14. Πόσο ἀγαποῦμε τόν Θεό; (9-15/2)

Στό θέμα τοῦ Κύκλου πού θά κάνουμε σήμερα, θά ἀναφερθοῦμε στήν πρώτη καί μεγάλη ἐντολή, τήν ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό. Στό ἁγιογραφικό Ἀνάγνωσμα θά ἐξετάσουμε γιατί ἡ ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό ὀνομάζεται πρώτη καί μεγάλη ἐντολή καί στή συμμελέτη τοῦ ἄρθρου «Πόσο ἀγαποῦμε τόν Θεό;» θά ἐξετάσουμε ἄν καί πόσο ἀγαποῦμε τόν Θεό.

Θά διαβάσουμε τό κείμενο καί τήν ἑρμηνεία τοῦ ἁγιογραφικοῦ Ἀνα­γνώσματος: Ματθ. κβ΄ 35-38. Κείμενο: 35 καί ἐπηρώτησεν εἷς ἐξ αὐτῶν, νομικός, πειράζων αὐτόν καί λέγων· 36 διδάσκαλε, ποία ἐντολή μεγάλη ἐν τῷ νόμῳ; 37 ὁ δέ Ἰησοῦς ἔφη αὐτῷ· ἀγαπήσεις Κύριον τόν Θεόν σου ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ σου καί ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ σου καί ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ σου. 38 αὕτη ἐστί πρώτη καί μεγάλη ἐντολή. 

Ἑρμηνευτική ἀπόδοση: 35 Κι ἕνας ἀπό αὐτούς, νομοδιδάσκαλος, Τόν ρώτησε δοκιμάζοντάς Τον, γιά νά δεῖ ποιά ἀπόκριση θά ἔδινε, καί Τοῦ εἶπε: 36 Διδάσκαλε, ποιά εἶναι ἡ πιό μεγάλη ἐντολή στόν νόμο; 37 Ὁ Ἰησοῦς τοῦ εἶπε: Νά ἀγαπᾶς τόν Κύριο καί Θεό σου μέ ὅλη σου τήν καρδιά, ὥστε Αὐτόν ὁλοκληρωτικά νά ποθεῖς, καί μέ ὅλη σου τήν ψυχή, ὥστε ὁλόκληρη ἡ θέλησή σου νά εἶναι παραδομένη σ᾿ Αὐτόν, καί μέ τόν νοῦ σου ὁλόκληρο, ὥστε Αὐτόν πάντοτε νά σκέφτεσαι. 38 Αὐτή εἶναι ἡ πρώτη καί μεγάλη ἐντολή.

Σχόλιο: Ἕνας ἀπό τούς Φαρισαίους, ὁ ὁποῖος ἦταν νομοδιδάσκαλος, ρώτησε τόν Κύριο γιά νά Τόν δοκιμάσει: Ποιά εἶναι ἡ πιό μεγάλη ἐντολή στόν νόμο; Κι ὁ Κύριος τοῦ ἀπάντησε ὅτι ἡ πρώτη καί μεγάλη ἐντολή στόν νόμο εἶναι ἡ ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό.

Γιατί ἡ ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό ὀνομάζεται «πρώτη καί μεγάλη ἐντολή»; (Σκέψεις Μελῶν…) Διότι εἴμαστε δημιουργήματα τοῦ εὐλογητοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ καί ὀφείλουμε νά δίνουμε τήν πρώτη μας ἀγάπη στόν Θεό. Λέει ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός: «Ποῖον ἄλλον θά ἀγαπήσωμεν, ἀδελφοί μου; Τόν διάβολον, ὅπου μᾶς ἔβγαλεν ἀπό τόν Παράδεισον ἤ τόν Χριστόν; Ἀσφαλῶς εἰς τόν Χριστόν θά δίδωμεν τήν ἀγάπην μας». Ἐπίσης ὀνομάζεται «πρώτη ἐντολή», διότι συγκριτικά μέ τίς ἄλλες ἐντολές πάντοτε προτιμᾶται. Λόγου χάριν, δέν ἀγαποῦμε τή σύζυγο καί τά παιδιά μας περισσότερο ἀπό τόν Θεό, ἀλλά δίνουμε τήν πρώτη μας ἀγάπη στόν Θεό.

«Μεγάλη» ὀνομάζεται ἡ ἐντολή τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό, διότι εἶναι περιεκτική ἐντολή. Περικλείει καί ὅλες τίς ἄλλες ἐντολές (τήν ἀγάπη πρός τόν πλησίον, τήν ταπείνωση, τήν πραότητα, τή σωφροσύνη, τήν ἁγνότητα, τήν ἑκούσια πτωχεία, τήν προσφορά, τή διακονία, τήν ὑπομονή, τήν αὐταπάρνηση, τή θυσία, τήν ἀνεξικακία, τή συγχωρητικότητα).

Ἔπειτα θά διαβάσουμε τό Α΄ Μέρος τοῦ ἄρθρου «Πόσο ἀγαποῦμε τόν Θεό;», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2340/1.11.2025/σελ. 451-452, ἕως ἐκεῖ πού λέει: «ὅσες εἶναι καί οἰ ἀγάπες καί οἱ προσπάθειες ὅπου ἔχεις εἰς κάθε πρᾶγμα», σελ. 452, α΄ στήλη, καί θά ποῦμε στά Μέλη: Ὁ ἀρθρογράφος ἀνατρέχει στά «Πνευματικά Γυμνάσματα», ὅπου ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ἀναφέρει ὀκτώ σημεῖα, ἀπό τά ὁποῖα μπορεῖ κανείς νά κατανοήσει ἄν καί πόσο ἀγαπᾶ τόν Θεό.

α) Τό πρῶτο σημεῖο εἶναι νά ἀναρωτηθοῦμε ἄν ἀγαποῦμε τόν ἅγιο Θεό φυσικά καί ἀβίαστα. Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ’αὐτό; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἐμεῖς πολλές φορές ἀγαποῦμε φυσικά καί ἀβίαστα ἄλλα μάταια πράγματα τοῦ κόσμου τούτου: τίς ἡδονές, τίς δόξες, τά χρήματα. Ἄς κάνουμε προσπάθεια τήν πρώτη μας ἀγάπη νά τή δίνουμε στόν Θεό. Νά Τόν ἀγαποῦμε φυσικά καί ἀβίαστα, ὅπως τό μικρό παιδί ἀγαπᾶ τούς γονεῖς του, ὅπως τό μάτι ἀγαπᾶ τό φῶς, ὅπως τό ζῶο ἀγαπᾶ τή ζωή.

β) Τό δεύτερο σημεῖο εἶναι νά ἀναρωτηθοῦμε ἄν τηροῦμε τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ. Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ’ αὐτό; (Σκέψεις Μελῶν…) Ὁ Κύριος λέει: «Ὁ ἔχων τάς ἐντολάς μου καί τηρῶν αὐτάς, ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἀγαπῶν με» (Ἰω. ιδ΄ 21). Ἐκεῖνος πού ἐγκολπώθηκε τίς εντολές μου καί τίς τηρεῖ, ἐκεῖνος καί μόνο μέ ἀγαπᾶ. Ἀποδεικνύουμε ὅτι ἀγαποῦμε ἀληθινά τόν Θεό, ἐάν τηροῦμε τίς ἐντολές Του. Ἄς ἀναρωτηθοῦμε: Τηροῦμε πάντοτε καί ὅλες τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ; Φοβοῦμαι, λέει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὅτι ἐσύ ὄχι μόνο δέν φυλάττεις ὅλες τίς ἐντολές τοῦ Κυρίου, ἀλλά καί ἄν κάμεις καμίαν, τήν κάμνεις καί ἐκείνην ἀτελή, κολοβή, μέ χίλιους γογγυσμούς καί τή μολύνεις μέ τήν κενοδοξία.

γ) Τό τρίτο σημεῖο εἶναι νά ἀναρωτηθοῦμε ἄν ἀγαποῦμε τόν Θεό μέ ὅλη τήν καρδιά μας. Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ’ αὐτό; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἡ ἐντολή τοῦ Θεοῦ λέει: «ἀγαπήσεις Κύριον τόν Θεόν σου ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ σου καί ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ σου καί ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ σου». Ὁ Μέγας Βασίλειος λέει ὅτι ἡ πρός τόν Θεό ἀγάπη δέν ἐπιδέχεται μερισμό ἤ διαίρεση. Μήπως ἡ δική μας ἀγάπη διαχέεται, διαμοιράζεται, κατακερματίζεται σέ χίλια δυό μικρά κομματάκια; Μήπως ἔχουμε γίνει «φίλαυτοι, φιλάργυροι, ἀλαζόνες, ἀκρατεῖς, ἀχάριστοι, φιλήδονοι μᾶλλον παρά φιλόθεοι»; Φοβοῦμαι, λέει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὅτι ἡ δική σου ἀγάπη εἶναι μοιρασμένη ὄχι σέ δύο, ἀλλά σέ πολλά κομμάτια. Χρειάζεται λοιπόν νά κάνουμε διορθωτική κίνηση. Νά ἀγαποῦμε τόν Θεό μέ ὅλη τήν ψυχή καί τήν καρδιά μας.

Ἔπειτα θά διαβάσουμε τό ὑπόλοιπο ἄρθρο καί θά ποῦμε στά Μέλη: Τό πέμπτο σημεῖο μᾶς καλεῖ νά ἀναρωτηθοῦμε, ἄν θυμόμαστε τό γλυκύτατο Ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ’ αὐτό; (Σκέψεις Μελῶν…)

1. Ἄν ἔχουμε σφοδρή ἀγάπη πρός τόν Χριστό, θά ἀναφέρουμε μέ εὐχαρίστηση τό γλυκύτατο καί παμπόθητο Ὅνομά Του. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐπικαλοῦνται τό γλυκύτατο Ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ὅλο τό εἰκοσιτετράωρο καί σ᾿ ὅλη τους τή ζωή. Ἐμεῖς τό κάνουμε αὐτό; Μοῦ φαίνεται, λέει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὅτι ἐσύ μόλις καί μετά βίας θυμᾶσαι τό Ὄνομα τοῦ Θεοῦ μία ἤ δύο φορές τήν ἡμέρα, διότι ὁ νοῦς σου συλλογίζεται συνεχῶς τά βιωτικά καί τά μάταια. Χρειάζεται καί σ᾿ αὐτό τό σημεῖο νά κάνουμε διορθωτική κίνηση. Νά θυμόμαστε πολύ συχνά τό γλυκύτατο Ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ.

2. Τό πέμπτο σημεῖο μᾶς καλεῖ νά ἀναρωτηθοῦμε ἄν χύνουμε κάποια δάκρυα, ὅταν θυμόμαστε τό γλυκύτατο Ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, ὅπως ἔχυνε πολλά δάκρυα ὁ ὅσιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος, ὁ ὁποῖος ἀγαποῦσε μέ πόθο τόν Κύριο. Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ’ αὐτό; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἡ δική μας καρδιά, λέει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, εἶναι τόσο σκληρή, πού ὄχι μόνο δέν δακρύζει, ὅταν ἀκούσει τό γλυκύτατο καί παμπόθητο Ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, ἀλλά οὔτε κάν μαλακώνει. Ὁ Χριστός, προσθέτει ὁ ἱερός Χρυσόστομος, μᾶς ἀγαπάει τόσο πολύ καί «ὀδυνᾶται» ἐπάνω στόν Σταυρό γιά τήν ἀγάπη μας. Ἐμεῖς «οὐ διανιστάμεθα»; Καθόλου δέν συγκινούμαστε νά δείξουμε μέ λίγα δάκρυα ἀγάπη πρός τόν Χριστό; Ὀφείλουμε νά τό κάνουμε. «Ἐπί τῷ Κυρίῳ θερμότερον φίλτρον ἀγάπης χρεωστοῦμεν»!

3. Τό ἕκτο σημεῖο μᾶς καλεῖ νά ἀναρωτηθοῦμε: Ὅταν προσευχόμα­στε, ἀφήνουμε ἀβίαστα ὅλα τά ἄλλα πράγματα τοῦ κόσμου καί προσκολλόμαστε μόνο στή μνήμη καί τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ; Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ’ αὐτό; (Σκέψεις Μελῶν…) Δυστυχῶς σπάνια τό πετυχαίνουμε κι αὐτό. Πολύ συχνά μετεωριζόμαστε. Φοβοῦμαι, λέει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὅτι ἐσύ ὅταν προσεύχεσαι, τότε ὁ νοῦς σου συλλογίζεται ὅλα τά μάταια καί κοσμικά, τρέχοντας ἐδῶ κι ἐκεῖ, χωρίς νά προσέχει καί νά γλυκαίνεται στά λόγια τῆς προσευχῆς. Ἐπίσης, μόλις περάσει λίγη ὥρα, παρευθύς βαρύνεσαι καί ἀδημονεῖς. Χρειάζεται καί στό σημεῖο αὐτό νά κάνουμε διορθωτική κίνηση. Νά μάθουμε πῶς συγκεντρώνεται ὁ νοῦς στήν προσευχή.

4. Τό ἕβδομο σημεῖο μᾶς καλεῖ νά ἀναρωτηθοῦμε ἄν χαιρόμαστε, ὅταν ὑπομένουμε παθήματα γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ’ αὐτό; (Σκέψεις Μελῶν…) Εἶναι χάρισμα «τό ὑπέρ Χριστοῦ πάσχειν». Ὁ ἀπόστολος Παῦλος χαιρόταν, ποθοῦσε καί παρακαλοῦσε τόν Θεό νά τόν ἀξιώσει νά ὑποστεῖ πολλά παθήματα γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός ἔλεγε: «Τόν Χριστόν μου παρακαλῶ νά μέ ἀξιώσει νά χύσω τό αἷμα μου διά τήν ἀγάπην Του». Ἐμεῖς χαιρόμαστε, ποθοῦμε, παρακαλοῦμε τόν Θεό νά ὑποστοῦμε κάποια παθήματα γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ;

5. Τό ὄγδοο σημεῖο μᾶς καλεῖ νά ἀναρωτηθοῦμε ἄν ἡ ἀγάπη μας πρός τόν Θεό δέν νικᾶται ἀπό τίποτε τό ἀντίθετο. Τί ἔχουμε νά ποῦμε πάνω σ’ αὐτό; (Σκέψεις Μελῶν…) Ὁ ἀπόστολος Παῦλος γράφει στήν πρός Ρωμαίους ἐπιστολή του ὅτι δέν μποροῦσε κανένα ἐμπόδιο νά τόν χωρίσει ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ: οὔτε θλίψη, οὔτε στενοχώρια, οὔτε διωγμός, οὔτε πείνα, οὔτε κίνδυνος, οὔτε μάχαιρα, οὔτε θάνατος, «οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος» (η΄ 35-39). Ἐμεῖς ἐάν νικόμαστε ἀπό κάποιο ἐμπόδιο, νά τό ὑπερνικοῦμε «διά τοῦ ἀγαπήσαντος ἡμᾶς» (Ρωμ. η΄ 37).

Ἀπό τόν αὐτοέλεγχο πού κάναμε στά ὀκτώ σημεῖα τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό διαπιστώσαμε ὅτι ὑστεροῦμε σέ πολλά, ἄν ὄχι σέ ὅλα. Νά αὐξήσουμε λοιπόν τήν ἀγάπη μας πρός τόν Θεό. Ψυχή, καρδιά, νοῦς, θέληση, ἐπιθυμίες, πόθοι, ὅλα νά εἶναι στραμμένα πρός τόν Θεό, ὅπως στρέφονται τά λουλούδια πρός τό φῶς. Τόν Θεό θερμά νά ποθοῦμε. Τόν Χριστό νά «ἐσθίουμε» καί νά «πίνουμε» (θεία Εὐχαριστία), γιά νά ἐκπληρωθοῦν ὅλες οἱ ἐφέσεις τῆς ψυχῆς μας.

Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Ἡ γλώσσα τῆς ἀγάπης», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2339/15.10.2025/σελ. 416-417.