20. Ἡ δίκη τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἐνώπιον τοῦ Πιλάτου (23-29/3)

Λίγες ἡμέρες μᾶς χωρίζουν ἀπό τή Μεγάλη Ἑβδομάδα τῶν σεπτῶν Παθῶν τοῦ Κυρίου μας. Ὁ Ἐσταυρωμένος θά μᾶς ἑλκύσει ὅλους κοντά Του στούς ἱερούς Ναούς μας, ὅπου θά τελοῦνται μέ κατάνυξη οἱ ἱερές Ἀκολουθίες τῶν ἁγίων Παθῶν. Θά δημιουργηθεῖ ἔτσι ἡ γλυκιά ἀτμόσφαιρα τοῦ εὐλαβικοῦ πόνου τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδας. Στά πλαίσια τῆς καλύτερης προετοιμασίας μας γιά τά σεπτά Πάθη τοῦ Κυρίου μας ἐντάσσεται τό θέμα τῶν ἁγίων Παθῶν, πού θά κάνουμε σήμερα στόν Κύκλο μας. Βέβαια δέν θά ἀναφερθοῦμε σέ ὅλο τό θεῖο δράμα τῆς Σταυρώσεως. Σέ μία μόνο σκηνή τοῦ θείου Πάθους θά ἑστιάσουμε τήν προσοχή μας: στήν πολιτική δίκη τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἐνώπιον τοῦ Πιλάτου. Στή θρησκευτική δίκη πού προηγήθηκε, ἀποφάσισαν οἱ ἄρχοντες τῶν Ἰουδαίων νά θανατώσουν τόν Κύριο. Ὅμως ἡ ἀπόφασή τους αὐτή ἔπρεπε νά ἐπικυρωθεῖ καί ἀπό τή Ρωμαϊκή ἐξουσία. Γι᾿ αὐτό ἀμέσως μετά τή θρησκευτική δίκη τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἐνώπιον τοῦ Ἄννα, τοῦ Καϊάφα καί τοῦ Ἰουδαϊκοῦ Συνεδρίου, ἀκολούθησε καί ἡ πολιτική δίκη Του ἐνώπιον τοῦ Πιλάτου καί τοῦ Ἡρώδη Ἀντίπα. Στή διήγηση τῆς δίκης αὐτῆς θά ἔχουμε ὁδηγό μας τόν εὐαγγελιστή Ἰωάννη.

1. Θά διαβάσουμε τό κείμενο καί τήν ἑρμηνεία τῆς περικοπῆς καί θά ποῦμε στά Μέλη τά ἑξῆς: Τό πρωί τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς, μόλις ἔληξε τό Ἰουδαϊκό Συνέδριο μέ καταδικαστική ἀπόφαση κατά τοῦ Κυρίου μας σέ θάνατο, «ἄγουσιν τόν Ἰησοῦν ἀπό τοῦ Καϊάφα εἰς τό πραιτώριον» (στίχ 28). Τόν παίρνουν τόν Κύριό μας ἀπό τήν αἴθουσα τοῦ Συνεδρίου καί Τόν ὁδηγοῦν στό πραιτώριο, δηλαδή στό Διοικητήριο, ὅπου ἔμενε καί δίκαζε ὁ Ρωμαῖος διοικητής, ὁ Πόντιος Πιλάτος.

Τό ρῆμα «ἄγουσιν» ὑπονοεῖ ὅτι δέν ἦταν μόνοι τους, ἀλλά μάζεψαν καί κόσμο, γιά νά φωνάζουν ἔξω ἀπό τό πραιτώριο «σταύρωσον, σταύρωσον αὐτόν»! Τό ἱερό κείμενο προσθέτει ἐπίσης ὅτι ὅλοι αὐτοί «οὐκ εἰσῆλθον εἰς τό πραιτώριον, ἵνα μή μιανθῶσιν, ἀλλ᾿ ἵνα φάγωσι τό Πάσχα» (στίχ. 28). Δέν μπῆκαν στό πραιτώριο, γιά νά μή μολυνθοῦν ἀπό τό εἰδωλολατρικό ἀνάκτορο. Ἤθελαν νά εἶναι καθαροί, διότι μετά τή δύση τοῦ ἡλίου ἄρχιζε τό Σάββατο, πού θά γιόρταζαν τό Ἰουδαϊκό Πάσχα καί θεωροῦσαν μολυσμό τό νά μποῦν σέ εἰδωλολατρικό κτήριο. Τό ὅτι ὅμως θά διέπρατταν τό μεγαλύτερο ἔγκλημα τῶν αἰώνων καί θά ἔβαφαν τά χέρια τους στό Αἷμα τοῦ πλέον ἀθώου, δέν τό θεωροῦσαν μολυσμό!

Ἄς βγάλουμε ἕνα δίδαγμα ἐπάνω στό «ἵνα φάγωσι τό Πάσχα». Οἱ ἀρχιερεῖς, οἱ γραμματεῖς καί οἱ φαρισαῖοι γιόρτασαν ἐκεῖνο τό ἑβραϊκό Πάσχα, ἀφοῦ προηγουμένως σταύρωσαν τόν Χριστό. Ἐμεῖς ἄς μή γιορτάσουμε ἔτσι τό ἀληθινό Πάσχα, ἀλλά νά ἐπιμεληθοῦμε τό κυριότερο, πού εἶναι νά προσέλθουμε στά Ἄχραντα Μυστήρια μέ καθαρή καρδιά. Ὅσοι βαρύνονται μέ βαριά ἁμαρτήματα καί προσέρχονται καί κοινωνοῦν τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων, ἀντί νά ὠφεληθοῦν, ζημιώνονται ἀπό τή θεία Κοινωνία. Διότι ἐκεῖνος πού τρώει καί πίνει ἀνάξια ἀπό τόν καθαγιασμένο Ἄρτο καί Οἶνο, Αὐτό πού τρώει καί πίνει φέρνει κατάκριμα καί καταδίκη στόν ἑαυτό του, ἐπειδή δέν διακρίνει καί δέν ἀναγνωρίζει ὅτι αὐτά εἶναι τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Κυρίου, ἀλλά τά μεταχειρίζεται σάν νά ἦταν κοινές τροφές: «ὁ γάρ ἑσθίων καί πίνων ἀναξίως κρῖμα ἑαυτῷ ἐσθίει καί πίνει, μή διακρίνων τό σῶμα τοῦ Κυρίου» (Α΄ Κορ. ια΄ 29). Ἄς κάνουμε λοιπόν τίς λίγες ἡμέρες πού ἔχουμε στή διάθεσή μας μέχρι τό Πάσχα τήν καλύτερη δυνατή προετοιμασία. Κάτι νά διαβάσουμε ἀπό τό θεῖο Πάθος, νά προσευχηθοῦμε περισσότερο, νά προσέλθουμε μέ μετάνοια καί συντριβή στό φιλάνθρωπο Μυστήριο τῆς ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως καί νά ἐξομολογηθοῦμε μέ εἰλικρίνεια τά κρίματά μας στόν Πνευματικό, γιά νά λάβουμε τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν μας. Ἐπίσης νά ἀλληλοσυγχωρηθοῦμε μέ τούς ἀδελφούς πού πικραθήκαμε, καί μετά νά προσέλθουμε στά Ἄχραντα Μυστήρια καί νά κοινωνήσουμε.

2. Οἱ Ἰουδαῖοι ἀρνούμενοι νά εἰσέλθουν σέ εἰδωλολατρικό κτήριο, ἀνάγκασαν τόν Πιλάτο νά βγεῖ ἔξω ἀπό τό πραιτώριο καί νά τούς πεῖ: «τίνα κατηγορίαν φέρετε κατά τοῦ ἀνθρώπου τούτου;» (στίχ. 29). Ποιά κατηγορία διατυπώνετε κατά τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ; Τοῦ ἀπάντησαν γενικά καί ἀόριστα: «εἰ μή ἦν οὗτος κακοποιός, οὐκ ἄν σοι παρεδώκαμεν αὐτόν» (στίχ. 30). Ἐάν Αὐτός δέν ἦταν κακοποιός καί ἐπικίνδυνος στήν κοινωνία, δέν θά Τόν φέρναμε σέ σένα νά Τόν καταδικάσεις σέ θάνατο!

Ὁ Πιλάτος κατάλαβε ὅτι δέν εἶχε καμιά βάση ἡ κατηγορία τους καί τούς εἶπε ἐνοχλημένος: Ἐφόσον ἐσεῖς Τόν δικάσατε καί Τόν καταδικάσατε σέ θάνατο, γιατί Τόν φέρατε σέ μένα; Πάρτε Τον, καί σύμφωνα μέ τόν νόμο σας ἐσεῖς νά Τόν φονεύσετε.

Οἱ Ἰουδαῖοι τοῦ ἀπάντησαν: «ἡμῖν οὐκ ἔξεστιν ἀποκτεῖναι οὐδένα» (στίχ. 31). Σ᾿ ἐμᾶς δέν ἐπιτρέπεται νά ἐπιβάλουμε ποινή θανάτου σέ κανένα. Δική σου ὑποχρέωση εἶναι τό νά ὑπογράψεις τή θανατική καταδίκη Του. Μέ τά λόγια τους αὐτά ἐπαληθεύθηκε ὁ λόγος πού εἶχε προείπει ὁ Χριστός, ὅτι θά πεθάνει μέ σταυρικό θάνατο. Οἱ Ἰουδαῖοι τούς καταδίκους τούς φόνευαν μέ λιθοβολισμό, ἐνῶ οἱ Ρωμαῖοι, στούς ὁποίους παρέπεμπαν τόν Χριστό, τούς φόνευαν μέ σταυρικό θάνατο.

Ἐφόσον ὁ Πιλάτος τούς ζητοῦσε νά καταθέσουν σαφή κατηγορία, πού νά δικαιολογεῖ τήν ποινή τοῦ θανάτου, κατηγόρησαν τόν Χριστό ὅτι ἐπιζητεῖ νά γίνει βασιλιάς. Τότε ὁ Πιλάτος μπῆκε στό πραιτώριο καί ρώτησε τόν Χριστό: «σὺ εἶ ὁ βασιλεύς τῶν Ἰουδαίων;» (στίχ. 33). Ἐσύ εἶσαι ὁ βασιλιάς τῶν Ἰουδαίων; Ὁ Χριστός τοῦ ἀπάντησε: Τό ρωτᾶς αὐτό ἀπό μόνος σου ἤ ἄλλοι σοῦ εἶπαν γιά Ἐμένα ὅτι θέλω νά γίνω βασιλιάς; (στίχ. 34).

Ὁ Πιλάτος ἀπάντησε στόν Χριστό: Μήπως ἐγώ εἶμαι Ἰουδαῖος γιά νά ξέρω τίς ὑποθέσεις σας; Τό δικό Σου ἔθνος καί οἱ ἀρχιερεῖς Σέ παρέδωσαν σέ μένα ὡς ἔνοχο θανάτου. Τί ἔκανες λοιπόν; (στίχ. 35). Ὁ Κύριος τοῦ ἀποκρίθηκε: Ἡ δική μου Βασιλεία δέν προέρχεται ἀπό τόν κόσμο αὐτό. Ἐάν ἦταν ἀπό τόν κόσμο αὐτό, οἱ ὑπηρέτες μου θά ἔκαναν ἀγώνα γιά νά μήν παραδοθῶ στούς Ἰουδαίους. Τώρα ὅμως βλέπεις κι ἐσύ ὅτι ἡ Βασιλεία μου δέν προέρχεται ἀπό ἐδῶ (στίχ. 36).

Ὁ Πιλάτος Τόν ξαναρώτησε: Εἶσαι λοιπόν βασιλιάς; Καί ὁ Χριστός τοῦ ἀπάντησε: Τό εἶπες ἐσύ ὅτι εἶμαι Βασιλιάς. Δέν εἶμαι ὅμως βασιλιάς κοσμικῆς βασιλείας, ὅπως ἐσύ τήν ἀντιλαμβάνεσαι. Ἐγώ γι’ αὐτό γεννήθηκα καί γι’ αὐτό ἦλθα στόν κόσμο, γιά νά ἀποκαλύψω καί νά κηρύξω τήν ἀλήθεια καί μ’ αὐτή νά κατακτήσω πνευματικῶς τόν κόσμο. Καθένας πού ποθεῖ καί ἔχει διάθεση νά μάθει τήν ἀλήθεια, ἀκούει μέ κατανόηση τή φωνή καί τή διδασκαλία μου καί τήν ἀποδέχεται· καί ὑπακούοντας σ’ αὐτή γίνεται πολίτης τῆς πνευματικῆς καί οὐράνιας Βασιλείας μου (στίχ. 37).

Ὁ Πιλάτος εἶχε μπροστά του τήν Ἀλήθεια, τόν Χριστό, ἀλλά δέν εἶχε τή διάθεση νά μάθει τήν ἀλήθεια, γι᾿ αὐτό καί μίλησε ἀπαξιωτικά: Δέν βαριέσαι! Τί εἶναι ἀλήθεια; Καί ποιός μπορεῖ νά τή βρεῖ; Οἱ ἀκαλλιέργητοι πνευματικά, οἱ σκεπτικιστές, οἱ ὑπερήφανοι ἄνθρωποι, δέν καταδέχονται νά ἀκού­σουν τή φωνή τοῦ Θεοῦ, οὔτε θέλουν νά μάθουν τήν ἀλήθεια. Ἐμεῖς τί πρέπει νά κάνουμε; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἐμεῖς νά εἴμαστε «ἐκ τῆς ἀληθείας», νά ἀκοῦμε τή φωνή τοῦ Θεοῦ, νά ὑπακοῦμε στό ἅγιο θέλημά Του, νά Τόν παρακαλοῦμε νά μᾶς ὁδηγεῖ «εἰς πᾶσαν τήν ἀλήθειαν» καί νά εἴμαστε ἀφοσιωμένοι ἀκόλουθοι τοῦ Ἐσταυρωμένου.

3. Ὁ Πιλάτος δέν εἶχε πνευματικά ἐνδιαφέροντα, δέν ποθοῦσε νά μάθει τήν ἀλήθεια, γι᾿ αὐτό καί δέν ἔδωσε συνέχεια στή συζήτηση, ἀλλά βγῆκε ἀπό τό πραιτώριο καί εἶπε στούς Ἰουδαίους: «ἐγώ οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω ἐν αὐτῷ» (στίχ. 38). Δέν βρίσκω καμιά ἐνοχή σ’ Αὐτόν, κανένα λόγο γιά νά Τόν καταδικάσω σέ θάνατο.

Στό σημεῖο αὐτό κανονικά ἔπρεπε νά λήξει ἡ δίκη καί ὁ Κύριος νά ἀφεθεῖ ἐλεύθερος. Διότι ὑπάρχει βασικός νομικός κανόνας πού λέει ὅτι δέν ἐπιτρέπεται νά δικάζεται ἕνας κατηγορούμενος δύο φορές γιά τό ἴδιο παράπτωμα. Ἐφόσον ἀθωώθηκε ὁ Κύριος στήν πρώτη φάση τῆς δίκης, ἔπρεπε στό σημεῖο ἐκεῖνο νά τελειώσει ἡ δίκη καί ὁ Κύριος νά ἀφεθεῖ ἐλεύθερος.

Ἀλλά ὁ Πιλάτος ἀσταθής, δειλός, ἄτολμος, δέν εἶχε τό ψυχικό σθένος νά τό κάνει. Προφανῶς ἐπηρεαζόταν ἀπό τά πλήθη τοῦ ὄχλου πού βρίσκονταν ἔξω ἀπό τό πραιτώριο καί ἀπαιτοῦσαν μέ κραυγές νά συνεχισθεῖ ἡ δίκη, γιά νά καταδικασθεῖ ὁπωσδήποτε ὁ Χριστός σέ θάνατο.

Ὁ Πιλάτος ὡστόσο γιά νά ξεφύγει, τούς ἔκανε τήν ἑξῆς πρόταση: Ὑπάρχει σέ σᾶς κάποιο ἔθιμο, σύμφωνα μέ τό ὁποῖο πρέπει νά σᾶς ἐλευθερώσω κατά τήν ἑορτή τοῦ Πάσχα ἕναν ἀπό τούς φυλακισμένους ἐγκληματίες. Τέτοιος φυλακισμένος ἐγκληματίας εἶναι ὁ ληστής Βαραββᾶς, γιά κάποια στάση πού εἶχε γίνει στήν πόλη τῶν Ἱεροσολύμων καί γιά κάποιο φόνο. Θέλετε λοιπόν νά σᾶς ἐλευθερώσω τόν Βασιλιά τῶν Ἰουδαίων; (στίχ. 39). Αὐτοί τοῦ ἀπάντησαν μέ φωνές: Μήν ἐλευθερώσεις Αὐτόν, ἀλλά τόν Βαραββᾶ (στίχ. 40). Καί τόν Χριστό τί θέλετε νά Τόν κάνω; τούς ρώτησε. «Τί οὖν ποιήσω Ἰησοῦν τόν λεγόμενον Χριστόν;» (Ματθ. κζ΄ 22). Νά Τόν σταυρώσεις. Μά γιατί; Ποιό κακό ἔκανε; Ἀλλά αὐτοί δυνατότερα κραύγαζαν: «Σταυρωθήτω» (Ματθ. κζ΄ 23). Τί νά τούς πεῖ κανείς! Ἐξομοίωσαν τόν Εὐεργέτη τους, τόν Σωτήρα τους, τόν Λυτρωτή τους μέ ληστή, μέ ἐγκληματία καί ζητοῦσαν νά ἐλευθερωθεῖ ὁ Βαραββᾶς καί νά σταυρωθεῖ ὁ Χριστός! Ὁ Θεός νά μᾶς φυλάει ἀπό τέτοιο κατάντημα!

Μέ τήν πολιτική δίκη τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ δέν τελειώνουμε σήμερα. Θά συνεχίσουμε καί τοῦ χρόνου.

Ὅταν ἀκοῦμε τό βράδυ τῆς Μ. Πέμπτης τά δώδεκα ἱερά Εὐαγγέλια, λέμε στό τέλος: «Δόξα τῇ μακροθυμίᾳ σου, Κύριε, δόξα σοι!» Ἀλήθεια, πῶς ἀνέχθηκε ὁ Κύριος ὅλα αὐτά πού Τοῦ ἔκαναν! Τί ταπεινώσεις, πόσα παθήματα ὑπέμεινες, μακρόθυμε Κύριε, γιά χάρη μας! «Προσκυνοῦμεν σου τά Πάθη, Χριστέ. Δεῖξον ἡμῖν καί τήν ἔνδοξόν σου Ἀνάστασιν»!

* Ἡ Ἀδελφότης μας εὔχεται σέ ὅλους σας καί στίς οἰκογένειές σας πλούσια τή Χάρι καί τήν εὐλογία τοῦ Ἐσταυρωμένου. Καί καλή Ἀνάσταση!

* Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἁγιογραφικό (τό ἀναστάσιμο): Ἰω. κ΄ 24-29.