05. «Διαβάς εἰς Μακεδονίαν βοήθησον ἡμῖν»

Μεταφορτώσεις

Θέμα για τους κυκλάρχες

 

Εἴδαμε στήν προηγούμενή μας συμμελέτη πῶς ἀναχώρησε ἀπό τήν Ἀντιόχεια ὁ ἀπόστολος Παῦλος, παίρνοντας μαζί του ὡς συνεργό του τόν Σίλα γιά τή δεύτερη περιοδεία του στή Μικρά Ἀσία. Κατά τήν περιοδεία του αὐτή ἐπισκέφθηκε καί τήν πατρίδα μας. Ὅπως θά δοῦμε δέ, σύν Θεῷ, στή συνέχεια, ἡ δράση του στήν Ἑλλάδα ἔχει πολλά μηνύματα γιά τήν ἐποχή μας.

Μελέτη Περικοπῆς: Πράξ. ιστ´ 1-11.

1. Στούς τρεῖς πρώτους στίχους τῆς περικοπῆς μας γίνεται λόγος γιά τόν Τιμόθεο, τόν νέο συνεργό πού παρουσίασε ὁ Θεός στό ἔργο τῆς ἱεραποστολῆς ἀντί γιά τόν Μᾶρκο.

Ὁ Τιμόθεος ζοῦσε στήν πόλη Λύστρα τῆς Μ. Ἀσίας, στήν ὁποία εἶχε κηρύξει τό Εὐαγγέλιο ὁ Ἀπόστολος κατά τήν πρώτη του περιοδεία. Ἡ μητέρα του, πού ὀνομαζόταν Εὐνίκη, ἦταν Ἰουδαία πού πίστευσε στό κήρυγμα τοῦ Ἀποστόλου κατά τήν πρώτη περιοδεία του, καθώς καί ἡ γιαγιά του Λωίς (μητέρα, μᾶλλον, τῆς Εὐνίκης). Μαζί τους πίστευσε καί βαπτίσθηκε καί ὁ Τιμόθεος. Ὁ πατέρας του ἦταν Ἕλληνας εἰδωλολάτρης καί δέν ἐμπόδισε, φαίνεται, τή σύζυγό του νά ἀναθρέψει σύμφωνα μέ τήν πίστη της τόν γιό τους. Πιθανῶς πέθανε νωρίς (βλ. β´ Τιμ. α´ 5). Γιά τήν ἀνατροφή πού ἔδωσαν ἡ Εὐνίκη καί ἡ Λωίς στόν Τιμόθεο γράφει ὁ ἀπ. Παῦλος στή Β´ πρός Τιμόθεον Ἐπιστολή του τά ἑξῆς: «ἀπό βρέφους τά ἱερά γράμματα οἶδας, τά δυνάμενά σε σοφίσαι εἰς σωτηρίαν» (Β´ Τιμ. γ´ 15).

Τί θά μπορούσαμε νά σκεφθοῦμε ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀνατροφῆς τοῦ Τιμοθέου ἀπό τή γιαγιά καί τή μητέρα του; Τό μεγάλο καί ἱερό χρέος τῆς καλῆς ἀνατροφῆς τῶν παιδιῶν, πού ἔχει σπουδαιότατη σημασία γιά τίς οἰκογένειες. Γιαγιά καί μητέρα μεγάλωναν τόν Τιμόθεο μέ ἱστορίες ἀπό τήν Ἁγία Γραφή καί μαζί μέ τό εὐλαβικό παράδειγμά τους φύτευαν στήν παιδική καρδιά του τήν εὐλάβεια πρός τόν Θεό καί τήν πίστη πρός Ἐκεῖνον. Ἄς ἦταν εἰδωλολάτρης ὁ πατέρας του. Αὐτές μέ τήν ἀγάπη τους καί πρός ἐκεῖνον (τόν σύζυγο καί γαμβρό τους) ἔκαναν μέ φόβο Θεοῦ τό καθῆκον τους ἀπέναντι στόν Τιμόθεο. Ἀλλά καί αὐτός ἀνταποκρίθηκε ὅπως ἔπρεπε. Ἔγινε νέος εὐσεβής μέ πολύ καλή φήμη στήν περιοχή τους. Ἔτσι ἡ ἀνατροφή πού τοῦ ἔδωσαν, δόξασε τήν οἰκογένειά τους. Τί μποροῦν νά κάνουν, ἀλήθεια, καί σήμερα οἱ πιστές γιαγιάδες καί μητέρες! Ἄς τό ἔχουν πάντοτε αὐτό ὑπόψη τους οἱ γονεῖς καί ἄς μήν κάμπτονται ἀπό τίς τυχόν δυσκολίες. Ὅπου ὑπάρχει ἀληθινή εὐσέβεια, ἔστω κι ἄν ὁ ἕνας ἀπό τούς συζύγους εἶναι ἀδιάφορος ἤ καί ἀντίθετος, τό χριστιανικό παράδειγμα τοῦ ἄλλου ἐνσταλάζει στήν ψυχή τῶν παιδιῶν – ὡς ἐπί τό πλεῖστον – ἅγια αἰσθήματα πρός τόν Θεό, πού ἀργά ἤ γρήγορα ἐπιδροῦν στή ζωή τους.

2. Νά προσέξουμε καί αὐτό πού ἔκανε ὁ Ἀπόστολος, ὅταν ἀποφάσισε νά πάρει συνεργό του τόν Τιμόθεο. Τί λέει ὁ τρίτος στίχος; Ἐπειδή ὅλοι γνώριζαν ὅτι ὁ πατέρας τοῦ Τιμοθέου ἦταν Ἕλληνας – εἰδωλολάτρης – καί δέν εἶχε ἐπιτρέψει νά γίνει περιτομή στό παιδί του, ὁ Παῦλος τοῦ ἔκανε περιτομή. Ἐδῶ θαυμάζουμε τήν ὑπομονή καί ὑποχωρητικότητα κατ᾿ ἀρχάς τῆς Εὐνίκης. Διότι, ἐνῶ καί οἱ ρωμαϊκοί καί οἱ ἰουδαϊκοί νόμοι θεωροῦσαν ὅτι τό παιδί ἀνῆκε στή θρησκεία τῆς μητέρας του, ἐκείνη δέν ἀπαίτησε ὁπωσδήποτε ἀπό τόν σύζυγό της νά περιτμηθεῖ τό παιδί τους. Καί τελικά βραβεύθηκε ἡ ὑποχωρητικότητά της. Μάθημα σπουδαιότατο γιά τήν οἰκογενειακή ζωή. Μέ τήν ὑποχωρητικότητα κερδίζουμε πολύ περισσότερα ἀπό ὅσα νομίζουμε ὅτι θά κερδίζαμε μέ τήν ἐπιμονή καί ἰσχυρογνωμοσύνη μας.

Γιατί ὅμως ἔκανε τήν περιτομή τοῦ Τιμοθέου ὁ Ἀπόστολος, ἀφοῦ ἡ Ἀποστολική Σύνοδος δέν τήν καθιέρωσε ὡς ὑποχρεωτική; Θαυμάζουμε ἐδῶ τή σύνεση καί διάκριση τοῦ Ἀποστόλου. Γιατί; Ἐφόσον ἦταν γνωστό ὅτι ὁ Τιμόθεος ἦταν ἀπερίτμητος, δέν θά μποροῦσε νά τόν ἔχει μαζί του στίς Συναγωγές νά κηρύξουν. Ἀπαγορευόταν ἡ εἴσοδος καί ὁμιλία στή Συναγωγή σέ κάθε ἀπερίτμητο. Δέν τόν περιέταμε λοιπόν πρός ὠφέλεια τοῦ Τιμοθέου, γιά λόγους σωτηρίας του – ὅπως ἀξίωναν προηγουμένως οἱ φανατικοί ἐξ Ἰουδαίων Χριστιανοί – ἀλλά γιά λόγους διαδόσεως τοῦ Εὐαγγελίου, πρός ὠφέλεια καί σωτηρία τῶν ἄλλων ἀνθρώπων.

Οἱ λεγόμενοι «Νηπτικοί Πατέρες» καί Συγγραφεῖς, οἱ Πατέρες δηλαδή, πού ἦταν ἀσκητές στίς ἐρήμους καί στίς ἱερές Μονές καί κατέγραψαν τίς ἐμπειρίες τους στά «νηπτικά» λεγόμενα ἀσκητικά συγγράμματα, τονίζουν συχνά ὅτι «πασῶν τῶν ἀρετῶν μείζων ἡ διάκρισις». Μεγαλύτερη ἀπό ὅλες τίς ἀρετές εἶναι ἡ διάκριση. Τό νά μπορεῖς μέ τόν φωτισμό τοῦ Θεοῦ νά διακρίνεις ποιό εἶναι τό θέλημα τοῦ Θεοῦ σέ κάθε περίπτωση καί νά τό ἐφαρμόζεις μέ τή Χάρι Του.

3. Στή συνέχεια τῆς περικοπῆς (στ. 4-7) γίνεται λόγος γιά τήν ἐπέμβαση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στήν περιοδεία τοῦ ἀποστόλου Παύλου μέ τούς συνεργούς του Σίλα καί Τιμόθεο πού ἀκολουθεῖ. Πῶς φαίνεται αὐτό; Δύο φορές τούς ἐμπόδισε τό Ἅγιο Πνεῦμα νά κάνουν αὐτό πού εἶχαν σκεφθεῖ. Τή μία δέν τούς ἄφησε νά μεταβοῦν ἀπό τή Γαλατία στήν Ἀσία· πρόκειται γιά τήν ἀνθυπατική λεγομένη Ἀσία (περιοχή τῆς Σμύρνης, Ἐφέσου καί Μιλήτου). Καί τήν ἄλλη τούς ἐμπόδισε νά μεταβοῦν στή Βιθυνία.

Δέν μποροῦμε νά ποῦμε συγκεκριμένα πῶς ἐπενέβη γι᾿ αὐτό τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ὁ ἀείμνηστος Καθηγητής Π. Ν. Τρεμπέλας σημειώνει· «Εἶναι δυνατόν νά ἐνεφανίσθησαν τοιαῦται περιστάσεις ὑπό τῆς θείας Προνοίας, αἵτινες νά παρουσίασαν ἐμπόδια ἀνυπέρβλητα ἤ τοιαῦται ἐντυπώσεις νά ἐσημειώθησαν εἰς τήν διάνοιαν τοῦ Παύλου εἰς ἀπάντησιν εἰς προσευχήν αὐτοῦ, ὥστε σαφῶς νά ἔδειξαν εἰς αὐτόν ὅτι ἔδει νά μεταβῇ ἀλλαχοῦ». Ὁ Θεός ἔχει πολλούς τρόπους γιά νά μᾶς πληροφορήσει γιά τό πῶς πρέπει νά ἐνεργήσουμε. Ἀρκεῖ νά ἔχουμε γυμνασμένα τά αἰσθητήριά μας μέ εὐσέβεια καί ταπείνωση, γιά νά συλλάβουμε τά μηνύματά του.

Ἐδῶ ὅμως χρειάζεται νά προσέξουμε ἰδιαιτέρως, γιά νά μήν πλανηθοῦμε. Τό Ἅγιο Πνεῦμα καί σήμερα ἐπεμβαίνει καί ὁμιλεῖ στήν Ἐκκλησία Του. Ὁμιλεῖ ὅμως σ᾿ ἐμᾶς πού δέν εἴμαστε Ἀπόστολοι μέ τούς Πνευματικούς μας, μέσα στήν ἱερή ἀτμόσφαιρα τοῦ μυστηρίου τῆς Ἐξομολογήσεως. Χρειάζεται νά τό ἔχουμε ὑπόψη μας αὐτό, γιά νά μήν παρασυρθοῦμε ἀπό τόν σατανᾶ καί τά ὄργανά του καί νομίσουμε ὅτι κάθε ἐνέργειά μας εἶναι παρακίνηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Αὐτό παθαίνουν οἱ αἱρετικοί Πεντηκοστιανοί καί οἱ λεγόμενες «φωτισμένες», πού νομίζουν ὅτι ἐπιφοιτᾶ σ᾿ αὐτούς τό Ἅγιο Πνεῦμα καί τούς κατευθύνει στή ζωή τους.

Ὅπως φαίνεται ἀπό τή συνέχεια, τούς ἐμπόδισε ὁ Θεός διότι εἶχε ἄλλο σχέδιο. Ἤθελε νά τούς ἀποστείλει πολύ μακρύτερα ἀπό τίς περιοχές ὅπου εἶχε κηρυχθεῖ τό Εὐαγγέλιο, «ἵνα ἐκτείνηται τό κήρυγμα» (Ἰω. Χρυσόστομος, ΕΠΕ 16Α, 310). Ἤθελε νά σπείρουν τόν λόγο Του σέ ἄλλα ἔθνη. Καί μέ τήν ἐσωτερική παρακίνηση τοῦ Θεοῦ ἔφθασαν στήν Τρωάδα, στήν Τροία.

4. Τί ἔγινε στήν Τρωάδα; Μιά νύχτα ὁ Ἀπόστολος εἶδε ἕνα ὅραμα. Τοῦ ἐμφανίσθηκε ὄρθιος ἕνας ἄνδρας, ὁ ὁποῖος ἀπό τήν ἐνδυμασία του καί ἀπό τήν προφορά του φαινόταν ὅτι ἦταν Μακεδόνας, καί τοῦ εἶπε: «Διαβάς εἰς Μακεδονίαν βοήθησον ἡμῖν». Πέρνα ἀπό τήν Ἀσία στή Μακεδονία καί βοήθησέ μας.

Ἡ Τροία ἦταν λιμάνι καί ἐκεῖ εἶδε ἀσφαλῶς ὁ Ἀπόστολος καί Μακεδόνες πού ταξίδευαν μέ τά πλοῖα, γι᾿ αὐτό καί ἀναγνώρισε ὅτι ἦταν Μακεδόνας αὐτός πού τοῦ ἐμφανίσθηκε. Πόσα δέν λέει, ἀλήθεια, τό αἴτημα αὐτό τοῦ Μακεδόνα! Ἔλα καί βοήθησέ μας μέ τό φῶς πού κατέχεις. Ἔλα καί δεῖξε μας τόν δρόμο τῆς σωτηρίας. Αἴτημα πού ἰσχύει αἰώνια καί γιά κάθε ἄνθρωπο καί λαό.

Στό ὡραῖο βιβλίο τοῦ Γερμανοῦ Joseph Holzner «Παῦλος» (μετάφραση ἀειμνήστου Ἱερωνύμου Κοτσώνη, πρώην Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν) γράφονται τά ἑξῆς γιά τό ὅραμα αὐτό: «Ἦταν ἡ φωνή τῆς Εὐρώπης πρός τόν Χριστιανισμό. Κάποτε ἀπ᾿ τή Μακεδονία ἦλθε ὁ νεαρός ἥρωας (ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος) μέ τά εἴκοσι δύο του χρόνια κι ἔφερε τά δῶρα τῆς Δύσεως, ἑλληνική γλώσσα καί φιλοσοφία στήν Ἀνατολή. Τώρα ἡ Δύση εἶχε χρεωκοπήσει πνευματικά, καί παρακαλώντας ζητοῦσε τό ὡραιότερο δῶρο τῆς Ἀνατολῆς», δηλαδή τό Εὐαγγέλιο.

Βέβαια σήμερα οἱ Εὐρωπαῖοι βυθισμένοι στίς ἡδονές λησμονοῦν τίς τότε καταστάσεις καί ἀρνοῦνται νά ἀναφέρουν τίς χριστιανικές καταβολές τους, ἀγκαλιάζοντας πολλοί ἀπό αὐτούς τόν Μωαμεθανισμό. Ἔχουν χρεωκοπήσει καί πάλι καί χρειάζονται ἐπανευαγγελισμό.

Νά ποῦμε κάτι καί γιά τούς λεγόμενους σύγχρονους «Μακεδόνες». Ὁ Μ. Ἀλέξανδρος, γράφει ὁ Holzner, μετέφερε τήν ἑλληνική γλώσσα καί φιλοσοφία στήν Ἀνατολή. Δέν μιλοῦσε τό δικό τους μιξοβάρβαρο κατασκεύασμα, πού τό ὀνόμασαν «Μακεδονική γλώσσα». Ἄλλωστε οἱ λεγόμενοι σύγχρονοι «Μακεδόνες» ἦταν τότε ἀνύπαρκτοι. Οἱ πρόγονοί τους Σλάβοι ἐμφανίσθηκαν στήν ἱστορία 600 περίπου χρόνια μετά τόν ἀπόστολο Παῦλο.

Ἄς προσέξουμε καί τά δύο ρήματα «ἐζητήσαμεν» (στ. 10) καί «εὐθυδρομήσαμεν» (στ. 11). Εἶναι σέ πρῶτο πληθυντικό πρόσωπο. Τί σημαίνουν; Ὅτι ἀπό ἐδῶ καί στό ἑξῆς εἶναι παρών στή διήγηση καί ὁ ἱερός συγγραφέας Λουκᾶς. Ὁ ἅγιος Λουκᾶς ἦταν ἰατρός γνωστός τοῦ ἀποστόλου Παύλου ἀπό τήν Ἀντιόχεια, ὅπου, κατά τήν Παράδοση, ἔγινε Χριστιανός. (Κατά τόν Holzner, ὡς ἰατρός ἐργαζόταν πιθανῶς στό λιμάνι τῆς Τροίας. Ἐκεῖ συναντήθηκε καί πάλι μέ τόν Παῦλο). Εἴτε ὅμως ἀπό τήν Τροία, εἴτε – τό πιθανότερο – ἀπό τήν Ἀντιόχεια, ἄφησε τό ἰατρεῖο του καί τόν ἀκολούθησε στήν πορεία του πρός τήν Εὐρώπη. Πῆραν τό πλοῖο καί ἀφοῦ πέρασαν ἀπό τή Σαμοθράκη, ἔφθασαν στήν πρώτη εὐρωπαϊκή πόλη, τή Νεά­πολη, κοντά στή σημερινή Καβάλα. Ἀπό ἐκεῖ ἄρχιζε ἡ πνευματική λαμπαδηδρομία πού φώτισε τήν Ἑλλάδα καί τήν Εὐρώπη μέ τό φῶς τοῦ Εὐαγγελίου.

ΣΥΝΘΗΜΑ: «Διαβάς εἰς Μακεδονίαν βοήθησον ἡμῖν» (Πράξ. ιστ΄ 9).