02. «Διά τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ πιστεύομεν σωθῆναι»

Μεταφορτώσεις

Θέμα για τους κυκλάρχες

Θά συνεχίσουμε, σύν Θεῷ, καί ἐφέτος τή συμμελέτη τῶν «Πράξεων τῶν Ἀποστόλων». Ὅπως τό διαπιστώσαμε τά δύο προηγούμενα χρόνια, ἡ διήγηση τῆς ἱστορίας τῆς πρωτοχριστιανικῆς ἐποχῆς εἶναι πολύ διδακτική. Εἴχαμε μελετήσει στίς τελευταῖες συναντήσεις μας πέρυσι τήν πρώτη ἀποστολική περιοδεία τῶν ἁγίων ἀποστόλων Βαρνάβα καί Παύλου. Φθάσαμε μέχρι καί τό 14ο κεφάλαιο. Συνεχίζουμε ἀπό τό 15ο.

Μελέτη Περικοπῆς: Πράξ. ιε´ 1-12.

1. Τί μᾶς λένε οἱ δύο πρῶτοι στίχοι τοῦ κεφαλαίου; Παρουσιάζουν ἕνα ὀξύ πρόβλημα, πού ἦλθε νά ἀναταράξει τή ζωή τῆς Ἐκκλησίας. Ποιό ἦταν τό πρόβλημα;
Ὁρισμένοι Χριστιανοί τῆς Ἰουδαίας ἦλθαν στήν Ἀντιόχεια καί διέδιδαν ὅτι, ἐάν δέν τηροῦν τόν Μωσαϊκό Νόμο γιά τήν περιτομή οἱ πιστοί πού δέν ἦταν Ἰουδαῖοι καί ἑπομένως ἦταν ἀπερίτμητοι, δέν ἐπρόκειτο νά σωθοῦν. Ἔγινε μάλιστα πολύ ζωηρή συζήτηση ἀπό μέρους τους μέ τούς ἀποστόλους Βαρνάβα καί Παῦλο γιά τό θέμα αὐτό. Καί ὅπως ἦταν φυσικό, προκάλεσαν συνειδησιακό πρόβλημα στούς πιστούς τῆς Ἀντιόχειας.

Τί μποροῦμε νά ποῦμε ὡς πρός αὐτό τό γεγονός; Ὅτι δέν ἔλειπαν τά ζιζάνια καί ἀπό τή ζωή τῆς πρώτης Ἐκκλησίας. Ὁ Διάβολος ἔκανε τό πᾶν γιά νά ματαιώσει τή σωτηρία τῶν ἀνθρώπων καί νά ἐμποδίσει τή διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου. Γιατί θά ἐμποδιζόταν τό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας, ἄν ἐπιβαλλόταν σέ ὅλους ἡ περιτομή; Διότι δέν θά ἤθελαν ἀσφαλῶς πολλοί ἐθνικοί νά κάνουν περιτομή καί νά θεωρηθοῦν πρῶτα Ἰουδαῖοι καί κατόπιν Χριστιανοί.

Τί φανερώνει ἡ ἀντίδραση αὐτή τῶν πρώην Ἰουδαίων; Ὅτι δέν εἶχαν ἀναγεννηθεῖ ἀληθινά, καί ἄς εἶχαν γίνει Χριστιανοί. Ἦταν φανατικοί καί νόμιζαν ὅτι χωρίς τήν τήρηση ὅλων τῶν διατάξεων τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, καί τῶν τυπικῶν καί ἐξωτερικῶν, δέν ὑπάρχει σωτηρία. Ἔτσι ὅμως ὑποτιμοῦσαν τή σημασία τῆς σταυρικῆς θυσίας τοῦ Κυρίου. Αὐτή ὅμως ἡ θυσία ἦταν πού εἶχε διαλύσει τά ἔργα τοῦ Διαβόλου, καί πάσχιζε αὐτός νά τήν ὑποτιμήσει στίς συνειδήσεις τῶν ἀνθρώπων. Γιατί ἦταν ὑποτίμηση τῆς θυσίας τοῦ Κυρίου ἡ ἀπαίτηση σχετικά μέ τήν περιτομή; Διότι, ἄν ἀρκοῦσαν γιά τή σωτηρία μας οἱ διατάξεις τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, γιά ποιό λόγο ἐνανθρώπησε, δίδαξε καί σταυρώθηκε ὁ Θεάνθρωπος; Θά ὑπεισερχόταν καί πνεῦμα ἐγωιστικό στόν ἄνθρωπο, ἐάν ἐφάρμοζε ὅλες τίς Μωσαϊκές διατάξεις, ὅτι δηλαδή μποροῦσε νά σωθεῖ μέ τήν ἀξία του, μέ τή δική του δύναμη.

Ἰσχύει σήμερα κάτι ἀνάλογο μέ τή συμπεριφορά αὐτή τῶν πρώην Ἰουδαίων πιστῶν; Μάλιστα. Ὅταν κάποιος τηρεῖ τούς ἐξωτερικούς καί μόνο τύπους τῆς λατρευτικῆς ζωῆς, χωρίς νά εἰσέρχεται στό πνεῦμα καί στήν οὐσία τῆς πίστεως καί πνευματικῆς ζωῆς, καί χωρίς νά χτυπᾶ τόν ἐγωισμό καί τήν ἰσχυρογνωμοσύνη του καί τίς ἄλλες ἀδυναμίες τῆς ψυχῆς του, καί παρόλα αὐτά νομίζει ὅτι εἶναι ὅπως τόν θέλει ὁ Θεός καί ἐλέγχει ὅσους δέν κάνουν ὅσα αὐτός.

Γιά τήν περιτομή μποροῦμε νά ποῦμε τά ἑξῆς: Ἴσχυε καί πρίν δοθεῖ ὁ Νόμος τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Τήν ἐφάρμοζαν δέ καί ἄλλοι λαοί, μή Ἰουδαῖοι. Ἦταν μία συμβολική παιδαδωγική ἐντολή, μέ τήν ὁποία ἐκδήλωναν ὅτι ἀνῆκαν στόν Θεό, τήν Πηγή τῆς ζωῆς (βλ. Γεν. ιζ´ 1-14, Λευϊτ. ιβ´ 3, Ἰωάν. ζ´ 22).

Νά σκεφθοῦμε καί τό ἑξῆς: Ἡ περιτομή γινόταν μόνο γιά τά ἄρρενα βρέφη. Τί φανερώνει αὐτό; Τήν ἀτέλεια καί προσωρινότητα τῆς διατάξεως. Γιατί; Διότι τέκνα τοῦ Θεοῦ καί μέλη ἑπομένως ἰσότιμα τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι μόνο οἱ ἄνδρες, ἀλλά καί οἱ γυναῖκες. Πῶς λοιπόν θά σώζονταν οἱ γυναῖκες; Εἶναι φανερό ὅτι ἡ διάταξη γιά τήν περιτομή ἦταν σύμφωνη μέ τό προχριστιανικό πνεῦμα τῆς ὑποτιμήσεως τῶν γυναικῶν.

Ὅταν ἀποκαλύφθηκε ὁ τέλειος νόμος τοῦ Θεοῦ διά τοῦ Εὐαγγελίου, τό Πνεῦμα τό Ἅγιο διακήρυξε: «οὐκ ἔνι ἄρσεν καί θῆλυ· πάντες γάρ ὑ­μεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ» (Γαλ. γ´ 25). Ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἄνδρες καί γυναῖκες εἶναι ἴσοι καί σώζονται ὄχι μέ τήν τυπική τήρηση κάποιας μωσαϊκῆς διατάξεως, ἀλλά μέ τήν πίστη στή σταυρική θυσία τοῦ Χριστοῦ. «Πάντες γάρ υἱοί Θεοῦ ἐστε διά τῆς πίστεως ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ», τονίζει τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ (Γαλ. γ´ 28).

Ἡ περιτομή ἀντικαταστάθηκε πλέον ἀπό τό Βάπτισμα. Μέ τό Βάπτισμα ἄνδρες καί γυναῖκες ἀφήνουμε τήν παλαιά ζωή, νεκρωνόμαστε ὡς πρός τήν ἁμαρτία καί ζοῦμε ἑνωμένοι μέ τόν Χριστό. Μέ τό Βάπτισμα μᾶς υἱοθέτησε κατά χάριν ὁ Κύριος καί μᾶς θεωρεῖ μέλη τοῦ μυστικοῦ Σώματός Του πού εἶναι ἡ Ἐκκλησία (βλ. Γαλ. γ´ 27).

Αὐτή ὅμως ἡ τιμή πού μᾶς κάνει ὁ Θεός μέ τό Βάπτισμα συνεπάγεται ὁρισμένες ὑποχρεώσεις. Ποιές; Κυρίως καί προπάντων νά ζοῦμε «ἀξίως τοῦ Θεοῦ τοῦ καλοῦντος ἡμᾶς εἰς τήν ἑαυτοῦ βασιλείαν καί δόξαν» (Α´ Θεσ. β´ 12). Νά δείχνουμε μέ τή ζωή μας ὅτι ἀνήκουμε στόν Θεό, ὅτι εἴμαστε ἄνθρωποι δικοί Του.

2. Πῶς ἀντιμετωπίσθηκε ἀπό τήν Ἐκκλησία τό πρόβλημα πού ἀφοροῦσε τήν περιτομή; Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀντιόχειας ἀπέστειλε τούς ἁγίους Βαρνάβα καί Παῦλο στά Ἱεροσόλυμα, ὅπου ἦταν οἱ ἄλλοι Ἀπόστολοι, γιά νά πάρουν συγκεκριμένες ὁδηγίες γιά τό θέμα. Τί σημαίνει ἡ ἐνέργεια αὐτή τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἀντιόχειας; Τόν σεβασμό της πρός τή μητέρα τῶν ὑπόλοιπων τοπικῶν Ἐκκλησιῶν, τήν Ἐκκλησία τῶν Ἱεροσολύμων. Δέν ἀποφάσισαν μόνοι τους γιά ἕνα τόσο σπουδαῖο θέμα. Δίδαγμα γιά ὅλους μας καί σήμερα. Νά μάθουμε νά συμβουλευόμαστε αὐτούς πού πρέπει καί νά ἀναθέτουμε μέ ταπείνωση τά προβλήματά μας στούς ἁρμόδιους. Αὐτό μᾶς ἀσφαλίζει.

Τί συνέβη ὅταν ἔφθασαν οἱ Ἀπόστολοι στά Ἱεροσόλυμα; Ἐνῶ οἱ ἐκεῖ Ἀπόστολοι καί τά περισσότερα μέλη τῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἱεροσολύμων τούς ὑποδέχθηκαν μέ χαρά καί ἄκουσαν μέ εὐχαρίστηση τά ὅσα τούς εἶπαν γιά τήν ἱεραποστολική τους περιοδεία μεταξύ τῶν εἰδωλολατρῶν, ὁρισμένοι φανατικοί πρώην Φαρισαῖοι, πού εἶχαν γίνει Χριστιανοί, ἀντέδρασαν ζωηρά. Ἐπέμεναν ὅτι ἔγινε σοβαρό λάθος καί ὅτι ἔπρεπε νά περιτέμνονται προηγουμένως οἱ πρώην εἰδωλολάτρες.

Ὁ φανατισμός ἀνέκαθεν εἶναι κακός σύμβουλος. Δέν ἐπιτρέπει στή διάνοια τοῦ ἀνθρώπου νά δεῖ καί νά κρίνει ὀρθά τά θέματα.

Πῶς ἐνήργησαν οἱ Ἀπόστολοι τῶν Ἱεροσολύμων γιά νά ἠρεμήσουν τά πνεύματα; Μέ σύνεση καί ταπείνωση, μέ τόν φωτισμό τοῦ Θεοῦ. Δέν χρησιμοποίησαν τό κύρος τους γιά νά λύσουν μόνοι τους τό πρόβλημα. Κάλεσαν καί τούς πρεσβυτέρους τῆς Ἐκκλησίας καί συσκέφθηκαν ὅλοι μαζί γιά τό τί ἔπρεπε νά γίνει. Ὑπέροχο παράδειγμα. Εἶναι ἡ βάση τοῦ λεγομένου «συνοδικοῦ» συστήματος τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποῖο, ὅπως ἀναφέρει ἡ Ἱστορία, ὅταν λειτουργοῦσε σωστά, συνέβαλλε στήν οὐσιαστική πρόοδο τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Ἀντίθετα ὅταν κατεπατεῖτο, μόνο βλάβη συνήθως ἐπερχόταν.

Τί ἔγινε κατά τήν πρώτη ἐκείνη Σύνοδο τῆς Ἐκκλησίας; Ἀφοῦ συζήτησαν ἀρκετά, ἔλαβε τόν λόγο ὁ ἀπ. Πέτρος καί εἶπε· Ἐμένα, πού εἶμαι καί ἐγώ περιτμημένος, διάλεξε ὁ Θεός νά γίνω ὁ πρῶτος κήρυκας τοῦ Εὐαγγελίου καί στούς εἰδωλολάτρες – ἐννοώντας τόν ἑκατόνταρχο Κορνήλιο. Διαπίστωσα δέ ὅτι ἐξίσου καί στούς ἐθνικούς χάρισε τή Χάρι Του ὁ Καρδιογνώστης. Δέν ζήτησε προηγουμένως τήν περιτομή τους. Μέ τήν πίστη καθάρισε τίς καρδιές τους καί τούς ἔκανε μέλη τῆς Ἐκκλησίας Του ἰσότιμα μέ ἐκείνους πού ἦταν πρώην Ἰουδαῖοι. Δέν πρέπει λοιπόν νά προκαλεῖτε τόν Θεό ὅτι δῆθεν δέν ἐνήργησε ὀρθά. Οὔτε εἶναι σωστό νά βάζουμε κλοιό καί ζυγό στόν τράχηλο ὅσων ἐπιθυμοῦν νά εἶναι Χριστιανοί, μέ τό νά τούς ὑποχρεώνουμε νά τηροῦν ὅλες τίς διατάξεις τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, τίς ὁποῖες οὔτε οἱ πατέρες μας οὔτε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι δέν τηρήσαμε ἐπαρκῶς. Ἐκεῖνο πού μᾶς σώζει δέν εἶναι ἡ περιτομή καί ἡ τήρηση τῶν τυπικῶν διατάξεων τοῦ Νόμου, ἀλλά ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ. Μέ αὐτό ἦταν σάν νά ἔλεγε: Οὔτε ἡ περιτομή εἶναι πλεονέκτημα οὔτε ἡ μή περιτομή μειονέκτημα καί ἐμπόδιο γιά τή σωτηρία μας (βλ. Α´ Κορ. ζ´ 18-19, Γαλ. ε´ 6).

Ἡ φωτισμένη γνώμη τοῦ ἀπ. Πέτρου ἐπηρέασε ὅλους καί ἔπαυσαν οἱ ἀντιρρήσεις. Καί ἄκουγαν πλέον μέ προσοχή τόν Βαρνάβα καί τόν Παῦλο νά διηγοῦνται τά ἐκπληκτικά θαύματα πού ἐπιτέλεσε ὁ Θεός μέσω αὐτῶν στίς χῶρες τῶν εἰδωλολατρῶν.

Ποιό πρακτικό συμπέρασμα προκύπτει ἀπό τά παραπάνω γιά ἐμᾶς σήμερα; Νά δοξάζουμε τόν Θεό πού μᾶς ἀπάλλαξε ἀπό τά δυσ­βάστακτα φορτία τῶν τυπικῶν διατάξεων τοῦ Νόμου τοῦ Μωϋσέως, τά ὁποῖα μάλιστα εἶχαν ἐπιβαρυνθεῖ ἀκόμη περισσότερο μέ τίς ἑρμηνεῖες τῶν διατάξεων αὐτῶν πού ἐπινοοῦσαν οἱ Νομοδιδάσκαλοι. Νά σκεφθοῦμε μόνο τήν ἀργία τοῦ Σαββάτου καί θά καταλάβουμε ἀπό τί μᾶς λύτρωσε τό Εὐαγγέλιο. Σύμφωνα μέ τίς ἑρμηνεῖες τῶν Νομοδιδασκάλων, οἱ Ἰουδαῖοι ἔπρεπε νά μετροῦν τά βήματά τους κάθε Σάββατο! Δέν ἐπιτρεπόταν νά κάνουν περισσότερα ἀπό 2.000 βήματα. Ὑπῆρχαν μάλιστα 160 λεπτομερειακές περιπτώσεις καταπατήσεως τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου. Θά μπορούσαμε ἄραγε νά τηρήσουμε ὅλες αὐτές τίς διατάξεις; Καί δέν θά ἤμασταν διαρκῶς πιεσμένοι, μέ τή συναίσθηση τῆς παραβάσεως τοῦ Νόμου, καί ἀπογοητευμένοι;

Δέν μᾶς ἀπάλλαξε δέ μόνο ἀπό τά ὑπέρογκα φορτία τῶν τυπικῶν διατάξεων ὁ Κύριος, ἀλλά μᾶς χαρίζει καί τήν πανίσχυρη Χάρι Του γιά νά ζήσουμε θεάρεστα καί νά κερδίσουμε τή Βασιλεία Του.

Δοξολογία λοιπόν ὁλόψυχη πρός τόν Κύριο καί ζωή, μέ τή Χάρι Του, σύμφωνη πρός τόν τέλειο Νόμο τοῦ Εὐαγγελίου, πού ἐλευθερώνει ἀληθινά (βλ. Β´ Κορ. γ´ 17).

ΣΥΝΘΗΜΑ: «Διά τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ πιστεύομεν σωθῆναι» (Πράξ. ιε΄ 11).