23. Ὁ Θεός εἶναι ὁ Δημιουργός τῶν πάντων

Μεταφορτώσεις

Θέμα για τους κυκλάρχες

Φεύγοντας ἀπό τήν Ἀντιόχεια, ὅπως εἴδαμε, οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι ἦλθαν σέ ἄλλη πόλη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, τό Ἰκόνιο, γιά νά μιλήσουν καί ἐκεῖ γιά τόν Ἰησοῦ Χριστό. Δέν περιορίσθηκε ὁ ἐνθουσιασμός τους μέ τή σκέψη ὅτι ἦταν πιθανόν νά συμβοῦν καί στό Ἰκόνιο αὐτά πού συνέβησαν στήν Ἀντιόχεια. Ἄς δοῦμε λοιπόν τά γεγονότα ὅπως τά περιγράφει τό βιβλίο τῶν ΠΡΑΞΕΩΝ.

Μελέτη περικοπῆς: Πράξ. ιδ΄ 1-20.
1. Πῶς ἐξελίχθηκαν τά γεγονότα στό Ἰκόνιο; Ὅπως καί στήν Ἀντιόχεια. Μίλησαν οἱ Ἀπόστολοι μέ παρρησία στή Συναγωγή καί μέ τήν Χάρι τοῦ Θεοῦ πίστεψαν πολλοί Ἰουδαῖοι ἀλλά καί Ἕλληνες πού διέμεναν ἐκεῖ. Οἱ Ἕλληνες αὐτοί σέβονταν πιθανῶς τή θρησκεία τῶν Ἰουδαίων, γι᾿ αὐτό καί ἦταν μεταξύ τῶν ἀκροατῶν τῶν Ἀποστόλων στή Συναγωγή.

Οἱ φανατικοί ὅμως Ἰουδαῖοι, πού δἐν πίστευαν, ξεσήκωσαν καί ἐδῶ πολλούς κατοίκους τοῦ Ἰκονίου ἐναντίον τῶν Ἀποστόλων. Ποιές λέξεις χρησιμοποιεῖ ὁ ἱερός Συγγραφέας γιά νά δείξει τήν ἐπίδραση τῶν φανατικῶν Ἰουδαίων πρός τά πλήθη; «ἐκάκωσαν τάς ψυχάς τῶν ἐθνῶν κατά τῶν ἀδελφῶν». Άφοῦ τούς κατηγόρησαν καί διέστρεψαν τά πράγματα, «κακούργως διέθηκαν», σημειώνει ὁ ἱερός Χρυσόστομος (ΕΠΕ 16Α, 200). Τούς ἔκαναν νά τούς βλέπουν μέ κακοῦργες διαθέσεις, ἕτοιμοι καί νά τούς φονεύσουν ἀκόμη.

Πῶς ἀντέδρασαν οἱ Ἀπόστολοι στίς κινητοποιήσεις τῶν ἐχθρῶν ἐναντίον τους; Μέ θάρρος ἀτρόμητο. Δέν ἔφυγαν. Ἀλλά παρέμειναν γιά ἀρκετό χρόνο ἐκεῖ καί συνέχιζαν νά κηρύσσουν τό Εὐαγγέλιο μέ τήν βοήθεια τοῦ Κυρίου, ὁ Ὁποῖος συμπολεμοῦσε μέ τούς Ἀποστόλους Του ἐπιτελώντας «διά τῶν χειρῶν» τους ἐκπληκτικά θαύματα. Τί βεβαίωναν τά θαύματα; Ὅτι ὁ λόγος τῶν Ἀποστόλων ἦταν πράγματι λόγος τοῦ Θεοῦ. Πῶς ὀνομάζει μάλιστα αὐτό τόν λόγο; Λόγο τῆς Χάριτος. Γιατί; «Διότι γνωστοποιεῖ εἰς ἡμᾶς τήν περί τῶν ἀνθρώπων οἰκτίρμονα βουλήν καί σωτήριον οἰκονομίαν τοῦ Θεοῦ» (Ὑπόμνημα). Εἶναι λόγος πού φανερώνει τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπο καί τήν ἐπιθυμία Του γιά τή σωτηρία μας. Ὁ ἴδιος λόγος ἐξαγγέλλεται καί σήμερα διαμέσου τῆς Ἐκκλησίας Του καί εἰσάγει τούς πιστούς στήν ἀτμόσφαιρα στήν ὁποία ἐπικρατεῖ ἡ θεία Χάρις.

Ποιό ἀποτέλεσμα εἶχε τό κήρυγμα τῶν Ἀποστόλων; Δίχασε τούς κατοίκους τοῦ Ἰκονίου. Ἄλλοι ὑποστήριζαν τούς Ἀποστόλους καί ἄλλοι τούς φανατικούς Ἰουδαίους. Μποροῦν νά θεωρηθοῦν ἔνοχοι γι᾿ αὐτό τόν διχασμό οἱ Ἀπόστολοι; Ἀσφαλῶς ὄχι. Γιατί; Πρῶτον, διότι τέτοιου εἴδους διχασμοί, πού ὀφείλονται στή στάση τῶν ἀνθρώπων ὡς πρός τό Εὐαγγέλιο, ἔχουν προφητευθεῖ ἀπό τόν ἴδιο τόν Θεάνθρωπο, ὁ Ὁποῖος μάλιστα δέν τούς θεώρησε ὡς κάτι πού ἔπρεπε νά ἀποφευχθεῖ. Θυμάστε τί εἶπε σχετικά ὁ Κύριος: «Μή νομίσητε ὅτι ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην ἐπί τήν γῆν· οὐκ ἤλθον βαλεῖν εἰρήνην, ἀλλά μάχαιραν. ἦλθον γάρ διχάσαι ἄνθρωπον κατά τοῦ πατρός αὐτοῦ…» (Ματθ. ι΄ 34-36). Εἶναι λόγια τοῦ ἄρχοντα τῆς εἰρήνης καί Εἰρηνοποιοῦ αὐτἀ καί ἰσχύουν αἰώνια. Ὅσοι δέν πιστεύουν στόν Θεό καί δέν Τόν ἀγαποῦν εἶναι φυσικό νά λαμβάνουν ἐχθρική στάση καί πρός αὐτούς τούς συγγενεῖς τους, ὅταν αὐτοί πιστεύουν καί θέλουν νά ζοῦν θεάρεστα. Ἔχουμε πολλά τέτοια παραδείγματα καί στίς ἡμέρες μας. Μή χάνουμε τήν εἰρήνην μας λοιπόν, ἐάν καί συγγενικά μας πρόσωπα στρέφονται ἐναντίον μας, ἐπειδή θρησκεύουμε. Ἀρκεῖ νά μήν τούς δίνουμε ἄλλες ἀφορμές.

Ὡς δεύτερος λόγος ὑπέρ τοῦ διχασμοῦ αὐτοῦ μπορεῖ νά ἀναφερθεῖ ὅτι αὐτός ὁ διχασμός ἀποβαίνει τελικά πρός ὄφελος ὄλων. Δέν εἶναι «πανατχοῦ ὁμόνοια καλόν». Ὑπάρχει καί «καλή διαφωνία», ἔλεγε ὁ ἱερός Χρυσόστομος (ΕΠΕ 10, 492). Εἶναι καλύτερος ἕνας πόλεμος ἀπό μιά εἰρήνη πού μᾶς χωρίζει ἀπό τόν Θεό. Ἐάν θέλουμε νά εἴμαστε εἰρηνικοί καί φίλοι μέ τούς ἐχθρούς τοῦ Θεοῦ τούς κοσμικούς ἀνθρώπους, θά χωρισθοῦμε ἀπό τόν Θεό· θά χάσουμε τήν εἰρήνη καί φιλία μας μέ τόν Θεό. Ἄν ὅμως μείνουμε φίλοι μέ τόν Θεό, καί διαχωρίσουμε τή θέση μας ἀπό τούς κοσμικούς καί ἄπιστους, ὑπάρχει πιθανότητα νά προβληματισθοῦν αὐτοί ἀπό τή στάση μας καί ἄν ἔχουν καλή διάθεση, ἀκόμη καί νά μετανοήσουν. Καί ἔτσι ὁ διχασμός ἀποβαίνει πρός ὄφελος ὅλων.

2. Ἄς δοῦμε ὅμως τή συνέχεια τῆς περικοπῆς μας. Τί ἔγινε, ὅταν τά πράγματα προχώρησαν πρός τό χειρότερο καί ὑπῆρχε φόβος ὀχλοκρατίας καί πιθανῶς καί αἱματοχυσιῶν; Φωτισμένοι ἀπό τό Πανάγιο Πνεῦμα οἱ Ἀπόστολοι, γιά νά κοπάσουν τά πνεύματα ἔφυγαν ἀπό τό Ἰκόνιο καί ἦλθαν στίς πόλεις τῆς Λυκαονίας Λύστρα καί Δέρβη. Ἄφησαν πίσω τους ἀναμμένη τή φωτιά τῆς πίστεως καί ἦλθαν νά ἀνάψουν καί ἐδῶ ἄλλη πνευματική φωτιά μέ τό κήρυγμά τους.

Στά Λύστρα ἔγινε καί ἕνα θαῦμα, πού τό χάρισε ὁ Θεός γιά νά ἐνισχυθοῦν ὡς ἄνθρωποι καί οἱ Ἀπόστολοι καί νά πιστεύσουν εὐκολότερα οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως. Τί ἀκριβῶς συνέβη; Ὁ ἀπόστολος Παῦλος θεράπευσε μέ ἕνα πρόσταγμά του ἕνα χωλό ἐκ γενετῆς, ὁ ὁποῖος ἄκουγε μέ προσοχή τό κήρυγμά του.

Ποιά ἡ συνέπεια τοῦ θαύματος; Γνωστοποιήθηκε ἀμέσως ἡ παρουσία τῶν ἄγνωστων ἕως τότε Ἀποστόλων καί στράφηκε ὅλη ἡ πόλη μέ τό μέρος τους. Τούς θεώρησαν μάλιστα ὡς θεούς πού ἦλθαν ἀνάμεσά τους. Ὀνόμαζαν δέ τόν μέν Βαρνάβα, ὡς περισσότερο σιωπηλό καί σοβαρό, Δία, τόν δέ Παῦλο, πού μιλοῦσε εὐκολότερα καί περισσότερο, Ἑρμῆ, ὁ ὁποῖος ἐθεωρεῖτο ὡς «ὁ λάλιστος, καί ὁ λογιώτατος ὅλων τῶν θεῶν» (Ὑπόμνημα). Ὁ δέ ἱερέας τοῦ ναοῦ τοῦ Δία, πού ὑπῆρχε στά Λύστρα, ἔφερε ταύρους καί στεφάνια γιά τά ζῶα, πού θά θυσιάζονταν τήν ὥρα ἐκείνη ὡς λατρεία πρός τούς Ἀποστόλους.

Πῶς ἀντέδρασαν οἱ Ἀπόστολοι στή θεοποίησή τους αὐτή; Ἔσχισαν τά ροῦχα τους, ὅπως συνήθιζαν οἱ Ἑβραῖοι, γιά νά δείξουν τήν ἀγανάκτηση καί τήν ἀποστροφή τους γι᾿ αὐτό πού γινόταν πρός τιμή τους καί ἔτρεξαν μέσα στά πλήθη καί φώναζαν νά σταματήσουν κάθε τέτοια ἐκδήλωση τιμῆς.

Φωτισμένος δέ ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐκφώνησε ἀμέσως ἕνα σύντομο λόγο πρός τά πλήθη, στόν ὁποῖο φαίνεται καί ἡ ἱκανότητά του νά «προσαρμόζῃ τά ἐπιχειρήματά του πρός τό μέτρον τῆς ἱκανότητος τῶν ἀκροατῶν του» (Π. Ν. Τρεμπέλας).

Νά προσέξουμε καλύτερα τήν ὁμιλία του αὐτή. Στήν ἀρχή τούς εἶπε ὄτι κι ἐμεῖς πού μᾶς θεωρεῖτε ὡς θεούς, εἴμαστε ἄνθρωποι ὅπως κι ἐσεῖς. Σκοπός τῆς ἐπισκέψεώς μας εἶναι νά σᾶς κηρύξουμε νά ἀφήσετε τή λατρεία τῶν ἄψυχων εἰδώλων καί νά στραφεῖτε πρός τόν ἀληθινό καί «ζῶντα» Θεό. Τούς τόνισε δέ ὁρισμένα στοιχεῖα βασικά ὡς πρός τό τί εἶναι καί τί ἔκανε ὁ Θεός.

Ποιές ἔννοιες τονίζει γιά τόν Θεό στήν ὁμιλία του ὁ Ἀπόστολος; Πρῶτον ὅτι εἶναι ὁ Δημιουργός τοῦ κόσμου, τοῦ οὐρανοῦ, τῆς γῆς καί τῆς θάλασσας καί ὅλων ὅσα ὑπάρχουν σ᾿ αὐτά. Εἶναι ὁ «ποιητής ὁρατῶν τε καί ἀοράτων», ὅπως λέει τό Σύμβολο τῆς Πίστεώς μας. Ἔμμεσα τούς ἔλεγε ὅτι οἱ ψευδοθεοί πού λατρεύετε δέν εἶναι δημιουργοί ἀλλά δικά Του δημιουργήματα. Αὐτή εἶναι ἡ ἀλήθεια γιά τήν εἰδωλολατρεία τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων ἀλλά καί μερικῶν σημερινῶν Νεοελλήνων, πού ἐπιχειροῦν νά ἀναστήσουν τή λατρεία τῶν θεῶν τοῦ Ὀλύμπου. Δημιουργοῦν θεούς ὅμοιους μέ τά πάθη τους.

Δεύτερον, ὅτι ὁ Θεός παρακολουθοῦσε τή ζωή τῶν ἀνθρώπων καί τούς ἄφηνε νά ζοῦν ὅπως ἤθελαν, διότι «δέν εἶχεν ἔλθει ἀκόμη ὁ καιρός, ἵνα ἀποκαλύψῃ πλήρως τό θέλημά του» (Ὑπόμημα). Δέν ἀδιαφοροῦσε ὅμως γιά τά πλάσματά Του. Πῶς φαίνεται αὐτό; Τί λέει ὁ Ἀπόστολος; Ὅτι τούς ἔδινε μαρτυρίες καί ἐνδείξεις γιά τήν ὕπαρξή Του, γιά τήν παντοδυναμία Του καί τήν ἀγαθότητά Του. Πῶς; Μέ τά φαινόμενα τῆς φύσεως. Μέ τίς κατάλληλες καιρικές συνθῆκες γιά τήν καρποφορία τῆς γῆς καί μάλιστα μέ τήν εὐεργετική βροχή πού ἔστελνε ἀπό τόν οὐρανό.

Οἱ ἄνθρωποι πρός τούς ὁποίους μιλοῦσε ὁ Ἀποστολος ἤξεραν τί σημαίνει βροχή, διότι ἀπό αὐτήν, πού ἦταν μάλιστα ἐκεῖ σπάνια, ἐξηρτᾶτο ἡ παραγωγή τῆς χώρας καί ἡ ζωή τους.

Ἄραγε σήμερα εἶναι πειστικό ἐπιχείρημα γιά τήν ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ ἡ βροχή; Μάλιστα, γιά κάθε βέβαια λογικό ἄνθρωπο. Ἡ βροχή δέν εἶναι ἀνθρώπινο ἔργο καί κατόρθωμα. Ρυθμίζεται μόνο ἀπό τόν Θεό, ὁ Ὁποῖος διακήρυξε ἀπό τόν καιρό τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ὅτι δίνει ἤ δέν δίνει τή βροχή ἀνάλογα μέ τή συμπεριφορά τῶν ἀνθρώπων ἀπέναντί Του (βλ. Λευϊτ. κς΄ 3-4, 18-20). Εἶναι δέ γνωστό ὅτι ἔπειτα ἀπό Λιτανεῖες, πού γίνονται μέ πίστη στόν Θεό σέ καιρούς ξηρασίας, συνήθως ἀκολουθεῖ βροχή.

Μέ αὐτά πού ἔλεγαν οἱ Ἀπόστολοι μόλις καί μετά βίας ἔπεισαν τούς ὄχλους ὅτι δέν ἔπρεπε νά προσφέρουν θυσία σ᾿ αὐτούς.

Ἦλθαν ἐν τῷ μεταξύ σανατοκίνητοι Ἰουδαῖοι ἀπό τήν Ἀντιόχεια καί τό Ἰκόνιο στά Λύστρα καί ξεσήκωσαν τούς ὄχλους ἐναντίον τῶν Ἀποστόλων. Καί αὐτοί πού μόλις πρίν τούς εἶχαν θεοποιήσει, στράφηκαν ἐναντίον τους καί λιθοβόλησαν τόν Παῦλο. Τόν ἔσυραν δέ ἔξω ἀπό τήν πόλη, ἐπειδή τόν θεώρησαν νεκρό. Ὅταν ὅμως πῆγαν κοντά του οἱ πιστοί, γιά νά τόν κηδεύσουν, ὁ Ἀπόστολος μέ τή Χάρι τοῦ Θεοῦ σηκώθηκε ὑγιής, σάν νά μή συνέβη τίποτε, καί εἰσῆλθε καί πάλι ἀτρόμητος στά Λύστρα. Καί τήν ἑπομένη ἔφυγε γιά τή Δέρβη. «Θαυμαστός» πράγματι «ὁ Θεός ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ», ὅπως ψάλλει ὁ Ψαλμωδός (Ψαλ. ξζ΄ [67], 36).

ΣΥΝΘΗΜΑ: Ὁ Θεός εἶναι ὁ Δημιουργός τῶν πάντων.