03. «Δέν εὐκαιρῶ» (26/10-1/11)

Ἀπό τήν ἑβδομάδα τῆς Κυριακῆς τοῦ Σπορέως (12-18 Ὀκτωβρίου 2026) ἀρχίζει ἐπίσημα ἡ Ἐκκλησία μας τό κατηχητικό ἔργο της, στό ὁποῖο ἐντάσσονται καί ἡ εὐλογημένη ἐργασία τῶν Φιλικῶν Κύκλων καί οἱ ἀπογευματινές ὁμιλίες πνευματικῆς οἰκοδομῆς καί ἄλλες παραπλήσιες πνευματικές ἐκδηλώσεις, στίς ὁποῖες ἐξαγγέλλεται ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Πόσο ὡραῖο εἶναι νά δίνουμε τό ἀγωνιστικό «παρών» σ’ αὐτές τίς πνευματικές εὐκαιρίες! Νά σκύβουμε «ἐπί τάς πηγάς τῶν ὑδάτων» (Ψαλ. μα΄ [41] 2) καί νά μαθητεύουμε στόν αἰώνιο λόγο τοῦ Θεοῦ, πού ὅλοι ὁμολογοῦμε πόσο πολύ μᾶς ὠφελεῖ, μᾶς οἰκοδομεῖ καί μᾶς στηρίζει.

Πολλοί ἄνθρωποι ὡστόσο, ὅταν παρακινοῦνται νά παρακολουθήσουν μία πνευματική ἐκδήλωση, ἀπαντοῦν στερεότυπα: «Δέν εὐκαιρῶ», «πνίγομαι στίς δουλειές», «δέν προλαβαίνω», «ἔχω κοινωνικές ὑποχρεώσεις» καί τά ὅμοια. Ἐπειδή μπορεῖ κι ἐμεῖς νά τό παθαίνουμε αὐτό, στό θέμα τοῦ Κύκλου πού θά κάνουμε σήμερα, θά μελετήσουμε τό ἄρθρο «Δέν εὐκαιρῶ», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2349/15.3.2026/σελ. 127-128, καί θά προσπαθήσουμε νά βγάλουμε πιό σωστά καί πιό νηφάλια συμπεράσματα.

Θά διαβάσουμε τό πρῶτο μέρος τοῦ ἄρθρου «Δέν εὐκαιρῶ», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2349/15.3.2026/σελ. 127-128, ἕως ἐκεῖ πού λέει: «Μήπως ὅλες αὐτές οἱ δικαιολογίες πού μέ πολλή εὐκολία ἀραδιάζουμε, ὅτι “δέν εὐκαιρῶ”, ὅτι “πνίγομαι στίς δουλειές” καί τά ὅμοια», δέν εἶναι τελικά εὐσταθεῖς, ἀλλά «προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις»; καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Ποιές εἶναι οἱ δύο κυριότερες αἰτίες τῆς δικαιολογίας πού προβάλλουν οἱ ἄνθρωποι ὅτι «δέν εὐκαιρῶ» καί «δέν προλαβαίνω»; (Σκέψεις Μελῶν…)

α) Ἡ πολυπραγμοσύνη μας. Μία πρώτη αἰτία αὐτοῦ πού λέμε, ὅτι «δέν εὐκαιρῶ» καί «δέν προλαβαίνω» εἶναι ἡ πολυπραγμοσύνη μας. Ἀσχολούμαστε μέ πολλά. Καί πρίν διεκπεραιώσουμε αὐτά πού προγραμματίσαμε νά κάνουμε, ἁπλωνόμαστε καί σέ περισσότερα. Ἔτσι ἀπό τά βαθιά χαράματα μέχρι ἀργά τό βράδυ τρέχουμε καί δέν φθάνουμε, γιά νά ἀνταποκριθοῦμε στίς ποικίλες ὑποχρεώσεις μας, χωρίς σχεδόν νά ἀφήνουμε ἐλεύθερο οὔτε ἕνα δευτερόλεπτο. Γι’ αὐτό ἔχουμε τήν αἴσθηση ὅτι «μᾶς πνίγουν οἱ δουλειές», ὅτι ὁ χρόνος δέν ἐπαρκεῖ, γιά νά κάνουμε οὔτε τά ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Ἀπολύτως ἀναγκαῖα θεωροῦμε ἀρχικά τήν ἐργασία μας. Νά μήν πᾶμε στή δουλειά; Πολλοί διαθέτουν καί μία καί δύο ὧρες γιά μετάβαση στή δουλειά τους. Κι ἄλλο τόσο ἤ καί περισσότερο χρόνο διαθέτουν, γιά νά ἐπιστρέψουν ἀπό τή δουλειά τους. Θεωροῦμε ἀπολύτως ἀναγκαῖο καὶ τό νά πᾶμε τά παιδιά ἤ τά ἐγγόνια μας στά φροντιστήρια καί σέ ποικίλες ἄλλες δραστηριότητες. Καί μετά κάνουμε δεύτερους γύρους, γιά νά τά φέρουμε πίσω στό σπίτι. Ὅλα αὐτά τά θεωροῦμε ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Ἐπίσης ἐπικαλούμαστε τό ὅτι ἔγινε πιό κουραστικός ὁ ρυθμός τῆς ζωῆς καί ὅτι μειώθηκαν οἱ ἀντοχές μας. Γι’ αὐτό λέμε ὅτι «πνιγόμαστε στίς δουλειές» καί ὅτι δέν προλαβαίνουμε ποτέ νά τίς τελειώσουμε. Ὅλες αὐτές οἱ ἐνστάσεις ἄς δεχθοῦμε ὅτι δέν ἐνέχουν στοιχεῖα ὑπερβολῆς.

Ὅμως δέν κάνουμε μόνο αὐτά. Ἐνῶ διαμαρτυρόμαστε ὅτι δέν προλαβαίνου­με νά κάνουμε τά ἀπολύτως ἀναγκαῖα, βρίσκουμε χρόνο γιά νά διαβάσουμε τήν ἐφημερίδα μας. Βρίσκουμε χρόνο γιά νά παρακολουθήσουμε τά δελ­τία τῶν εἰδήσεων, τά ντοκιμαντέρ, τά σήριαλς, τά ντέρμπυ, τά μουντιάλ. Βρί­σκου­με χρόνο γιά νά ἀσχοληθοῦμε μέ τόν ἠλεκτρονικό ὑπολογιστή ἤ μέ τό κινητό μας, γιά νά παίξουμε διάφορα παιχνίδια καί νά κάνουμε ἀτελείωτα τηλεφωνήματα. Πολλοί βρίσκουν τόν χρόνο γιά νά πιοῦν τόν καφέ τους στήν καφετέρια. Ἐπίσης βρίσκουν χρόνο γιά νά μετάσχουν σέ περιπάτους, σέ ἐκδρομές καί σέ ταξίδια στήν Ἐλλάδα καί στό Ἐξωτερικό. Λέει ὁ ἱερός Χρυσόστομος, ὅτι ὅταν πρόκειται νά πᾶμε στά θέατρα καί στόν ἱππόδρομο, «οὐδείς ἀσχολίαν προβάλλεται πραγμάτων», κανένας δέν λέει «ἔχω πολλές δουλειές». Ὅλοι πηγαίνουν τρέχοντας νά πιάσουν θέση, διότι, ὅπως λένε, τούς ξεκουράζουν καί τούς ἐκτονώνουν τά θεάματα. Μήπως ὅμως ὅλα αὐτά ἔχουν καί παρενέργειες; Μήπως μᾶς μαθαίνουν νά ζοῦμε ἀντιπνευματικά; Μήπως μᾶς στραγγίζουν καί δέν μᾶς ἀφήνουν νά ἀναπνεύσουμε λίγο οὐρανό; Μή­πως ροκανίζουν ὅλο τόν χρόνο μας καί δέν μᾶς ἀφήνουν νά βροῦμε χρόνο γιά τόν Θεό, γιά τήν ψυχή μας, γιά προσευχή, γιά πνευματική μελέτη; Μήπως τελικά ἡ «πολυπραγμοσύνη» μας γίνεται ἐχθρός τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς;

β) Ἡ ἀδιαφορία μας γιά τά πνευματικά. Μία δεύτερη αἰτία τὴς δικαιολο­γίας ὅτι «δέν εὐκαιρῶ» καί «δέν προλαβαίνω» εἶναι ἡ ἀδιαφορία μας γιά τά πνευματικά. Δέν φταίει ἡ ἔλλειψη χρόνου πού δέν τά προλαβαίνουμε, ἀλλά φταίει ἡ ἔλλειψη διαθέσεως νά προσευχηθοῦμε, νά λατρεύσουμε τόν ἅγιο Θεό, νά μελετήσουμε τόν λόγο τοῦ Θεοῦ, νά παρακολουθήσουμε μία ἐκδήλωση πνευματικῆς οἰκοδομῆς. Μᾶς κυριεύουν ὁ νυσταγμός τῆς ψυχῆς καί ἡ ἀκηδία: «Ἐνύσταξεν ἡ ψυχή μου ἀπό ἀκηδίας» (Ψαλ. ριη΄ [118] 28). Μᾶς κυριεύουν ἡ ραθυμία, ἡ ραστώνη καί ἡ ἀνορεξία γιά τά πνευματικά.

Ὅμως αὐτή ἡ ἀδιαφορία καί ἡ ἀνορεξία μας γιά τά πνευματικά δέν εἶναι δύσκολο νά τό ἐννοήσουμε ὅτι μᾶς βλάπτει πνευματικά. Ὅταν κυριεύσει τήν ψυχή μας, μπορεῖ νά ψυχράνει τήν ἀγάπη μας πρός τόν Θεό· μπορεῖ νά μᾶς φέρει ξηρότητα καί ἀναισθησία· μπορεῖ νά μᾶς φέρει λύπη καί ἀθυμία· μπορεῖ νά καταργήσει σταδιακά τό ἡμερήσιο πρόγραμμα τῆς πνευματικῆς ζωῆς μας· μπορεῖ νά μᾶς ἀπορρυθμίσει τελείως· μπορεῖ νά μᾶς φέρει σέ τέτοια κατάσταση ἀδιαφορίας, πού νά μήν ἔχουμε τή διάθεση νά κάνουμε τίποτε. Πολλοί κινδυνεύουν νά χάσουν ἀκόμη καί τήν πίστη τους, λόγῳ τῆς ἀκηδίας. Ἄλλοι κινδυνεύουν νά χάσουν ἀκόμη καί τήν κλήση τους. Ἄλλοι μετακινοῦνται ἀπό τόν ἕνα τόπο στόν ἄλλο, νομίζοντας ὅτι τούς φταίει ὁ τόπος! Ἀλλά σέ ὅποιον τόπο καί νά πᾶνε, τούς ἀκολουθεῖ ἡ ἀκηδία καί στήνει κοντά τους τή σκηνή της, ὅπως λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς «Κλίμακος».

Ἔπειτα θά διαβάσουμε τό ὑπόλοιπο ἄρθρο καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Μποροῦν νά ὑπερνικηθοῦν ἡ πολυπραγμοσύνη καί ἡ ἀδιαφορία μας γιά τά πνευματικά; (Σκέψεις Μελῶν…). Βεβαίως μποροῦν. Πῶς;

α) Ἄν δίνουμε προτεραιότητα στά πνευματικά. Γιατί ἀφήνουμε νά μᾶς ἀπορροφήσουν τελείως τά βιοτικά; Ἄς μάθουμε νά δίνουμε προτεραιότητα στά πνευματικά. Ὅταν λέμε «δέν εὐκαιρῶ», «δέν προλαβαίνω νά προσευχηθῶ», «δέν προλαβαίνω νά πάω στήν ἐκκλησία», «δέν προλαβαίνω νά διαβάσω ἕνα πνευματικό βιβλίο», στήν πραγματικότητα εἶναι σάν νά λέμε: «αὐτά δέν εἶναι προτεραιότητά μου». Δίνω προτεραιότητα στά τρέχοντα, στά βιοτικά καί ἀφήνω γιά ἀργότερα τά πνευματικά. Ἀλλά ἡ ἀναβολή σημαίνει συνήθως ματαίωση. Ὅσοι ἀναβάλλουν νά ἐκτελέσουν τά πνευματικά τους καθήκοντα, στήν πράξη δέν τά ἐκτελοῦν ποτέ. Ὅμως αὐτή ἡ τακτική δέν εἶναι σωστή. Τό Εὐαγγέλιο λέει: «Ζητεῖτε πρῶτον τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν δικαιοσύνην αὐτοῦ» (Ματθ. ς΄ 33). Μᾶς καλεῖ νά δίνουμε προτεραιότητα στά πνευματικά.

Νά ἀναφέρουμε δύο παραδείγματα: Ὁ βασιλιάς Δαβίδ βαρυνόταν μέ περισσότερες εὐθύνες ἀπό ἐμᾶς. Ἀλλά εἶχε μία διαρκή σχέση μέ τόν Θεό. Προσευχόταν στόν Κύριο ἑπτά φορές τήν ἡμέρα· σηκωνόταν ἀκόμη καί τά μεσάνυχτα γιά νά προσευχηθεῖ. Ἐπίσης ὁ προφήτης Δανιήλ εἶχε μεγάλη διοικητική θέση στή Βαβυλώνα. Πολλές εὐθύνες, πολλά καθήκοντα. Ἀλλά τά πνευματικά του καθήκοντα δέν τά παρέλειπε ποτέ. Τρεῖς φορές τήν ἡμέρα προσευχόταν. Ἄφηνε τήν καρδιά του νά ἀνεβεῖ στόν θρόνο τοῦ Θεοῦ καί νά γευθεῖ τή Χάρι Του. «Ἑσπέρας καί πρωΐ καί μεσημβρίας διηγήσομαι καί ἀπαγγελῶ (τῷ Κυρίῳ μου)» (Ψαλ. νδ΄ [54] 18)! Ὅλα τά αἰτήματα τῆς καρδιᾶς μου, τούς πόθους καί τά ὄνειρά μου, τίς δυσκολίες καί τά προβλήματά μου θά τά κάνω ἀντικείμενο προσευχῆς.

β) Νά μήν ἀφήσουμε τήν ἀδιαφορία νά μαράνει τόν ζῆλο μας, ἀλλά νά γίνουμε «γενεά ζητούντων τόν Κύριον» (Ψαλ. κγ΄ [23] 6). Ἡ ἔλλειψη χρόνου δέν μᾶς φταίει σέ τίποτε. Στήν ἀδιαφορία μας καί στήν ἀνορεξία μας γιά τά πνευματικά βρίσκεται τό φταίξιμο. Νά ἀναφέρουμε καί ἐδῶ δύο παραδείγματα: Ὁ ἀξιωματοῦχος τῆς Αἰθιοπίας, ὅταν ἐπέστρεφε ἀπό τά Ἱεροσόλυμα στήν πατρίδα του, «καθήμενος ἐπί τοῦ ὀχήματος ἀνεγίνωσκε» τόν προφήτη Ἡσαΐα (PG 60, 149). Ὁ ἱερός Χρυσόστομος τόν ἐγκωμιάζει γιά τήν καλή διάθεση πού εἶχε νά μελετᾶ τόν λόγο τοῦ Θεοῦ λέγοντας: Ὁ ἀξιωματοῦχος τῆς Αἰθιοπίας, ἐνῶ περιβαλλόταν ἀπό τόσες ὑποθέσεις, «τοσούτοις κυκλούμενος πράγμασι», διέθετε τόν ἀπαραίτητο χρόνο γιά νά μελετᾶ τόν προφήτη Ἡσαΐα, ἐνῶ ἐμεῖς, πού δέν ἔχουμε τήν ἴδια διάθεση, λέμε «δέν εὐκαιρῶ» καί «δέν προλαβαίνω».

Ἀλλά καί ὁ θεῖος Διδάσκαλος βλέποντας στίς ἡμέρες τῆς δημόσιας δράσεώς Του τήν ἔλλειψη καλῆς διαθέσεως γιά τήν ἀκρόαση τοῦ θείου λόγου, βεβαιώνει ὅτι κατά τήν ἡμέρα τῆς Κρίσεως «βασίλισσα νότου ἐγερθήσεται μετά τῆς γενεᾶς ταύτης καί κατακρινεῖ αὐτήν, ὅτι ἦλθεν ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς ἀκοῦσαι τήν σοφίαν Σολομῶνος, καί ἰδού πλεῖον Σολομῶνος ὧδε» (Ματθ. ιβ΄ 42). Ἡ βασίλισσα τῆς νοτυοδυτικῆς Ἀραβίας, τῆς χώρας Σαβά, θά ἀναστηθεῖ τήν ὥρα τῆς τελικῆς Κρίσεως μαζί μέ τή γενεά αὐτή καί θά τήν κατακρίνει. Διότι αὐτή ἦλθε ἀπό τήν ἄκρη τοῦ κόσμου νά ἀκούσει τή σοφία τοῦ Σολομῶντος. «Οὐκ ἀνέμενε τόν Σολομῶντα πρός αὐτήν ἐλθεῖν, ἀλλ᾿ αὐτή πρός αὐτόν παρεγένετο». Δέν περίμενε νά ἔλθει ὁ Σολομών στήν περιοχή της, ἀλλ᾿ ἔσπευσε ἡ ἴδια νά τόν συναντήσει. Τόσο μεγάλη ἦταν ἡ προθυμία της νά ἀκούσει λόγο Θεοῦ. Ἐμεῖς, ἄν δέν ἔχουμε τήν ἴδια προθυμία πού εἶχε ἡ βασίλισσα τοῦ νότου, θά λέμε διαρκῶς «δέν εὐκαιρῶ» καί «δέν προλαβαίνω».

Νά κάνουμε τό ταχύτερο τή διορθωτική κίνηση: νά μήν ἀπομυζοῦν στό ἑξῆς ὅλη τή φροντίδα μας τά βιοτικά, ἀλλά νά φροντίζουμε καί γιά τήν ἀθάνατη ψυχή μας· νά μήν παραλείπουμε τό ἡμερήσιο πρόγραμμα πνευματικῆς ζωῆς· νά βρίσκουμε ὅλο καί περισσότερο χρόνο γιά πρωινή προσευχή, γιά ἕνα ἀπόδειπνο τό βράδυ, γιά τή μελέτη τοῦ θείου λόγου, γιά μιά πνευματική εὐκαιρία· νά δίνουμε προτεραιότητα στά πνευματικά, ὅπως μᾶς ζητεῖ ὁ Κύριος νά κάνουμε: «Ζητεῖτε πρῶτον τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καί ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν» (Ματθ. ς΄ 33).

Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Στάση ἄμυνας ἤ ἤρεμης ἀποδοχῆς;», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2356/1.7.2026/σελ. 297-298.