17. Νηστεία καί προσευχή, τό θεμέλιο τῆς ἀποστολικῆς δράσεως

Μεταφορτώσεις

Θέμα για τους κυκλάρχες

Φθάσαμε μέ τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ στό 13ο κεφάλαιο τῶν ΠΡΑΞΕΩΝ, ἀπό τό ὁποῖο ἀρχίζει ἡ διήγηση γιά τίς περιοδεῖες τοῦ ἀποστόλου Παύλου σ᾿ ὅλη τήν τότε οἰκουμένη γιά τή διάδοση τοῦ φωτός τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ. Στήν παρούσα συμμελέτη θά δοῦμε τήν ἔναρξη αὐτῶν τῶν ἀποστολικῶν περιοδειῶν. Ἔχει πολλά μηνύματα καί γιά τήν ἐποχή μας.

Μελέτη περικοπῆς: Πράξ. ιγ´ 1-12.

1.Ὁ ἱερός Συγγραφέας μᾶς μεταφέρει στήν Ἀντιόχεια, ὅπου ὑπῆρχαν ἀρκετοί χαρισματοῦχοι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος Χριστιανοί, μεταξύ τῶν ὁποίων ἦταν ὁ Βαρνάβας καί ὁ Παῦλος. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί ἦταν ζηλωτές καί συζητοῦσαν γιά τό πῶς θά διαδιδόταν τό Εὐαγγέλιο καί σέ ἄλλες γειτονικές χῶρες. Προσεύχονταν μάλιστα καί νήστευαν, γιά νά τούς δείξει ὁ Θεός τί ἔπρεπε νά κάνουν.

Νά προσέξουμε ἐδῶ πῶς συνδέει ὁ θεόπνευστος Συγγραφέας τήν προσευχή μέ τή νηστεία. Τό ἴδιο κάνει καί στόν στίχο 3. Ὁ συνδυασμός προσευχῆς καί νηστείας ἔχει μεγάλη δύναμη. Θυμάστε τί εἶπε ὁ Θεάνθρωπος στούς Μαθητές, ὅταν αὐτοί Τόν ρώτησαν γιατί δέν μπόρεσαν νά βγάλουν τό δαιμόνιο ἀπό τόν σεληνιαζόμενο νέο; «Τοῦτο τό γένος (τῶν δαιμονίων) οὐκ ἐκπορεύεται εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ» (Ματθ. ιζ´ 21). Στόν πνευματικό ἀγώνα κατά τοῦ Σατανᾶ, ἔλεγε ὁ ἱερός Χρυσόστομος, εἶναι «ἀναγκαία ἡ παρά τῆς νηστείας συμμαχία» (ΕΠΕ 30, 188). Ὁ Ἑρμηνευτής τῶν Γραφῶν Ζιγαβηνός σημειώνει: «Ἡ μέν προσευχή σφόδρα φοβερά τῷ δαίμονι· ταύτην δέ κρατύνει καί δυναμοῖ λίαν ἡ νηστεία» (Ὑπόμν. εἰς Ματθ. ια´ 21). Μαζί μέ τήν προσευχή χρειάζεται καί νηστεία. Γιατί; Διότι ἡ νηστεία εἶναι χτύπημα τῶν ὀρέξεων τοῦ ἐγώ καί ἐκδήλωση ταπεινοφροσύνης. Καί ὅπου ὑπάρχει ταπεινοφροσύνη, ἐκεῖ ἑλκύεται ἡ θεία Χάρις, μέ τήν ὁποία γίνεται ἱκανός ὁ ἄνθρωπος νά νικήσει στόν ἀόρατο πνευματικό πόλεμο. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι στήν Παλαιά Διαθήκη ἀντί γιά τή λέξη «νηστεύσατε» χρησιμοποιεῖ ὁ Θεός τίς λέξεις «ταπεινώσετε τάς ψυχάς ὑμῶν» (Λευϊτ. ιστ´ 31) (βλ. καί Τωβ. ιβ´ 8, Ψαλ. λδ´ [34] 13, Ἰωήλ β´ 12, Δαν. θ´ 3).

Μιά μέρα λοιπόν μίλησε τό Ἅγιο Πνεῦμα μέ ἰδιαίτατο τρόπο, πιθανῶς μέ κάποιον πού εἶχε προφητικό χάρισμα, καί εἶπε: «Ξεχωρίστε μου ἀμέσως τόν Βαρνάβα καί τόν Σαῦλο γιά τό ἔργο, γιά τό ὁποῖο τούς προσκάλεσα… ἐγώ».

Τί βλέπουμε ἐδῶ; Τήν ἄμεση ἐπέμβαση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας. Τό Ἅγιο Πνεῦμα, λέει ἕνας ὕμνος τῆς Πεντηκοστῆς, «ὅλον συγκροτεῖ τόν θεσμόν τῆς Ἐκκλησίας». Αὐτό ρυθμίζει τά πάντα στήν Ἐκκλησία. Πίσω καί πάνω ἀπό τούς Κληρικούς εἶναι τό Ἅγιο Πνεῦμα, τό Ὁποῖο φωτίζει καί ὁδηγεῖ «εἰς πᾶσαν τήν ἀλήθειαν» τήν Ἐκκλησία, ὅπως τό προεῖπε ὁ Κύριος (βλ. Ἰω. ιστ´ 13).

Οἱ ἐνέργειες τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἔλεγε ὁ Μέγας Βασίλειος, εἶναι «ἄρρητοι (=ἀνέκφραστες) μέν διά τό μέγεθος, ἀνεξαρίθμητοι δέ διά τό πλῆθος» (ΕΠΕ 10, 410). Τό Ἅγιο Πνεῦμα, πρόσθετε ὁ ἱερός Χρυσόστομος, «μεταμορφοῖ (=μεταμορφώνει τίς ψυχές), τοῦτο οὐκ ἐᾷ (=δέν ἀφήνει, ἐμποδίζει) συσχηματίζεσθαι ἡμᾶς τῷ αἰῶνι τούτῳ» (ΕΠΕ 19, 218). Εἶναι δέ «ἀπροσωπόληπτον», συμπληρώνει ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἱεροσολύμων. Ἐπισκιάζει τόν πιστό ζητώντας ὄχι «ἀξίωμα, ἀλλά ψυχῆς εὐλάβειαν» (ΒΕΠΕΣ 39, 224). Καί μέ τή Χάρι Του, πού διοχετεύεται μέσῳ τῶν ἱερῶν Μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας, βοηθεῖ τόν κάθε πιστό νά ἐξαγιάζεται, νά γίνεται πράγματι πνευματικός ἄνθρωπος, παρουσιάζοντας στή ζωή του τούς καρπούς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, γιά τούς ὁποίους ὁμιλεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος (βλ. Γαλ. ε´ 22-25).

2. Ἀφοῦ, ἔπειτα ἀπό προσευχή καί νηστεία, ἔλαβαν τήν εὐλογία καί τήν εὐχή τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἀντιόχειας, οἱ ἀπόστολοι Βαρνάβας καί Παῦλος ξεκίνησαν μέ τή Χάρι καί ἐνίσχυση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού τούς ἐξέλεξε, γιά τήν πρώτη ἀποστολική περιοδεία τους. Πρῶτος σταθμός τοῦ ταξιδιοῦ τους μέ τό πλοῖο ἡ Κύπρος καί συγκεκριμένα ἡ πόλις Σαλαμίνα, στά ὅρια τῆς σημερινῆς Ἀμμοχώστου, πού βρίσκεται ἀπέναντι ἀπό τή Συρία. Μαζί τους εἶχαν ὡς βοηθό τους καί τόν ἀνεψιό τοῦ Βαρνάβα Μᾶρκο, πού λεγόταν καί Ἰωάννης. Εἶναι ὁ μετέπειτα θεόπνευστος Συγγραφέας τοῦ δεύτερου Εὐαγγελίου καί, κατά τήν Παράδοση, ὁ ἱδρυτής τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἀλεξάνδρειας.

Στή Σαλαμίνα κήρυξαν τόν λόγο τοῦ Θεοῦ γιά ἀρκετό χρονικό διάστημα («κατήγγελλον» ἔχει τό ἱερό Κείμενο, σέ χρόνο παρατατικό πού σημαίνει διάρκεια). Μιλοῦσαν δέ στίς Συναγωγές τῶν Ἰουδαίων πού ὑπῆρχαν στήν πόλη αὐτή. Γιατί ἄρχισαν ἀπό τίς Συναγωγές τή διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου; Ὁ ἱερός Χρυσόστομος ἀπαντώντας σημειώνει ὅτι τό ἔκαναν αὐτό γιά νά μήν ἐξαφθοῦν περισσότερο οἱ Ἰουδαῖοι ἐναντίον τους, ὅταν θά ἔβλεπαν ὅτι τούς ἀγνοοῦσαν καί μιλοῦσαν μόνο σέ μή Ἰουδαίους. «Ἵνα μή φιλονεικοτέρους ἐργάσωνται» (ΕΠΕ 16Α, 130). «Εἰς τάς συναγωγάς ἄλλως τε ὑπῆρχον καί ἐθνικοί προσήλυτοι καί φοβούμενοι ἤ σεβόμενοι τόν Θεόν, διατεθειμένοι ν᾿ ἀκούσωσι τόν λόγον τοῦ Εὐαγγελίου». Θά ἔβρισκαν ἐκεῖ ἀκροατήριο πού θά μποροῦσε νά κατανοήσει τό κήρυγμά τους καί νά ἔχει πιθανῶς ἀπορίες, στίς ὁποῖες θά ἔδιναν τίς θεόπνευστες ἀπαντήσεις τους. Ἦταν συνετό καί θεοφώτιστο αὐτό πού ἔκαναν. Δέν ἀναφέρει πάντως ὁ Συγγραφέας ἐάν συνάντησαν ἐκεῖ κάποια ἀντίδραση. Δέν ἐπέτρεψε ὁ Θεός νά ἀντιμετωπίσουν εὐθύς ἐξαρχῆς δυσκολία στό ἔργο τους. Δέν ἀναφέρεται ἐπίσης καί πόσο χρόνο ἔμειναν ἐκεῖ. Ἡ ἀρχαία Σαλαμίνα ἔγινε ἡ πρώτη ἑλληνική πόλη στήν ὁποία ἱδρύθηκεἘκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Καί σήμερα, κάτω ἀπό τήν τουρκική κατοχή, δέν λατρεύεται ὁ Ἰησοῦς Χριστός στήν περικείμενη πόλη τῆς Ἀμμοχώτου!

Ἀπό τή Σαλαμίνα, πού βρίσκεται στήν ἀνατολική ἀκτή τῆς Κύπρου, οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι ἔφθασαν στήν Πάφο, πού ἀπέχει 179 χιλιόμετρα ἀπό αὐτήν καί βρίσκεται στή δυτική ἀκτή τῆς μεγαλονήσου. Στήν Πάφο ὀρθώθηκε ἐμπρός τους ἕνα ἐμπόδιο τοῦ Σατανᾶ, πού ἐπιχείρησε νά ἀνακόψει τήν ἀποστολική πορεία καί ἐργασία τους. Τί συνέβη ἀκριβῶς; Συνάντησαν κάποιο μάγο, ψευδοπροφήτη Ἰουδαῖο πού λεγόταν Βαριησοῦς, γιός δηλαδή τοῦ Ἰησοῦ. «Τό ὄνομα Ἰησοῦς ἦτο λίαν σύνηθες παρ᾿ Ἰουδαίοις κατά τούς χρόνους τού­τους» (Ὑπόμνημα).

Ὁ μάγος αὐτός ἦταν γνωστός περισσότερο μέ τό ὄνομα Ἐλύμας. Οἱ λέξεις Ἐλύμας καί μάγος ταυτίζονται. Στά ἀραμαϊκά καί ἀραβικά Ἐλύμας σημαίνει σοφός ἤ μάγος. Ἦταν ξακουστός μάγος καί εἶχε προσκολληθεῖ στόν ἀνθύπατο Σέργιο Παῦλο, τόν διοικητή τῆς Κύ­πρου, ἡ ὁποία ἦταν φόρου ὑποτελής στή Ρωμαϊκή αὐτοκρατορία καί ἐξηρτᾶτο ἀπό τή σύγκλητο τῆς Ρώμης. Μέ τίς μαγεῖες του ἐπηρέαζε τόν ἀνθύπατο. Εἶχε γίνει σύμβουλός του, διότι ὁ ἀνθύπατος διέκρινε ὅτι ὁ Ἐλύμας εἶχε κάποια μεγάλη δύναμη μαζί του. Δέν μποροῦσε βέβαια νά ἀντιληφθεῖ ὅτι ἦταν δύναμη σατανική.

Ὁ Σέργιος Παῦλος ὅμως, πού ἦταν ἄνθρωπος συνετός, ὅπως τόν χαρακτηρίζει ὁ ἅγιος Λουκᾶς, ὅταν πληροφορήθηκε γιά τήν ἄφιξη καί γιά τό κήρυγμα τῶν Ἀποστόλων στήν Κύπρο, θέλησε νά τούς ἀκούσει. Οἱ Ἑρμηνευτές σημειώνουν ὅτι τούς θεώρησε φιλοσόφους ἤ θρησκευτικούς διδασκάλους καί εἶχε τή διάθεση ἀλλά καί τήν ταπείνωση, κυβερνήτης αὐτός τῆς Κύπρου, νά ἀκούσει δύο ἁπλοϊκούς φαινομενικά Ἰουδαίους. Πιθανῶς νά ἤθελε νά κάνει καί σύγκριση μεταξύ τοῦ Ἐλύμα καί τῶν Ἀποστόλων. Ὁ Ἐλύμας ἀντιστάθηκε ἐξαρχῆς καί προσπαθοῦσε μέ κάθε τρόπο νά ἐμποδίσει μέ σατανικά ἐπιχειρήματα τόν ἀνθύπατο νά πιστεύσει. Ἔφερνε ἐνστάσεις στά ὅσα ἄκουγε ἀπό τούς Ἀποστόλους καί ἐπιδίωκε νά ἐπιφέρει σύγχυση στόν νοῦ του. Γιατί ἄραγε; Διότι ἦταν ὄργανο τοῦ Σατανᾶ, ὅπως καί κάθε μάγος, παλαιός καί σύγχρονός μας. Ὁ Σατανᾶς δέν θέλει τή διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου, διότι γνωρίζει πολύ καλά ὅτι μέ τό κήρυγμα τοῦ θείου λόγου ξεφεύγουν ἀπό τά νύχια του τά θύματά του.

Ὁ Παῦλος ὅμως φωτίσθηκε ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα καί ἀντέ­δρασε κατά τοῦ μάγου. Πῶς; Προσήλωσε σοβαρό τό βλέμμα του στόν Ἐλύμα, γιά νά τοῦ δώσει ἔτσι «ἀφορμήν νά ἐκδηλώσῃ, ἔστω καί κατά τήν τελευταίαν στιγμήν διάθεσίν τινα μετανοίας, ὁπότε θά παρημποδίζετο ἡ ἐπακολουθήσασα τιμωρία» (Π. Ν. Τρεμπέλας).

Καί ἐπειδή δέν ἐκδήλωσε μετάνοια ὁ Ἐλύμας, ὁ ἅγιος Ἀπόστολος τόν ἤλεγξε μπροστά στόν ἀνθύπατο. Τόν χαρακτήρισε δόλιο καί ραδιοῦργο. Τόν ὀνόμασε «υἱόν διαβόλου» καί ἐχθρό κάθε δικαιοσύνης (δη­λαδή ἀρετῆς). Οἱ χαρακτηρισμοί αὐτοί ἀνταποκρίνονται πλή­ρως στόν ὑποκινητή τοῦ Ἐλύμα καί κάθε μάγου Σατανᾶ; Ἀ­σφαλῶς. Δέν θά παύσεις ἐπί τέλους, συνέχισε μέ σοβαρότητα ὁ Ἀπό­στολος, νά διαστρέφεις «τάς ὁδούς Κυρίου τάς εὐθείας»; Σάν νά τοῦ ἔλεγε, γράφει ὁ ἱερός Χρυσόστομος, «δέν πολεμεῖς» καί δέν ἀντιμάχεσαι ἐμᾶς, «ἀλλά τάς ὁδούς Κυρίου διαστρέφεις τάς εὐθείας» (ΕΠΕ 16Α, 134).
Καί ἐπειδή δέν διέκρινε μετάνοια στόν Ἐλύμα, πρόσθεσε ὁ Ἀπόστολος: Θά σέ τιμωρήσει ὁ Θεός μέ τύφλωση προσωρινά. Γιατί προσωρινά («ἄχρι καιροῦ»); Γιά νά τοῦ δώσει ὁ Θεός ἄλλη μιά εὐκαιρία μετάνοιας. Ἡ τιμωρία θά ἦταν παιδαγωγική. Ὁ Θεός, καί ὅταν τιμωρεῖ, τό κάνει μέ ἀγάπη στόν κάθε ἄνθρωπο, πού τόν βλέπει ὡς θύμα τοῦ Σατανᾶ. Ἡ τιμωρία τοῦ μάγου φανερώνει καί τήν ἀδυναμία τῶν ὀργάνων τοῦ Διαβόλου ἔναντι τοῦ Κυρίου καί τῆς Ἐκκλησίας Του.

Ἔκπληκτος ἀπό τήν τύφλωση τοῦ Ἐλύμα ὁ ἀνθύπατος ἔγινε Χριστιανός, καί κατά τήν Παράδοση, ἔγινε καί ἐπίσκοπος σέ μιά πόλη τῆς Γαλλίας. Ἄς δοξάζουμε τόν Κύριο γιά τούς θαυμαστούς τρόπους πού χρησιμοποιεῖ ἀνέκαθεν γιά τή διάδοση τοῦ λόγου Του πρός σωτηρίαν τοῦ κόσμου.

ΣΥΝΘΗΜΑ: Νηστεία καί προσευχή, τό θεμέλιο τῆς ἀποστολικῆς δράσεως.