Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 11 Ὀκτωβρίου 2026, Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Ζ΄ Οἰκ. Συνόδου (Τίτ. γ΄ 8-15)
Τέκνον Τίτε, πιστὸς ὁ λόγος· καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσι καλῶν ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες τῷ Θεῷ. ταῦτά ἐστι τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις· μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ γενεαλογίας καὶ ἔρεις καὶ μάχας νομικὰς περιίστασο· εἰσὶ γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι. αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος. Ὅταν πέμψω ᾿Αρτεμᾶν πρός σε ἢ Τυχικόν, σπούδασον ἐλθεῖν πρός με εἰς Νικόπολιν· ἐκεῖ γὰρ κέκρικα παραχειμάσαι. Ζηνᾶν τὸν νομικὸν καὶ Ἀπολλὼ σπουδαίως πρόπεμψον, ἵνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ. μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι καλῶν ἔργων προΐστασθαι εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι. Ἀσπάζονταί σε οἱ μετ᾿ ἐμοῦ πάντες. ἄσπασαι τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς ἐν πίστει. Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν· ἀμήν.
ΣΚΕΨΕΙΣ – ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
Ἡ σημερινὴ Κυριακὴ ὀνομάζεται Κυριακὴ τοῦ Σπορέως, καθὼς στὴν εὐαγγελικὴ περικοπὴ τῆς θείας Λειτουργίας ἀναγινώσκεται ἡ θαυμάσια παραβολὴ τοῦ Σπορέως, τὴν ὁποία διηγήθηκε κάποτε ὁ Κύριος. Ἀπὸ σήμερα μάλιστα ξεκινᾶ καὶ ἡ πνευματικὴ σπορὰ τῆς Ἐκκλησίας στὶς καρδιὲς τῶν πιστῶν, δηλαδὴ τὸ κατηχητικὸ ἔργο της. Τὴν Κυριακὴ αὐτὴ τιμοῦμε ἐπιπλέον τοὺς θεοφόρους Πατέρες, ποὺ συγκρότησαν τὴν Ζ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο στὴ Νίκαια τῆς Βιθυνίας τὸ 787, γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τοὺς αἱρετικοὺς εἰκονομάχους. Γι᾿ αὐτὸ ἡ ἀποστολικὴ περικοπὴ ἀναγινώσκεται πρὸς τιμὴν τῶν ἁγίων Πατέρων.
1. Σπορὰ ἐπάνω σὲ πέτρες
Ὁ ἀπόστολος Παῦλος γράφει στὸν μαθητή του Τίτο, ἐπίσκοπο τῆς Κρήτης, γιὰ νὰ τοῦ ἐπισημάνει τὶς ὑποχρεώσεις του στὴ διαποίμανση τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ τοῦ δώσει πολύτιμες κατευθύνσεις καὶ συμβουλές. Μία ἀπὸ αὐτὲς εἶναι ἡ ἀποφυγὴ τῶν ἀνώφελων συζητήσεων. Ἀπόφευγε τὶς ἀνόητες συζητήσεις γιὰ τὶς γενεαλογίες τῶν εἰδωλολατρικῶν θεῶν, τοῦ γράφει. Ἀπόφευγε ἐπίσης τὶς διαμάχες γιὰ τὰ ζητήματα τοῦ ἰουδαϊκοῦ νόμου, διότι εἶναι ἀνώφελες καὶ μάταιες: «Ἔρεις καὶ μάχας νομικὰς περιΐστασο· εἰσὶ γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι».
Τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ὁ Τίτος εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσει τοὺς εἰδωλολάτρες καὶ τοὺς Ἰουδαίους, ποὺ ἀπειλοῦσαν μὲ τὶς ἀντιλήψεις τους τοὺς πιστοὺς τῆς Κρήτης. Στὴν πορεία τῶν αἰώνων ὅμως πολέμιοι τῆς Ἐκκλησίας εἶναι οἱ κάθε ὁμολογίας αἱρετικοί, οἱ ὁποῖοι διαστρεβλώνουν τὴν ἀλήθεια τῆς ὀρθῆς πίστεως. Ὑπάρχουν βέβαια καὶ ἄνθρωποι ποὺ ἀπὸ ἄγνοια βρίσκονται σὲ αἵρεση. Ἔχουν ὅμως εἰλικρινὴ πόθο γιὰ τὴν ἀλήθεια καὶ τὴν ἀναζητοῦν μὲ φρόνημα ταπεινό. Στὶς περιπτώσεις αὐτὲς ὁ Χριστιανὸς ἔχει χρέος νὰ βοηθήσει μὲ τὸν λόγο του καὶ νὰ κατευθύνει στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὸν αἱρετικό.
Ὅταν ὅμως κάποιος ἐμμένει στὴν πλάνη μὲ πεῖσμα καὶ ἀλαζονεία, τότε κάθε συζήτηση μαζί του εἶναι ἀνώφελη καὶ ἀτελέσφορη. Σχολιάζει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: «Ἔρεις φησὶ τὰς πρὸς τοὺς αἱρετικούς· τὸ τέλος αὐτῶν οὐδέν». Ἐδῶ ἐννοεῖ τὶς φιλονικίες μὲ τοὺς αἱρετικούς, ἀπὸ τὶς ὁποῖες δὲν βγαίνει κανένα κέρδος. Τὸ τέλος τους εἶναι τὸ τίποτε. Ὅταν κάποιος εἶναι διεστραμμένος καὶ ἀποφασισμένος νὰ μὴν ἀλλάξει γνώμη, ὅ,τι κι ἂν συμβεῖ, «τίνος ἕνεκεν εἰκῇ κάμνεις κατὰ πετρῶν σπείρων;». Γιὰ ποιό λόγο κουράζεσαι ἄσκοπα σπείροντας ἐπάνω σὲ πέτρες; (ΕΠΕ 24, 120).
Μιὰ τέτοια σπορὰ ἐπάνω σὲ πέτρες εἶναι καὶ οἱ κατὰ καιροὺς θεολογικοὶ διάλογοι ποὺ γίνονται ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μὲ τοὺς ἀντίστοιχους τῶν ἑτερόδοξων ὁμολογιῶν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀποσκοποῦν στὴν ὑπέρβαση τῶν θεολογικῶν διαφορῶν. Ἔχουν γίνει πολλὲς προσπάθειες κατὰ τὶς τελευταῖες δεκαετίες, χωρὶς κανένα οὐσιαστικὸ ἀποτέλεσμα· χωρὶς νὰ ὑπάρχει διάθεση ἀπὸ τοὺς ἑτερόδοξους γιὰ ἀναίρεση τῶν παρεκκλίσεών τους στὰ τῆς πίστεως. Γιὰ ποιό λόγο λοιπὸν νὰ συνεχίζονται τέτοιοι διάλογοι; Ὁ ἀπόστολος Παῦλος συμβουλεύει τὸν Τίτο: «Αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ». Τὸν αἱρετικὸ ἄνθρωπο, ποὺ παρὰ τὶς ἐπανειλημμένες νουθεσίες σου ἐμμένει στὴν πλάνη του, ἀπόφευγέ τον. Εἶναι ὁ ἴδιος ὑπεύθυνος γιὰ τὴν καταδίκη του.
2. Πλούσια καρποφορία
Στὴ συνέχεια τῆς περικοπῆς ὁ ἀπόστολος Παῦλος σημειώνει τὴ σημασία τῶν ἀγαθῶν ἔργων γιὰ τὸν πιστό: Ἂς διδάσκονται καὶ οἱ δικοί μας νὰ πρωτοστατοῦν στὰ ἀγαθὰ ἔργα καὶ νὰ συντρέχουν τοὺς ἀδελφοὺς στὶς ποικίλες ἀνάγκες τους, «ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι»· γιὰ νὰ μὴ στεροῦνται τοὺς πνευματικοὺς καρπούς. Μὲ τὴ φράση αὐτὴ ὁ Ἀπόστολος παρομοιάζει τὸν Χριστιανὸ ποὺ ἀδιαφορεῖ γιὰ τὰ ἔργα ἀγάπης, γιὰ τὴν ἔμπρακτη φιλανθρωπία καὶ τὴν ἐλεημοσύνη, μὲ ἄκαρπο δένδρο. Ὅπως ἕνα δένδρο ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τοὺς καρπούς του, ἀπὸ τὴν ποιότητα καὶ τὴν ποσότητα τῶν καρπῶν του, ἔτσι καὶ ὁ Χριστιανὸς δὲν φανερώνει τὴ χριστιανικὴ ἰδιότητά του τόσο μὲ τὰ λόγια του, ὅσο μὲ τὰ ἔργα του, καὶ συγκεκριμένα μὲ τὰ ἔργα ἀγάπης, μὲ τὴν ἐλεημοσύνη. Ὅταν ἐλεεῖ, βεβαιώνει ὅτι εἶναι γνήσιος μαθητὴς τοῦ Κυρίου.
Σχολιάζει πάλι σχετικὰ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος: Ὅπως ἡ ρίζα ποὺ φυτεύεται σὲ εὔφορο χωράφι, δίνει κάθε χρόνο ὥριμους καρπούς, ἀντίστοιχα καὶ τὰ χρήματα, ποὺ φυτεύονται μὲ τὴν ἐλεημοσύνη στὰ χέρια τῶν φτωχῶν, «οὐ καθ᾿ ἕκαστον ἐνιαυτὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν πνευματικοὺς ἡμῖν φέρει τοὺς καρπούς». Ὄχι μόνο κάθε χρόνο, ἀλλὰ κάθε ἡμέρα ἀποδίδουν καρποὺς πνευματικούς (ΕΠΕ 27, 278).
Ἂς ἐπιμελούμαστε συνεπῶς τὰ ἔργα ἀγάπης. Ἂς εἴμαστε μάλιστα πρωτοπόροι σὲ αὐτά, ὅπως μᾶς προτρέπει ὁ θεόπνευστος Ἀπόστολος, ἐμπνέοντας καὶ τοὺς ἄλλους. Πάντοτε πρόθυμοι καὶ ἐφευρετικοὶ στὴν ἔμπρακτη ἀγάπη, στὴν ἐλεημοσύνη. Πάντοτε πονετικοὶ καὶ θυσιαστικοὶ πρὸς τοὺς ἐμπερίστατους ἀδελφούς μας. Τὰ ἀγαθὰ ἔργα εἶναι οἱ εὔγευστοι, πνευματικοὶ καρποὶ τοῦ πιστοῦ. Αὐτὰ τρέφουν τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, τοὺς ἀδελφούς μας. Αὐτὰ καθρεφτίζουν τὴν πνευματική μας προκοπή. Αὐτὰ φανερώνουν τελικὰ πόσο ὑγιὲς εἶναι τὸ πνευματικὸ δένδρο τῆς ψυχῆς μας.
