10. Νά γνωρίσουν καί ἄλλοι τόν «Ἄγνωστο Θεό»

Μεταφορτώσεις

Θέμα για τους κυκλάρχες

 

Εἴδαμε στήν προηγουμένη συμμελέτη μας πῶς ἄναψε πνευματικές φωτιές ὁ μεγάλος ἀπόστολος Παῦλος στή Θεσσαλονίκη καί στή Βέροια κηρύσσοντας τόν λόγο τοῦ Θεοῦ καί πῶς ἔφθασε στό κέντρο τῆς σοφίας τοῦ τότε κόσμου, τήν ἀρχαία Ἀθήνα. Στή σημερινή συμμελέτη μας θά παρακολουθήσουμε τόν Ἀπόστολο, καθώς περιδιαβαίνει τούς δρόμους καί τήν ἀγορά τῶν Ἀθηνῶν, καί θά θαυμάσουμε τό προοίμιο τῆς ὑπέροχης ὁμιλίας του στόν Ἄρειο Πάγο.

Μελέτη περικοπῆς: Πράξ. ιζ΄16-23.
1. Γιατί «παρωξύνετο τό πνεῦμα» τοῦ Ἀποστόλου, καθώς περπατοῦσε στούς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν; Διότι ὅλη ἡ πόλη ἦταν γεμάτη ἀπό εἴδωλα. Κάποιος ἀρχαῖος Ρωμαῖος συγγραφέας, ὁ Πετρώνιος, ἔλεγε: «Πιό εὔκολα συναντᾶ κανείς στήν Ἀθήνα θεό παρά ἄνθρωπο». Καί γιατί ἐξοργιζόταν ὁ Ἀπόστολος γι᾿ αὐτό; Διότι ἔβλεπε τήν ἐπίδραση τοῦ σατανᾶ στήν πόλη αὐτή τῆς σοφίας. Ὁ ἱερός Χρυσόστομος γράφει ὅτι «ἐτήκετο», ἔλιωνε δηλαδή ἀπό τή στενοχώρια του γι’ αὐτό πού ἔβλεπε ὁ Ἅγιος· «οὐ γάρ ἦν ἀλλαχοῦ τοσαῦτα ἰδεῖν εἴδωλα». Πουθενά ἀλλοῦ δέν μποροῦσε νά δεῖ κανείς τόσα εἴδωλα (ΕΠΕ 16Α 406).

Ἡ πόλη αὐτή πού ἦταν «τό κέντρον τῶν διανοουμένων καί πεπαιδευμένων φιλοσόφων, τῶν ἐκλεκτοτέρων καλλιτεχνῶν, τῶν διασημοτέρων ρητόρων καί συζητητῶν… ἡ πόλις τοῦ Σωκράτους καί τοῦ Πλάτωνος, τοῦ Σόλωνος καί τοῦ Περικλέους καί τοῦ Δημοσθένους, ἡ πόλις τῆς διανοήσεως καί τῆς φιλοσοφίας ἦτο παραδεδομένη εἰς τήν εἰδωλολατρείαν» (Π. Ν. Τρεμπέλας).

Τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι ἡ ἀληθινή θρησκεία δέν εἶναι ἐπινόηση τοῦ νοῦ, τῆς ἀνθρώπινης διάνοιας, ἀλλά ἀποκάλυψη Θεοῦ. Θυμάστε κάτι σχετικό πού εἶπε ὁ Θεάνθρωπος; «Ἐξομολογοῦμαί σοι, πάτερ (σέ δοξάζω καί σέ εὐχαριστῶ, Πατέρα μου), κύριε τοῦ οὐρανοῦ καί τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα (τίς μυστηριώδεις ἀλήθειες τῆς Πίστεως) ἀπό σοφῶν καί συνετῶν καί ἀπεκάλυψας αὐτά νηπίοις (σ’ ὅσους εἶναι ἁπλοί καί ταπεινοί σάν τά ἀθῶα νήπια) (Ματθ. ια΄ 25), (βλ. Α΄ Κορ. α΄ 21).

Νά σκεφθοῦμε καί ἄλλους ἀρχαίους λαούς, ὅπως π.χ. οἱ Αἰγύπτιοι, πού εἶχαν ἐκπληκτική τεχνική ἀνάπτυξη (πυραμίδες), καί ὅμως λάτρευαν ὡς θεούς τούς βατράχους καί ἄλλα ζῶα!

Ἀλλά καί στή σύγχρονη Ἀθήνα ὑπάρχουν ἄλλου εἴδους εἴδωλα. Τί λατρεύουν σήμερα πολλοί Ἀθηναῖοι; Τόν πλοῦτο, τίς ἡδονές κλπ. Ἐάν ἐρχόταν σήμερα ὁ ἀπόστολος Παῦλος, δέν θά θλιβόταν ἄραγε βαθύτατα μέ ὅσα θά ἔβλεπε μετά ἀπό 2.000 χρόνια Χριστιανισμοῦ;

2. Πῶς ἔδρασε στήν πόλη τῶν Ἀθηνῶν ὁ Ἀπόστολος εὐθύς ἐξαρχῆς; Ἀφοῦ διαπίστωσε τή σατανική κυριαρχία μέσῳ τῶν εἰδώλων, χωρίς νά διστάσει ἄρχισε τόν ἀγώνα ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ. Στήν ἀρχή πλησίαζε τούς Ἰουδαίους καί τούς προσήλυτους στή Συναγωγή καί συζητοῦσε μαζί τους μέ βάση χωρία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης προβάλλοντας τό Πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἀλλά καί σ’ ὅσους συν­αντοῦσε κάθε ἡμέρα στήν ἀγορά ἔβρισκε τόν τρόπο, φωτισμένος ἀπό τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, νά τούς πεῖ κάτι γιά τόν Χριστό. Δέν τόν ἀπασχολοῦσε τό ὅτι ἦταν ξένος καί μόνος.

Τί παράδειγμα μᾶς δίνει μέ αὐτό ὁ Ἅγιος; Ὅπου μᾶς δίνεται ἡ εὐκαιρία, νά σπέρνουμε τόν λόγο τοῦ Θεοῦ καί κάποια ὥρα αὐτός θά καρποφορήσει. Μή διστάζουμε νά ρίχνουμε σωσίβια γύρω μας. Εἶναι πολλοί οἱ ναυαγοί πού τά χρειάζονται. Κάθε τόπος ὅπως γίνεται βῆμα τοῦ κακοῦ, μπορεῖ νά γίνει καί νά εἶναι καί ἄμβωνας τοῦ θείου λόγου. Μέ σύνεση βεβαίως καί μέ προσοχή καί μέ πολλή ταπείνωση (βλ. Β΄Τιμ. δ΄2).

Οἱ φιλόσοφοι τῶν Ἀθηνῶν τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀποστόλου Παύλου δέν ἦταν βέβαια τῆς ἀξίας τῶν μεγάλων φιλοσόφων τοῦ παρελθόντος, τοῦ Σωκράτη, Πλάτωνα κλπ. Ἦταν οἱ Ἐπικούρειοι, πού ἦταν ὑλιστές καί κυνηγοί τῶν ἀπολαύσεων καί οἱ Στωικοί πού δίδασκαν τήν ἀπάθεια καί αὐτοδικαίωση (κάτι σάν τούς σημερινούς Γκουρού). Ὅταν οἱ φιλόσοφοι αὐτοί ἀντιλήφθηκαν τόν ἀπόστολο Παῦλο, ἄλλοι ἀπό αὐτούς ἔλεγαν: «τί θέλει νά μᾶς πεῖ αὐτός “ὁ σπερμολόγος” (ὁ φλύαρος)» καί ἄλλοι: «μᾶς φέρνει ξένες θεότητες», ἐπειδή ὁ Ἅγιος μιλοῦσε γιά τόν Ἰησοῦ καί τήν Ἀνάσταση. Καί τόν ὁδήγησαν αὐτοί οἱ σοφοί στόν Ἄρειο Πάγο, στόν λόφο τῆς Πνύκας, γιά νά ἀκούσουν καλύτερα τί δίδασκε. Θέλουμε νά μάθουμε, τοῦ εἶπαν, τά παράδοξα καί πρωτάκουστα διδάγματα, πού διδάσκεις τίς μέρες αὐτές στήν πόλη μας.

Ὅλοι οἱ Ἀθηναῖοι ἀλλά καί οἱ ξένοι πού ἔμεναν μαζί τους, συμπληρώνει ὁ ἱερός Συγγραφέας τῶν «Πράξεων», ἔδειχναν ξεχωριστό ἐνδια­φέρον στό νά λένε καί νά ἀκοῦν διαρκῶς κάτι νέο. Πάλι ὁ ἱερός Χρυσόστομος χαρακτηρίζοντας τήν πόλη τῶν ἀρχαίων Ἀθηνῶν γράφει ὅτι «λάλων (φλυάρων) πόλις ἡ πόλις ἐκείνων ἦν» (ΕΠΕ 16Α 408).

Ὑπῆρχαν πάνω ἀπό 360 τόποι συναντήσεως τοῦ λαοῦ κατώτερης τάξεως πρός συζήτηση καί ἄλλοι τόποι γιά συζητήσεις τῶν πολιτῶν ἀνώτερης κοινωνικῆς τάξεως!

Τί μποροῦμε νά σκεφθοῦμε ὡς πρός τήν τάση αὐτή γιά συζητήσεις τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων, πού συζητοῦσαν κάποτε ἀνώφελα θέματα καί ἀνούσια; Ὅτι ἔχαναν μᾶλλον τόν καιρό τους. Δέν ὑπῆρχαν ἄλλωστε τότε Ἐφημερίδες, Ραδιόφωνα καί Τηλεοράσεις. Μήπως ὅμως χάνουμε κι ἐμεῖς τόν καιρό μας μέ τίς ἀτέλειωτες συζητήσεις μας, μέ τίς περιέργειές μας νά μαθαίνουμε τί συμβαίνει στήν ἄκρη τοῦ κόσμου, μέ τίς ἀνωφελεῖς περιδιαβάσεις μας στίς σελίδες τῶν ἐφημερίδων καί στίς ραδιοτηλεοπτικές ἐκπομπές ἤ τό Διαδίκτυο, πού συχνά κρύβουν καί μεγάλους ἠθικούς κινδύνους; Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Ὁ χρόνος μας ἀξίζει πολύ καί δέν πρέπει νά τόν ξοδεύουμε ἄσκοπα. Ὅσα νέα κι ἄν μάθουμε στόν κόσμο αὐτό δέν πρόκειται νά μᾶς χαρίσουν τή χαρά καί τήν εἰρήνη καί τήν αἰώνια εὐτυχία μας, ἄν δέν θελήσουμε νά μάθουμε τί σημαίνει «τό μόνον καινόν (νέο γεγονός) ὑπό τόν ἥλιον», ἡ ἐνανθρώπηση δηλαδή τοῦ Κυρίου μας (Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός [PG 94, 984]). Γι’ αὐτό Αὐτόν κήρυττε παντοῦ ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Ἤθελε νά συνδεθοῦν μαζί Του οἱ πάντες γιά νά σωθοῦν.

3. Στόν Ἄρειο Πάγο ὁ Ἀπόστολος, ὅπως ἀναφέρει στό ὡραῖο βιβλίο του ΠΑΥΛΟΣ ὁ Holzner, «βρισκόταν ἐμπρός στούς ἄσημους κληρονόμους μιᾶς μεγάλης γενιᾶς σοφῶν, ἐμπρός σέ μιά ἐλαφρόμυαλη γενιά πού δέν ἔπαιρνε πιά στά σοβαρά τή θρησκεία… Μέχρι τώρα, ὁ Παῦλος, στήν ἱεραποστολική του δράση, ἐργαζόταν σέ περιοχές ὅπου, κατά κάποιον τρόπο, τίς εἶχε προπαρασκευάσει ὁ Ἰουδαϊσμός ἤ οἱ προσήλυτοί του. Στήν Ἀθήνα ὅμως ἡ σκηνή ἄλλαζε ἐντελῶς. Πάνω στόν Ἄρειο Πάγο ὁ Παῦλος βρίσκεται σ’ ἕνα περιβάλλον τελείως ἀνεπηρέαστο ἀπ’ αὐτά τά στοιχεῖα. Γι’αὐτό ἀλλάζει ἐδῶ τή συνηθισμένη του τακτική. Ἡ ὁμιλία του μᾶς μεταφέρει σ’ ἕνα περιβάλλον καθαρά εἰδωλολατρικό. Ἔπρεπε ν’ ἀρχίσει τήν ὁμιλία του ἀπό κάπου ἀλλοῦ, νά βρεῖ μιά καινούργια ἀφετηρία, ἀπ’ ὅπου θά ἦταν δυνατόν νά φθάσει στόν Χριστό».

Καί τί τόν φώτισε ὁ Θεός νά κάνει; Φαίνεται στό προοίμιο τῆς ὁμιλίας του. Εἵλκυσε τήν προσοχή τους εὐθύς ἐξαρχῆς, μέ τό νά τούς ἐγκωμιάσει γιά τήν εὐλάβειά τους πρός τούς θεούς, πού πίστευαν ἕως τότε. Τούς ὀνομάζει «δεισιδαιμονεστέρους» δηλαδή εὐλαβέστερους ἀπό ὅλους τούς ἄλλους ἀνθρώπους πού εἶχε γνωρίσει, λόγῳ τῶν πολλῶν βωμῶν τῆς πόλεώς τους. Καί δέν τούς ἐλέγχει γι’ αὐτό, γράφει ὁ ἱερός Χρυσόστομος, ἀφοῦ ζοῦσαν στήν ἄγνοια ἀπό θρησκευτική ἄποψη, ἀντίθετα σάν νά τούς ἐγκωμιάζει. «Ὥσπερ ἐγκωμιάζων αὐτούς δοκεῖ οὐδέν λέγειν βαρύ. ‘‘Ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς’’, φησί, ‘‘θεωρῶ’’, τοὐτέστιν εὐλαβεστέρους» (ΕΠΕ 16Α 410).

Γίνεται παράδειγμα πρός ὅλους μας μέ τόν τρόπο του αὐτό ὁ ἅγιος Ἀπόστολος. Ὅταν ἀπευθυνόμαστε σέ κάποιον πού ζεῖ στήν ἄγνοια καί δέν γνωρίζει τό Εὐαγγέλιο, τή ζωή τῆς Ἐκκλησίας, τά ἱερά Μυστήρια, τή γλυκύτητα τῆς μελέτης τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, τῆς προσευχῆς κλπ. πρέπει νά ἀρχίσουμε καί νά προχωροῦμε μεθοδικά, συνετά καί μέ τόν φωτισμό τοῦ Θεοῦ.

4. Καί πῶς ἀπό τούς βωμούς τῶν ψευδοθεῶν πέρασε στό θέμα του γιά νά κηρύξει τόν Χριστό ὁ μεγάλος Ἀπόστολος;

Πῆρε ἀφορμή ἀπό κάποιο βωμό, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀφιερωμένος στόν ἄγνωστο Θεό – «Ἀγνώστῳ Θεῷ». Γιά τό ὅτι τιμοῦσαν καί κάποιο θεό πού τυχόν διέφευγε τή γνώση τους, τούς εἶπε: Αὐτόν λοιπόν τόν Θεό, πού τόν λατρεύετε, ἐνῶ τόν ἀγνοεῖτε, σᾶς κηρύττω ἐγώ. Δέν σᾶς κηρύττω κάτι παράξενο καί παράδοξο.

Ἀξιοθαύμαστος πράγματι καί ἀξιομίμητος ὁ ἅγιος Ἀπόστολος! Μποροῦσε μέ τή Χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος νά στρέφει τόν λόγο ἐκεῖ πού ἤθελε καί στόχευε: στό νά γνωρίσουν οἱ ἀκροατές του τόν Σωτήρα Ἰησοῦ Χριστό. Τί σημαίνει αὐτό γιά μᾶς σήμερα; Ἐπειδή γιά πολλούς συνανθρώπους μας – κι ἄς εἶναι βαπτισμένοι – ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι «ἄγνωστος Θεός» ἄς παρακαλοῦμε τόν Κύριο, διά πρεσβειῶν τοῦ ἁγίου Ἀποστόλου Του, νά μᾶς φωτίζει πῶς νά τούς Τόν γνωρίσουμε. Πιστεύουν ἀόριστα σέ μιά ἀνώτερη δύναμη. Ὅμως πρέπει νά γνωρίσουν τόν Κύριο ὡς πρόσωπο. Νά γνωρίσουν τά σωτήρια λόγια Του, πού χαρίζουν εἰρήνη καί εὐτυχία. Νά γνωρίσουν τή μέχρι Σταυροῦ ἀγάπη Του. Νά γνωρίσουν τή Χάρι τῆς Ἐκκλησίας Του.

ΣΥΝΘΗΜΑ: Νά γνωρίσουν καί ἄλλοι τόν «Ἄγνωστο Θεό».