν ὑπερέχουσαν»· νά ἀπολαμβάνουμε τό θεῖο δῶρο τῆς εἰρήνης, «τό γλυκύ πρᾶγμα καί ὄνομα»!

Τί κατορθώνει ἡ πίστη, ὅταν φουντώνει στήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου! Θαύματα ἀληθινά. Καί εἶναι ἄραγε μικρά τά θαύματα πού ὀφείλονται στίς δύο αὐτές γυναῖκες, στήν ἄσημη καί ἄγνωστη νέα, πού ἔγινε ἀφορμή νά πιστεύσει ἡ Εἰρήνη καί νά ἐξασφαλίσει τόν ἄφθαρτο στέφανο τοῦ οὐρανοῦ, καί στή μεγαλομάρτυρα, πού κατέπληξε ἀγγέλους καί ἀνθρώπους μέ τόν ὑπέρ Χριστοῦ ζῆλο της; Τήν ἔχουμε ἄραγε ἐμεῖς τήν πίστη αὐτή; Ἄς παρακαλοῦμε τόν ἅγιο Θεό διά πρεσβειῶν τῆς ἁγίας Εἰρήνης νά αὐξάνει τήν πίστη καί τήν ἀγάπη μας πρός Αύτόν, τήν ὑπομονή στίς θλίψεις καί τίς δυσκολίες τῆς ζωῆς καί νά κατεργάζεται μέ ὅλα αὐτά τόν ἁγιασμό καί τή σωτηρία μας.

«Ἁγία Εἰρήνη, πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν»

Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Ἄρτιοι καί καταρτισμένοι»,

«Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2347/15.2.2026/σελ. 87-88.

Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ΄. Ταχύ προκατάλαβε. Εἰρήνης τόν Ἄρχοντα, ἰχνη­λα­τοῦσα σεμνή, εἰρήνης ἐπώνυμος, δι᾿ ἐπιπνοίας Θεοῦ, ἐδείχθης πανεύ­φημε· σύ γάρ τοῦ πολεμίου, τάς ἐνέδρας φυγοῦσα, ἤθλησας ὑπέρ φύσιν, ὡς παρθένος φρονίμη· διό μεγαλομάρτυς Εἰρήνη, εἰρήνην ἡμῖν αἴτησαι.

Κοντάκιον. Ἦχος γ΄. Ἡ Παρθένος σήμερον. Παρθενίας κάλλεσι, πεποικιλμένη παρθένε, τῇ ἀθλήσει γέγονας, ὡραιοτάτη Εἰρήνη· αἵμασι, τοῖς ἐκχυθεῖσί σου φοινιχθεῖσα, πλάνην τε, καταβαλοῦσα τῆς ἀθεΐας· διὰ τοῦτο καὶ ἐδέξω, βραβεῖα νίκης χειρὶ τοῦ Κτίστου σου.

Μεγαλυνάριον. Τῇ εἰρηνωνύμῳ κλήσει σεμνή, κατακολουθοῦσα, εὐηγγέλισαι μυστικῶς, ἄθλοις σου θαυμάτων, ψυχαῖς πολεμουμέναις, σωτήριον εἰρήνην, Εἰρήνη ἔνδοξε.