15. Ἡ γλώσσα τῆς ἀγάπης (16-22/2)

Στό θέμα τοῦ Κύκλου πού κάναμε τήν προηγούμενη ἑβδομάδα, ἀναφερ­θήκαμε στήν πρώτη καί μεγάλη ἐντολή, τήν ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό. Στό θέμα τοῦ Κύκλου πού θά κάνουμε σήμερα θά ἀναφερθοῦμε στή δεύτερη ὅμοια ἐντολή, τήν ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν πλησίον. Στό ἁγιογραφικό Ἀνάγνωσμα θά ἐξετάσουμε γιατί ἡ ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν πλησίον εἶναι ὅμοια μέ τήν ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό. Στή συμμελέτη τοῦ ἄρθρου «Ἡ γλώσσα τῆς ἀγάπης» θά ἐξετάσουμε στό πρῶτο Μέρος, γιατί ἡ γλώσσα τῆς ἀγάπης εἶναι ἀνώτερη κι ἀπό τή γλώσσα τῶν ἀγγέλων, καί στό δεύτερο Μέρος θά ἐξετάσουμε ἄν καί πόσο ἀγαποῦμε τόν πλησίον μας.

Θά διαβάσουμε τό κείμενο καί τήν ἑρμηνεία τοῦ ἁγιογραφικοῦ Ἀναγνώ­σματος: Ματθ. κβ΄ 39-40. Κείμενο: 39 δευτέρα δέ ὁμοία αὐτῇ· ἀγαπήσεις τόν πλησίον σου ὡς σευτόν. 40 ἐν ταύταις ταῖς δυσίν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καί οἱ προφῆται κρέμανται. Ἑρμηνευτική ἀπόδοση: 39 Καί δεύτερη ἐντολή ὅμοια μέ αὐτήν καί ἐξίσου σπουδαία εἶναι: Νά ἀγαπᾶς τόν συνάνθρωπό σου ὅπως ἀγαπᾶς τόν ἑαυτό σου. 40 Σ᾿ αὐτές τίς δύο ἐντολές στηρίζεται ὅλος ὁ νόμος καί ἡ διδασκαλία τῶν προφητῶν. Σχόλιο: Ἡ ἀγάπη πρός τόν πλησίον ὀνομάζεται δεύτερη ἐντολή ὅμοια καί ἐξίσου σπουδαία μέ τήν ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό, διότι «ἐκείνην προοδοποιεῖ καί παρ’ αὐτῆς συγκροτεῖται πάλιν» (Χ). Ἡ ἀγάπη πρός τόν πλησίον δείχνει τόν δρόμο τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό καί συγκροτεῖται ἀπό τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό. Εἶναι καί ἡ ἀγάπη πρός τόν πλησίον μεγάλη ἐντολή, διότι ὁ πλησίον θεωρεῖται εἰκόνα τοῦ Θεοῦ καί ἡ ἀγάπη πρός τόν πλησίον εἶναι ἔμπρακτη ἀπόδειξη τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό. Μεταξύ τους οἱ δύο αὐτές μεγάλες ἐντολές, ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη πρός τόν πλησίον, εἶναι ἀλληλένδετες. Αὐτός πού ἀγαπᾶ τόν Θεό, ἀγαπᾶ καί τόν πλησίον. Αὐτός πού δέν ἀγαπᾶ τόν πλησίον, οὔτε τόν Θεό ἀγαπᾶ.

1. Ἔπειτα θά διαβάσουμε τό Α΄ Μέρος τοῦ ἄρθρου «Ἡ γλώσσα τῆς ἀγάπης», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2339/15.10.2025/σελ. 416-417, ἕως ἐκεῖ πού λέει: «καί ἄν παραδώσω τό σῶμα μου γιά νά καεῖ, δέν ἔχω ὅμως ἀγάπη, δέν ώφελοῦμαι σέ τίποτε ἀπό τίς θυσίες αὐτές (στίχ. 3)», σελ. 416, β΄ στήλη, καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Γιατί ἡ γλώσσα τῆς ἀγάπης εἶναι ἀνώτερη κι ἀπό τή γλώσσα τῶν ἀγγέλων; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἀπαντᾶ τό ἄρθρο ὅτι πολλοί γλωσσομαθεῖς ἔμαθαν νά μιλοῦν ἐκτός ἀπό τή μητρική τους γλώσσα καί κάποιες ξένες γλῶσσες (ἀγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ἰταλικά κλπ.). Ἀλλά καί ὅλες τίς γλῶσσες τῶν ἀνθρώπων ἄν μάθουν νά τίς μιλοῦν, ἀκόμη καί τή γλώσσα τῶν ἀγγέλων, ἄν δέν μιλοῦν τή γλώσσα τῆς ἀγάπης, μοιάζουν μέ χαλκό πού βουΐζει ὅταν τόν χτυποῦν, ἤ μέ κύμβαλο πού βγάζει θορυβώδη ἦχο χωρίς κάποια σημασία, λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος στόν ὕμνο τῆς ἀγάπης. Ὅσοι ἀγαποῦν ἀληθινά, σάν νά ἔχει μέλι τό στόμα τους, μποροῦν νά συνεννοοῦνται θαυμάσια μέ ἀνθρώπους ὁποιασδήποτε ἐθνικότητας, ὅπως ἡ ἀδελφή Ὄλγα Παπασαραντοπούλου (ἀνειψιά τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου Παπασαραντοπούλου)· τοῦ Κονγκό, κι ἄς μήν ἔχουν κάποιοι οὔτε τίτλους σπουδῶν, οὔτε περγαμηνές. Μερικοί μπορεῖ νά μήν τελείωσαν οὔτε τό δημοτικό σχολεῖο.

2. Ἡ ἀγάπη, μᾶς λέει στή συνέχεια τό ἄρθρο, εἶναι ἀνώτερη κι ἀπό τό προφητικό χάρισμα· ἀνώτερη κι ἀπό τό μαρτύριο. Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ᾿ αὐτά; (Σκέψεις Μελῶν…) Πολλοί στίς ἡμέρες μας, ἐπιδεικνύουν τά πτυχία τους, τά μεταπτυχιακά τους, τά διδακτορικά τους, τούς τίτλους τῶν σπουδῶν τους. Ὅσοι ἀγαποῦν ἀληθινά, χωρίς νά ἔχουν νά ἐπιδείξουν κανέναν τίτλο σπουδῶν, ὅπως ὁ ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης, γίνονται σοφοί κατά Θεόν, πιό σεβαστοί ἀπό τούς μορφωμένους. Πηγαίνουν νά τούς συμβουλευθοῦν ἀρχιερεῖς, καθηγητές Πανεπιστημίου, δικαστικοί. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος μᾶς βεβαιώνει ὅτι ἡ ἀληθινή ἀγάπη εἶναι ἀνώτερη κι ἀπό τό μαρτύριο, διότι ἡ ἴδια ἡ ἀγάπη εἶναι μαρτύριο. Εἶναι προσφορά, θυσία, διακονία. «Μείζονα ταύτης ἀγάπην οὐδείς ἔχει, ἵνα τις τήν ψυχήν αὐτοῦ θῇ ὑπέρ τῶν φίλων αὐτοῦ» (Ἰω. ιε΄ 13). Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀπό ἀγάπη κινούμενος ἔλεγε γιά τούς συμπατριῶτες του Ἰουδαίους: Θά εὐχόμουν ἐγώ  νά χωρισθῶ ἀπό τόν Χριστό γιά πάντα, ἐάν ἦταν δυνατόν νά γίνει αὐτό, γιά χάρη τῶν ἀδελφῶν μου Ἰουδαίων, οἱ ὁποῖοι εἶναι συγγενεῖς μου ἀπό σαρκική καταγωγή (Ρωμ. θ΄ 3). Ὁ ὅσιος Κασσιανός ἀπὸ ἀγάπη κινούμενος ἔλεγε: «Αὐτοί πού ἀγαποῦν ἀληθινά, δέν χορταίνουν, ἔστω καί ἄν παραδοθοῦν στή φωτιά δέκα φορές τήν ἡμέρα γιά τήν ἀγάπη τοῦ πλησίον». Ὁ ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης ἀπό ἀγάπη κινούμενος ἔλεγε: «Θέλω νά πάρω τό μαχαίρι, νά κόψω τήν καρδιά μου κομματάκια, νά τή μοιράσω στόν κόσμο, καί ὕστερα νά πεθάνω». Ὑπάρχουν Χριστιανοί πού δέχθηκαν νά πάρουν τήν ἀσθένεια ἀσθενῶν ἤ νά φυλακισθοῦν αὐτοί γιά νά ἐλευθερώσουν φυλακισμένους, γιά νά δείξουν ἀγάπη στόν πλησίον τους.

Ἔπειτα θά διαβάσουμε τό ὑπόλοιπο ἄρθρο καί θά ποῦμε στά Μέλη: Μᾶς καλεῖ νά καθρεφτίσουμε τόν ἑαυτό μας στά γνωρίσματα τοῦ ὕμνου τῆς ἀγάπης τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Κάνοντας αὐτό τόν αὐτοέλεγχο, θά διαπιστώσουμε ἄν καί πόσο ἀγαποῦμε ἀληθινά τόν πλησίον μας. Τί ἔχετε νά πεῖτε πάνω σ᾿ αὐτά πού γράφει τό ἄρθρο; (Σκέψεις Μελῶν…)

-Ὄντως, μέ τά ἐπιτεύγματα τῆς ἐπιστήμης, γεφυρώσαμε μεγάλες ἀπο­στάσεις, ἀλλά μερικές φορές δέν μποροῦμε νά γεφυρώσουμε τήν ἀπόσταση πού μᾶς χωρίζει ἀπό τόν ἀδελφό, μέ τόν ὁποῖο πικραθήκαμε. Γιατί συμ­βαίνει αὐτό; Διότι δέν ἔχουμε ἀληθινή ἀγάπη, δέν δίνουμε τά χέρια νά ἀλληλοσυγχωρηθοῦμε. Ἡ ἀληθινή ἀγάπη φτιάχνει γέφυρες συγγνώμης, γιά νά πλησιάζουν, νά ἔρχονται κοντά ἀδέλφια, συγγενεῖς καί φίλοι. Ἡ ἀληθινή ἀγάπη σβήνει ἀπό τίς καρδιές τό μίσος, διώχνει τήν παγωνιά καί τήν ψυχρότητα καί δημιουργεῖ ζεστασιά στίς σχέσεις τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἀληθινή ἀγάπη «ἕν σῶμα τοῖς πολλοῖς ἀπεργάζεται, καί Πνεύματος Ἁγίου δοχεῖα τάς τούτων κατασκευάζει ψυχάς». Κάνει τούς πολλούς ἕνα σῶμα καί τίς ψυχές τους τίς φτιάχνει δοχεῖα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

-Ἄλλες φορές δέν μποροῦμε νά ἀνεχθοῦμε οὔτε τήν παραμικρή παραξενιά τῶν ἄλλων. Ἄν εἴχαμε ἀληθινή ἀγάπη, θά ἤμασταν μεγαλόψυχοι καί ἀνεκτικοί. Θά εἴχαμε πλατιά καρδιά καί θά ἀγκαλιάζαμε ἐχθρούς καί φίλους. Θά γινόμασταν εὐεργετικοί καί ὠφέλιμοι στούς ἄλλους: «Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται» (Α΄ Κορ. ιγ΄ 4).

-Ἄλλες φορές ζηλεύουμε καί φθονοῦμε τούς συνανθρώπους μας. Ἄν εἴχαμε ἀγάπη ἀληθινή, δέν θά τούς φθονούσαμε, ἀλλά θά ἀγαπούσαμε ὁ ἕνας τόν ἄλλον «ἐκ καθαρᾶς καρδίας» «ἐκτενῶς». «Ἡ ἀγάπη οὐ ζηλοῖ» (Α΄ Κορ. ιγ΄ 4).

-Ἄλλες φορές ὑπερηφανευόμαστε καί ὑψηλοφρονοῦμε. Ἄν εἴχαμε ἀληθινή ἀγάπη, δέν θά φερόμασταν μέ ἀλαζονεία καί αὐθάδεια· δέν θά φουσκώναμε ἀπό οἴηση καί ὑπερηφάνεια, ἀλλά θά δίναμε στούς ἄλλους τό προβάδισμα. «Ἡ ἀγάπη… οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται» (Α΄ Κορ. ιγ΄ 4).

-Ἄλλες φορές κοιτάζουμε μόνο τόν ἑαυτό μας, τό συμφέρον μας! Ἄν εἴχαμε ἀληθινή ἀγάπη, δέν θά ζητούσαμε τό δικό μας συμφέρον, ἡ ἀγάπη «οὐ ζητεῖ τά ἑαυτῆς» (Α΄ Κορ. ιγ΄ 5), ἀλλά «τό τῶν πολλῶν, ἵνα σωθῶσι» (Α΄ Κορ. ι΄ 33). Θά τρέχαμε νά βοηθήσουμε σέ ἔργα καλοσύνης, προσφορᾶς καί διακονίας. Ἡ ἀληθινή ἀγάπη βάζει φτερά στά πόδια τῶν ἀνθρώπων, νά φθάνουν ἐκεῖ πού ὑπάρχει ἀνάγκη καί νά εὐαγγελίζονται τήν εἰρήνη, τά ἀγαθά καί τίς εὐλογίες πού χαρίζει ὁ θεῖος Λυτρωτής (Ρωμ. ι΄ 15).

-Ἄλλες φορές κυριευόμαστε ἀπό θυμό, θέλουμε νά κάνουμε κακό στόν συνάνθρωπό μας. Ἄν εἴχαμε ἀληθινή ἀγάπη, δέν θά ἐρεθιζόμασταν ἀπό θυμό καί ὀργή, δέν θά σκεφτόμασταν τό κακό ἐναντίον τοῦ ἄλλου, δέν θά χαιρόμασταν ὅταν βλέπαμε νά γίνεται κάτι ἄδικο, ἀλλά θά χαιρόμασταν ὅταν βλέπαμε νά ἐπικρατεῖ ἡ ἀλήθεια. Ἡ ἀγάπη «οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τό κακόν, οὐ χαίρει ἐπί τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δέ τῇ ἀληθείᾳ» (Α΄ Κορ. ιγ΄ 5-6).

-Ἄλλες φορές ξεσκεπάζουμε τίς ἐλλείψεις τοῦ ἄλλου καί τόν δια­πομ­πεύουμε γι᾿ αὐτές. Ἄν εἴχαμε ἀληθινή ἀγάπη, θά σκεπάζαμε τίς ἐλλείψεις τοῦ ἄλλου καί δέν θά τόν διαπομπεύαμε γι᾿ αὐτές. Θά σχηματίζαμε εὐνοϊκή πεποίθηση σέ ὅλα γι᾿ αὐτόν πού ἀγαποῦμε ἀληθινά. Κι ὅταν θά τόν βλέπαμε νά βρίσκεται μπροστά σέ παρεκτροπές, θά ἐλπίζαμε ὅτι ἀπ᾿ ὅλες αὐτές θά διορθωθεῖ. Θά ὑπομέναμε ὅλα τά ἐλαττώματα, τίς ἀδυναμίες καί τά βάρη τοῦ ἀδελφοῦ. Διότι ἡ ἀγάπη «πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει» (Α΄ Κορ. ιγ΄ 7). Ἡ χριστιανική ἀγάπη εἶναι τέλεια, γνήσια ἀγάπη. Καί ὡς γνήσια ἀγάπη δέν ξεπέφτει ποτέ, ἀλλά μένει πάντοτε ἀληθινή καί ἰσχυρή, ἀκόμη καί μετά τόν θάνατό μας. «Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει» (Α΄ Κορ. ιγ΄ 8)

Ἀκούσαμε τήν Κυριακή στό Εὐαγγέλιο τῆς Κρίσεως ὅτι ὁ Δίκαιος Κριτής θά μᾶς κρίνει μέ κριτήριο τήν ἀγάπη πρός τόν πλησίον. Ἄς κάνουμε τόν αὐτοέλεγχό μας καθρεφτίζοντας τόν ἑαυτό μας στόν ὕμνο τῆς ἀγάπης τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Θά διαπιστώσουμε ὅτι στήν ἀγάπη μας πρός τόν πλησίον ὑστεροῦμε σέ πολλά, ἄν ὄχι σέ ὅλα. Εἴθε νά βλέπουμε στά πρόσωπα τῶν συνανθρώπων μας τόν ἴδιο τόν Θεό καί νά τούς δείχνουμε ἀμέριστη τήν ἀγάπη μας, σάν νά τό κάνουμε στόν ἴδιο τόν Θεό. Νά ἀγκαλιάζουμε μέ τέλεια χριστιανική ἀγάπη ἐχθρούς καί φίλους, νά συνδεόμαστε μέ τούς ἐν Χριστῷ ἀδελφούς μας μέ τόν σύνδεσμο τῆς ἀγάπης καί τῆς εἰρήνης καί νά δοξάζουμε ὅλοι μαζί «ἐν ἑνί στόματι καί μιᾷ καρδίᾳ» τό ὑπερένδοξο καί ὑπερύμνητο ὄνομα τοῦ Κυρίου μας στούς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Τό Μικρό Ἀπόδειπνο», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2342/1.12.2025/σελ. 497-498.