Μεταφορτώσεις
|
Θέμα για τους κυκλάρχες |
Εἴδαμε στήν προηγούμενη συμμελέτη μας πῶς ἔφθασαν ὁ ἀπόστολος Παῦλος μέ τούς συνεργούς του Σίλα, Τιμόθεο καί Λουκᾶ στήν Εὐρώπη, ἔπειτα ἀπό τό ὅραμα τοῦ Μακεδόνα ἄνδρα. Ἦταν τό μεγάλο ἅλμα τοῦ πρωταγωνιστῆ τοῦ κηρύγματος τοῦ Εὐαγγελίου πρός τίς χῶρες τῆς Δύσεως. Στήν παρούσα συμμελέτη μας θά δοῦμε πῶς σχηματίσθηκε ἡ πρώτη χριστιανική Ἐκκλησία στή Μακεδονία καί κατ᾿ ἐπέκταση στήν Εὐρώπη.
Μελέτη Περικοπῆς: Πράξ. ιστ´ 12-15.
1. Ἀπό τή Νεάπολη ὅπου βγῆκαν μέ τό πλοῖο ὁ Ἀπόστολος μέ τούς συνεργούς του, ἦλθαν ὁδικά στή σπουδαιότερη τότε πόλη τῆς περιοχῆς ἐκείνης, πού ἦταν οἱ Φίλιπποι.
Ἦταν ἀρχαιότατη πόλη τῆς Μακεδονίας. Ὀνομαζόταν προηγουμένως «Κρηνίδες» λόγω τῶν πολλῶν ὑδάτινων πηγῶν πού ὑπῆρχαν ἐκεῖ. Τό ὄνομά της τό ὄφειλε στόν κτίτορά της βασιλιά τῆς Μακεδονίας Φίλιππο, γιό τοῦ Ἀμύντα. Στήν περιοχή τῶν Φιλίππων διεξήχθη ὁ τρομερός ἐμφύλιος πόλεμος τῶν Ρωμαίων, ὁ λεγόμενος Ἀνατολικός, τό ἔτος 42 π.Χ. Στόν πόλεμο αὐτό νίκησαν ὁ Ὀκταβιανός (ἀργότερα Καίσαρας Αὔγουστος) καί ὁ Ἀντώνιος τόν Βροῦτο καί τόν Κάσσιο. Ὅταν ἔγινε αὐτοκράτορας ὁ Αὔγουστος, διέταξε νά ξανακτισθεῖ ἡ πόλη τῶν Φιλίππων καί τῆς χάρισε πολλά προνόμια, ὅσα σχεδόν καί ἡ Ρώμη. Τήν ἀπάλλαξε μάλιστα ἀπό φόρους καί τήν ὀχύρωσε πολύ καλά. Ἔτσι ἀναπτύχθηκαν πολύ οἱ Φίλιπποι ὡς ρωμαϊκή ἀποικία. Ἀναδείχθηκαν ὡς ἡ σπουδαιότερη πόλη τῆς Μακεδονίας. Σ᾿ αὐτήν ἐγκαθίσταντο καί Ρωμαῖοι ἀπόμαχοι τοῦ στρατοῦ. Διοικοῦνταν ἀπό στρατηγούς καί ἄρχοντες πού ἐκλέγονταν ἀπό τή συνέλευση τῶν πολιτῶν. Τό ἱερό κείμενο ὀνομάζει τούς Φιλίππους «πόλιν κολωνίαν», ἐννοώντας ὅτι ἦταν ἡ σπουδαιότερη ρωμαϊκή ἀποικία τῆς Μακεδονίας.
Σ᾿ αὐτή λοιπόν τήν πόλη θέλησε νά κηρύξει τό Εὐαγγέλιο ὁ Ἀπόστολος, ὅταν πάτησε γιά πρώτη φορά τό εὐρωπαϊκό ἔδαφος. Δέν ἐπηρεάσθηκε δυσμενῶς ἀπό τό ὅτι δέν ὑπῆρχε ἐκεῖ Συναγωγή γιά νά ἀρχίσει τό κήρυγμά του ἀπό αὐτήν, ὅπως ἔκανε στίς πόλεις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Περίμενε λίγες ἡμέρες νά δείξει ὁ Θεός τί ἔπρεπε νά κάνει στή συνέχεια.
Τί διδασκόμαστε ἀπό αὐτή τήν ὀλιγοήμερη «ἀπραξία» (ἄς τήν ὀνομάσουμε ἔτσι) τοῦ Ἀποστόλου στούς Φιλίππους;
Νά μήν ἀπογοητευόμαστε, ὅταν δέν ἔρχονται ἀμέσως τά πράγματα στή ζωή μας ὅπως θέλουμε ἐμεῖς. Θά περίμενε ἴσως κανείς μετά τό ὅραμα ἐκεῖνο μιά ἐντυπωσιακή ἐκδήλωση γιά ἐκπλήρωση τοῦ πόθου τοῦ Μακεδόνα. Ὅμως ὁ Θεός διαφορετικά οἰκονόμησε τά πράγματα. Τήν προσωρινή ἀδιαφορία διαδέχθηκε κατόπιν θερμότατη ὑποδοχή. Ἄς ἀφήνουμε λοιπόν κι ἐμεῖς, ὅπως ὁ Ἀπόστολος, τή ζωή μας νά τήν κατευθύνει ὁ πάνσοφος Κύριος, μέ τή βεβαιότητα ὅτι θά γίνει τελικά τό θέλημά Του, τό ὁποῖο, ὅπως ἔγραψε διδαγμένος καί ἀπό τήν πείρα του ἀργότερα ὁ θεόπνευστος Ἀπόστολος, εἶναι «ἀγαθόν καί εὐάρεστον καί τέλειον» (Ρωμ. ιβ´ 2). Νά Τόν παρακαλοῦμε δέ νά μᾶς βοηθεῖ καί νά μᾶς φωτίζει, ὥστε νά διακρίνουμε ποιό εἶναι τό θέλημά Του καί νά πορευόμαστε σύμφωνα μέ αὐτό.
2. Τί ἔκαναν τό πρῶτο Σάββατο ὁ ἀπ. Παῦλος καί οἱ συνεργοί του στούς Φιλίππους; Ἀφοῦ δέν ὑπῆρχε Συναγωγή, πῆγαν στόν κοντινό στήν πόλη ποταμό, ὅπου κατέφευγαν γιά προσευχή οἱ ἐλάχιστοι Ἰουδαῖοι τῶν Φιλίππων, πού δέν ἦταν ἄλλωστε μέ εὐχαρίστηση ἀποδεκτοί ἀπό τούς Ρωμαίους κατοίκους τῆς πόλεως. Πήγαιναν ἐκεῖ γιά νά κάνουν καί τίς πλύσεις γιά τούς καθαρμούς πού ὅριζαν οἱ διατάξεις τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου. «Πιθανῶς ἦσαν γυναῖκες Ἰουδαῖαι συνεζευγμέναι πρός τούς ἐθνικούς καί πρό παντός γυναῖκες προσήλυτοι, ἰουδαΐζουσαι, ὡς ἡ Λυδία» (Π. Ν. Τρεμπέλας).
Ἀπό αὐτές λοιπόν τίς λίγες ψυχές ἄρχισε ὁ εὐαγγελισμός τῆς Εὐρώπης. Καί μάλιστα ἀπό τίς γυναῖκες. Τί θά μπορούσαμε νά ποῦμε ὡς πρός τό κήρυγμα αὐτό τοῦ Ἀποστόλου καί τῶν συνεργατῶν του πρός τίς γυναῖκες; Ὅτι ἀπό ἐδῶ ἄρχιζε ἡ ἀναζωογόνηση τῆς Ἑλλάδας καί τῆς Εὐρώπης. Οἱ γυναῖκες κατά τήν ἐποχή τῆς ἀρχαιότητος καί μάλιστα κατά τήν ἀποστολική ἐποχή βρίσκονταν σέ ἄθλια πνευματική κατάσταση στόν ἐθνικό κόσμο. Χρησίμευαν μόνο ὡς ὄργανα ἡδονῆς τῶν ἀνδρῶν, χωρίς κανένα δικαίωμα. Καί ἔρχεται τό Εὐαγγέλιο νά τίς ὑψώσει ἐκεῖ πού πρέπει, ἐφόσον ἔχουν κι αὐτές ψυχή ἀθάνατη καί θυσιάσθηκε καί γιά τή δική τους σωτηρία ὁ Κύριος. Δέν ἦλθε μόνο γιά τούς ἄνδρες ὁ ἐνανθρωπήσας Θεός. Ἔλαβε σάρκα καί ὀστά ἀπό τήν ἁγιότερη γυναίκα ὅλων τῶν ἐποχῶν, τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, καί ἄνοιξε τήν Ἐκκλησία Του καί τή Βασιλεία Του καί γιά τίς γυναῖκες. Οἱ φανατικοί Ἑβραῖοι δέν μιλοῦσαν δημόσια σέ γυναῖκες καί εὐχαριστοῦσαν τόν Θεό στήν προσευχή τους γιά τό ὅτι ἦταν ἄνδρες καί ὄχι γυναῖκες. Ἐνῶ οἱ Ἀπόστολοι τοῦ Κυρίου ἄρχισαν τό κήρυγμα τους ἐδῶ ἀπό τίς γυναῖκες, διότι ἐάν ἐξαγιάζονταν αὐτές, ὑπῆρχε ἐλπίδα ἐξαγιασμοῦ καί σωτηρίας καί τῶν οἰκογενειῶν τους. Ἀξίζει νά ἀναφερθεῖ ἐδῶ ὅτι, ἄν ἐπέζησε ἀνθρωπίνως ἡ Ἐκκλησία στή Ρωσία, παρά τούς φρικτούς διωγμούς ἐκ μέρους τῶν ἀθέων, αὐτό ὀφείλεται στό ὅτι εἶχε στά μέλη της πολλές πιστές γυναῖκες.
Τά γνωρίζουν, ἄραγε, αὐτά οἱ σύγχρονες λεγόμενες «φεμινίστριες» γυναῖκες; Μπορεῖ καί νά τά γνωρίζουν. Πιθανῶς ὅμως τά ἀγνοοῦν, ἴσως καί ἐσκεμμένα. Δέν θέλουν νά τά γνωρίζουν. Παρασυρμένες ἀπό τή ζωή τῆς ἁμαρτίας, στήν ὁποία ὠθοῦνται ὡς ἐπί τό πλεῖστον ἀπό τά πάθη τῶν ἀνδρῶν, γίνονται ὑποχείριά τους, σέ χειρότερη κατάσταση ἀπό τήν ἀρχαιότητα, ἔστω κι ἄν θεωροῦν τόν ἑαυτό τους χειραφετημένο. Ἀτιμάζουν τόν ἑαυτό τους μή ἐκτιμώντας τήν τιμή πού τούς ἔκανε ὁ Χριστός μέ τό νά τίς ὑψώσει μέ τό Εὐαγγέλιό Του.
3. Στή συνέχεια γίνεται λόγος γιά τήν πρώτη Χριστιανή γυναίκα τῆς Εὐρώπης. Εἶναι συγκινητική ἡ περίπτωσή της. Ὀνομαζόταν Λυδία. Πιθανῶς ἦταν δούλα προηγουμένως πού ἀπελευθερώθηκε κατόπιν. Ἦταν «πορφυρόπωλις». Πωλοῦσε πορφυρένια ἐνδύματα, ἴσως καί τό χρῶμα τῆς πορφύρας μέ τό ὁποῖο βάφονταν αὐτά. Ἀπό τά Θυάτειρα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἦλθε καί ἐγκαταστάθηκε στή μεγάλη πόλη τῶν Φιλίππων, λόγω πιθανῶς τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπαγγέλματός της. Ἦταν προσήλυτη τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ εὐσεβής. «Μολονότι δέ ἡ Λυδία εἶχε καί ἐπάγγελμα, δέν παρημέλει καί τήν ἀπό κοινοῦ λατρείαν, ἀλλ᾿ εὕρισκε καιρόν νά μεριμνᾷ καί περί τῆς ψυχῆς της» (Π. Ν. Τρεμπέλας)
Τί μποροῦμε νά σκεφθοῦμε ἀπό τή διάθεση γιά λατρεία τοῦ Θεοῦ πού εἶχε ἡ πορφυρόπωλις Λυδία; Ὅτι κανένα τίμιο ἐπάγγελμα δέν γίνεται ἐμπόδιο στήν πνευματική ζωή. Ὑπάρχουν ἄλλωστε Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας ἀπό ὅλα τά ἐπαγγέλματα. Μέσα στό ἐπάγγελμα πού ἔχει καθένας, μπορεῖ – ἀλλά καί πρέπει – νά ἐξαγιάζεται καί νά φροντίζει γιά τή σωτηρία τῆς ψυχῆς του.
Πῶς πίστευσε ἡ Λυδία στά λόγια τοῦ Ἀποστόλου καί τῶν συνεργατῶν του; Τή φώτισε ὁ Θεός. Πῶς τό γράφει ὁ αὐτόπτης μάρτυρας τοῦ γεγονότος ἅγιος Λουκᾶς; «Ὁ Κύριος διήνοιξε τήν καρδίαν (αὐτῆς) προσέχειν τοῖς λαλουμένοις ὑπό τοῦ Παύλου». Δέν ἦταν τόσο τά ἐπιχειρήματα μέ τά ὁποῖα μιλοῦσε ὁ Ἀπόστολος, ὅσο ἡ πληροφορία τῆς καρδιᾶς της ὅτι μιλοῦσε μέσῳ αὐτοῦ ὁ Θεός. Αὐτό ἦταν πού τήν ἔκανε νά προσέχει καλύτερα τά λόγια πού ἄκουγε.
Ὁ ἱερός Χρυσόστομος σημειώνει σχετικά ὅτι στήν περίπτωση τῆς Λυδίας συνδυάσθηκαν ἄριστα ὁ θεῖος καί ὁ ἀνθρώπινος παράγοντας. «Τό μέν οὖν ἀνοῖξαι, τοῦ Θεοῦ, τό δέ προσέχειν, αὐτῆς· ὥστε καί θεῖον καί ἀνθρώπινον ἦν» (ΕΠΕ 16Α, 340).
Γιατί, ἄραγε, μόνο γι᾿ αὐτήν ἀναφέρεται ὅτι ἄνοιξε τήν καρδιά της ὁ Θεός; Διότι γνώριζε καλύτερα ἀπό κάθε ἄλλον Ἐκεῖνος τά μύχια τῆς καρδιᾶς της, τήν καλή διάθεσή της, ἀλλά καί τή θετική ἀνταπόκρισή της. Βεβαίως ὁ Θεός «θέλει πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι καί εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν», ὅπως γράφει ὁ θεῖος Παῦλος (Α´ Τιμ. β´ 4). Ὅμως δέν εἶναι ἄξιοι ὅλοι νά ἀνταποκριθοῦν στήν κλήση τῆς ἀγάπης Του γιά τή σωτηρία τους. Πάλι ὁ ἱερός Χρυσόστομος γράφει ὅτι «ὁ Θεός ἀνοίγει καρδίας τάς βουλομένας» (=αὐτές πού ἔχουν τήν καλή θέληση) (ΕΠΕ 16Α, 340). Καί ὅταν «τό ἐσωτερικόν τοῦ ἀνθρώπου διανοιχθῇ, τότε τό οὖς εἶναι ἀνοικτόν εἰς τόν λόγον τοῦ Κυρίου, τά χείλη διανοίγονται εἰς εὐποιΐαν καί τά βήματα στερεοῦνται εἰς τήν ὑπακοήν τοῦ Εὐαγγελίου» (Π. Ν. Τρεμπέλας).
Μέσα σ᾿ αὐτούς, τῶν ὁποίων ἄνοιξε ὁ Θεός τήν καρδιά τους γιά νά προσέχουν τά λόγια Του, εἴμαστε ἀσφαλῶς κι ἐμεῖς. Ἡ παρουσία καί ἡ συμμετοχή μας στίς συμμελέτες μας τό βεβαιώνει. Νά Τόν εὐχαριστοῦμε γι᾿ αὐτό καί νά Τόν ἱκετεύουμε νά μᾶς βοηθεῖ νά ἀξιοποιήσουμε δεόντως τή Χάρι καί τιμή πού μᾶς ἔκανε.
Τό ἱερό κείμενο ἀναφέρει κατόπιν ὅτι ἡ Λυδία πίστευσε καί βαπτίσθηκε. Ἐπηρέασε δέ ἀσφαλῶς μέ τόν τρόπο της καί τούς σπιτικούς της καί βαπτίσθηκαν ὅλοι. Παράδειγμα γιά ὅλους μας ὡς πρός τά ὑπόλοιπα μέλη τῆς οἰκογένειάς μας. Καί ἀποτελέσθηκε ἔτσι ἡ πρώτη χριστιανική οἰκογένεια τῆς Εὐρώπης. Κατόπιν μέ πολλή εὐγένεια ἐπέμεινε καί φιλοξένησε τούς Ἀποστόλους στήν οἰκία της. Παράδειγμα αἰώνιο γιά τή συμπαράσταση πού ὀφείλουμε οἱ πιστοί στούς ἐργάτες τοῦ Εὐαγγελίου.
ΣΥΝΘΗΜΑ: «Ὁ Κύριος διήνοιξε τήν καρδίαν» τῆς Λυδίας (Πράξ. ιστ΄ 14).


