12. Ὁ ἅγιος Δημήτριος Γκαγκαστάθης (26/1-1/2)

Ὁ ἅγιος Δημήτριος Γκαγκαστάθης εἶναι σύγχρονος Ἅγιος. Γεννήθηκε τήν 1η Αὐγούστου τοῦ ἔτους 1902 καί ἀνεπαύθη ἐν Κυρίῳ στίς 29 Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους 1975. Ἡ δέ ἁγιοκατάταξή του ἔγινε στίς 9 Ἰουλίου 2025. Ἡ σεπτή μνήμη του ἑορτάζεται στίς 29 Ἰανουαρίου. Ἐπειδή φέτος, μετά τήν ἁγιοκατάταξή του, θά γιορτασθεῖ γιά πρώτη φορά ἡ ἑορτή του σέ ὅλη τήν Ὀρθοδοξία καί θά γίνουν πολλές ἐκδηλώσεις, ἰδίως στήν Ἱερά Μητρόπολη Τρίκκης, Γαρδικίου καί Πύλης, θά ἀφιερώσουμε κι ἐμεῖς τό θέμα τοῦ Κύκλου πού θά κάνουμε σήμερα στόν χαρισματικό ἅγιο ἱερέα π. Δημήτριο Γκαγκαστάθη.

1. Θά διαβάσουμε τό πρῶτο Μέρος τοῦ ἄρθρου «Ὁ ἅγιος Δημήτριος (Γκαγκαστάθης)», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2345/15.1.2026/σελ. 33-34, ἕως ἐκεῖ πού λέει: «ὁ ἔσχατος πάντων καί ἁμαρτωλός παπαδάκος, ὁ τιποτένιος, τό σκύβαλον τῆς γῆς» καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Τί ἔχετε νά πεῖτε ἀρχικά γιά τά πρῶτα χρόνια τῆς ζωῆς τοῦ ἁγίου Δημητρίου Γκαγκαστάθη; (Σκέψεις Μελῶν…) Γεννήθηκε στό χωριό Πλάτανος τῶν Τρικάλων ἀπό πολύ εὐσεβεῖς καί ἐνάρετους γονεῖς. Ἀπό μικρό παιδί διακρινόταν γιά τήν εὐλάβειά του. Βοηθοῦσε ὡς παπαδάκι τόν ἱερέα στίς Ἀκολουθίες καί ὡς παιχνίδια του ἔκανε ὅ,τι ἔβλεπε νά ἐκτελεῖ ὁ ἱερέας. Διακονοῦσε μέ ἄκρα εὐλάβεια στό ἱερό, κοινωνοῦσε σέ κάθε θεία Λειτουργία τά Ἄχραντα Μυστήρια, καλλιεργοῦσε σπάνια καθαρότητα καί ἔλαμπε ὁλόκληρος ἀπό τή θεία Χάρι.  Ὁ ἅγιος Δημήτριος ἀπό μικρός μελετοῦσε πολύ τήν Ἁγία Γραφή καί τούς βίους τῶν Ἁγίων καί μόρφωνε μέσα του ὀρθόδοξο ἦθος. Ἐπειδή οἱ γονεῖς του ἦταν πολύ φτωχοί, γιά νά τούς βοηθήσει, πρίν καλά-καλά τελειώσει τό Δημοτικό, ἄρχισε νά ἐργάζεται ὡς βοσκός στά πρόβατα τοῦ πατέρα του. Ἄν κάποια ἡμέρα εἶχε θεία Λειτουργία κι αὐτός βρισκόταν στήν ὕπαιθρο μέ τά πρόβατα, ὅλη τήν ὥρα πού ὑπολόγιζε ὅτι τελεῖται ἡ θεία Λειτουργία, αὐτός προσευχόταν γονατιστός ἀνάμεσα στό κοπάδι του. Εἶχε ἐπάνω του καί τρεῖς εἰκονίτσες, τίς ὁποῖες ἀσπαζόταν μέ εὐλάβεια, πρίν ἀρχίσει τήν προσευχή του, σάν νά βρισκόταν μπροστά σέ εἰκονοστάσι. Ἀγαποῦσε τόν ἅγιο Θεό μέ ὅλη τήν ψυχή καί τήν καρδιά του καί εἶχε φίλους του ὅλους τούς Ἁγίους. Ἰδιαίτερη ἀγάπη εἶχε στούς ἅγιους Ταξιάρχες, στόν ἅγιο Νικόλαο, στόν ἅγιο Σπυρίδωνα, στόν ἅγιο Δημήτριο καί στόν ἅγιο Νεκτάριο. Κάποιο βράδυ, ἐνῶ κοιμόταν στό φτωχικό πατρικό του σπίτι, ἄκουσε τή φωνή τοῦ ἁγίου Νικο­λάου, πού τοῦ ἔλεγε: «Σήκω, παιδί μου, γρήγορα, γιατί θά πέσει τό σπίτι». Πετάχτηκε ἀμέσως καί βγῆκε ἔξω ἀπό τό σπίτι, τό ὁποῖο σέ λίγο κατέρρευσε.

Τό 1921 κατατάγηκε στή χωροφυλακή, μέ τήν ὁποία ἔλαβε μέρος στή Μικρασιατική ἐκστρατεία. Πρίν φύγει γιά τό Μέτωπο, πῆγε στό ἐκκλησάκι τῶν Ἁγίων Ταξιαρχῶν καί εἶπε στούς Ταξιάρχες προσευχόμενος: «Μέχρι τώρα ἐρχόμουν ἐγώ καί σᾶς ἄναβα τά καντήλια. Τώρα σᾶς παρακαλῶ νά ρθεῖτε ἐσεῖς μαζί μου στό Μέτωπο, γιά νά μέ σώζετε σέ ὅλες τίς δύσκολες περιστάσεις». Πράγματι· ἕνα βράδυ πού φύλαγε σκοπιά ἔξω ἀπό τή Σμύρνη, τούς ἐπιτέθηκε τουρκικό ἀπόσπασμα ἱππικοῦ καί διέτρεξαν τόν ἔσχατο κίνδυνο. «Μιχαήλ, Ἀρχιστράτηγε, σῶσε με», φώναξε ὁ Δημήτριος καί ἔπεσε κάτω στό ἔδαφος ἀνάμεσα στά λάχανα τοῦ κήπου πού βρισκόταν δίπλα του. Ἦλθαν οἱ Τοῦρκοι μέ τά ἄλογα, γύρισαν ὅλο τόν κῆπο, ἕνας ἔφθασε μισό μέτρο κοντά του, ἀλλά ὁ Ἀρχάγγελος Μιχαήλ ἐμπόδισε τό ἄλογο νά τσαλαπατήσει τόν Δημήτριο καί σώθηκε.

Μετά τό στρατιωτικό του ἐπέστρεψε τό 1924 στό χωριό του σῶος καί ἀβλαβής καί ὥριμος πλέον νυμφεύθηκε τήν εὐλαβέστατη συγχωριανή του Ἐλισάβετ καί ἀπέκτησαν 9 κόρες. Τό σπίτι του ἦταν «κατ᾿ οἶκον ἐκκλησία» μέ ὅλη τή σημασία τῆς λέξεως. Τό 1931 ὁ Μητροπολίτης Κίτρους Πολύκαρπος, ἐκτιμώντας τό ἀκέραιο ἦθος του καί τήν εὐλάβειά του, τόν χειροτόνησε διάκονο καί μετά ἀπό δύο ἡμέρες ἱερέα.

2. Τί ἔχετε νά πεῖτε γιά τήν ἱερατική διακονία τοῦ ἁγίου Δημητρίου Γκαγκαστάθη; (Σκέψεις Μελῶν…) Γιά 42 ὁλόκληρα χρόνια, ἀπό τό 1931 ἕως καί τό 1973, ὁ π. Δημήτριος διακόνησε ὡς ἐφημέριος στόν ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Νικολάου στό χωριό του, τόν Πλάτανο Τρικάλων καί ἦταν «παπάς ὅπως τόν θέλει ὁ Θεός», πρότυπο ἀληθινοῦ ποιμένα: γλυκύς, στοργικός, καλοσυνάτος, παρηγορητής καί συμπαραστάτης στίς δυσκολίες κάθε πιστοῦ Χριστιανοῦ. Τόν ὀνόμαζαν ὅλοι «ἡ ψυχή τοῦ χωριοῦ μας» καί συχνά τόν ἀποκαλοῦσαν «τό διαμάντι τοῦ Πλατάνου τῶν Τρικάλων». Λειτουργοῦσε μὲ βαθιά κατάνυξη, ὅπως ὁ ἅγιος Νικόλαος Πλανᾶς, μνημονεύοντας πλῆθος ὀνομάτων. Στή Μικρή καί Μεγάλη Εἴσοδο ἔβλεπε ἀγγέλους φωτεινούς νά προπορεύονται. Ἰσχύει καί γιά τόν ἅγιο Δημήτριο Γκαγκαστάθη τό «ἀγγέλους ἔσχες συλλειτουργοῦντάς σοι, ἱερώτατε», πού ψάλλουμε στό Ἀπολυτίκιο τοῦ ἁγίου Σπυρίδωνος. Ὡς λειτουργός ὁ π. Δημήτριος, ὅταν γονάτιζε στόν καθαγιασμό τῶν Τιμίων Δώρων καί ἐπεκαλεῖτο τή Χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, αἰσθανόταν ὅτι ἀναδυόταν ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα οὐράνια εὐωδία, τόσο ἄφθονη, πού κάποτε δυσκολεύθηκε στήν ἀναπνοή του. Σέ πολλές θεῖες Λειτουργίες ἀξιώθηκε νά ἔχει καί οὐράνιες θεωρίες. Κάποτε στήν Ἱερά Μονή τοῦ Δούσικου, σέ ὥρα θείας Λατρείας, βρέθηκε σέ ἔκσταση καί εἶδε τόν ἅγιο Βησσαρίωνα, ἀρχιεπίσκοπο Λαρίσης καί πολιοῦχο Τρικάλων, δίπλα του.

Σέ ὥρα θείας Λειτουργίας εἶχε καί ἐνοχλήσεις ἀπό τούς δαίμονες. Ἄλλοτε τούς ἄκουε νά θορυβοῦν ἔξω ἀπό τήν ἐκκλησία, ἀλλά τούς σταύρωνε καί ἐξαφανίζονταν. Μιά νύχτα, πού λειτουργοῦσε στόν ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Νικολάου, μπῆκαν οἱ δαίμονες στόν Ναό καί ἄρχισαν νά ἀναποδογυρίζουν τίς καρέκλες. Πάλι τούς σταύρωσε ὁ ὅσιος Λειτουργός καί ἐξαφανίστηκαν. Μία φορά ὁ ἀρχηγός τῶν δαιμόνων μπῆκε στό Ἱερό καί ἔπιασε τόν ἅγιο Δημήτριο ἀπό τό λαιμό, γιά νά τόν πνίξει. Τότε ὁ Ἅγιος ἐπικαλέσθηκε τούς ἅγιους Ταξιάρχες καί ὁ δαίμονας ἀμέσως ἐξαφανίστηκε. Γιά ὅλες αὐτές τίς ἐμπειρίες πού εἶχε ὁ ταπεινός Λειτουργός τοῦ Ὑψίστου, ποτέ δέν καυχήθηκε, ἀλλά παρακαλοῦσε ὅλους τούς Χριστιανούς νά τόν μνημονεύουν στίς προσευ­χές τους καί στίς ἐπιστολές πού τούς ἔστελνε, ὑπέγραφε ὡς «ὁ ἔσχατος πάντων καί ἁμαρτωλός παπαδάκος, ὁ τιποτένιος, τό σκύβαλον τῆς γῆς».

1. Ἔπειτα θά διαβάσουμε τό ὑπόλοιπο ἄρθρο καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Τί ἔχετε νά πεῖτε γιά τήν προσφορά τοῦ ἁγίου Δημητρίου Γκαγκαστάθη κατά τήν πικρή περίοδο τῆς Κατοχῆς καί τοῦ Ἐμφυλίου (1941-1949); (Σκέψεις Μελῶν…) Ὁ ἅγιος Δημήτριος ὡς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, ὡς ἄνθρωπος τῆς προσευχῆς, ὡς ἄνθρωπος τῆς πίστεως καί τῆς ἀγάπης στήριξε τόν δοκιμαζόμενο λαό τοῦ Θεοῦ. Τόν παρακαλοῦσαν οἱ πιστοί νά προσευχηθεῖ κι αὐτός γονάτιζε καί προσευχόταν στόν Θεό νά τούς βοηθήσει. Καί σύντομα ὁ Θεός ἔδινε τήν καλύτερη λύση στά προβλήματά τους. Ἄλλοτε ἔκανε λιτανεία γιά νά βρέξει κι ἀμέσως ἐρχόταν βροχή. Μία φορά στά τελευταῖα τῆς ζωῆς του πού ἦταν κλινήρης λόγῳ τῆς ἀσθένεας, εἶπαν οἱ συγχωριανοί του: Ποῦ εἶσαι, π. Δημήτριε, νά προσευχηθεῖς νά μᾶς στείλει ὁ Θεός βροχή! Ὁ στοργικός ἱερέας τους, ἄς ἦταν κλινήρης, πληρο­φορήθηκε διά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τό αἴτημά τους, πετάχθηκε ἀπό τό κρεβάτι του, πῆρε τό Εὐχολόγιο στά χέρια του, γονάτισε, διάβασε τή σχετική εὐχή κι ἀμέσως ἄρχισε νά βρέχει. Στόν Ἐμφύλιο ὅλους τούς ἔβλεπε σάν παιδιά τοῦ Θεοῦ. Κανέναν δέν ἐξέθεσε, κανέναν δέν κατέκρινε. Δέν κρατοῦσε κακία σ᾿ αὐτούς πού τόν πολέμησαν, ἀλλά τούς συγχωροῦσε καί τούς περιέθαλψε. Δέν φοβήθηκε οὔτε ὅταν τόν τουφέκισαν, γιά νά τόν σκοτώσουν. Ἀλλά ἐπικαλέσθηκε τόν Ἀρχάγγελο Μιχαήλ καί ὁ Ἀρχάγγελος τόν ἔσωσε. Ὁ ἅγιος Δημήτριος ἀφηνόταν σάν τό μικρό παιδί στήν προστασία τοῦ Θεοῦ Πατέρα. Ἔλεγε: «Ἐγώ ἔχω τόν Χριστό Κυβερνήτη στή ζωή μου καί δέν Τόν ἀλλάζω μέ τίποτα. Μιά ζωή Τόν παρακαλῶ νά μέ ἀξιώσει νά χύσω τό αἷμα μου γι᾿ Αὐτόν. Κοιμᾶμαι τόσο ἀμέριμνα, ὅπως τό πουλί στό ἀγκάθι καί τά ρυθμίζει ὅλα Αὐτός, καλύτερα ἀπό ὁποιονδήποτε ἄλλο». Στά δύο τελευταῖα χρόνια τῆς ζωῆς του πού δοκιμαζόταν ὁ Ὅσιος μέ τήν ἀσθένεια τοῦ καρκίνου, δὲν ἔπαυε μέ ἀγάπη νά νουθετεῖ, νά παρηγορεῖ καί νά εὐλογεῖ αὐτούς πού τόν ἐπισκέπτονταν. Ἐπίσης δέν ἔπαυε νά μνημονεύει κλινήρης πλῆθος ὀνομάτων μέ τή συμπαράσταση τῆς ἐκλεκτῆς πρεσβυτέρας του Ἐλισάβετ, ἡ ὁποία ἐπαναλάμβανε τό «Κύριε, ἐλέησον»!

2. Τί ἔχετε νά πεῖτε γιά τήν ὁσιακή τελευτή καί γιά τή χαρισματι­κή προσωπικό­τη­τα τοῦ νεοφανοῦς ἁγίου Δημητρίου Γκαγκαστάθη; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἡ ὁσιακή τελευτή του συγκλόνισε τόν ἐκκλησιαστικό κόσμο. Ὁ κυρός Μητρο­πολίτης Τρίκκης Διονύσιος τόν ὀνόμαζε «καύχημα τῆς Μητροπόλεως καί ὑπόδειγμα εὐλογημένου ποιμένος». Ὁ Γέροντας π. Αἰμιλιανός καί ὁ Γέροντας π. Γεώργιος Καψάνης τόν θεωροῦσαν ἅγιο ἄνθρωπο. Ὁ ἅγιος Πορφύριος ἐπίσης τόν ἀποκαλοῦσε ἅγιο ἄνθρωπο. Ὁ ὅσιος Ἐφραίμ ὁ Κατουνακιώτης τόν θεωροῦσε Ἅγιο καί πολύ εὐλογημένο ἄνθρωπο. Ὁ ὅσιος Φιλόθεος Ζερβάκος ἀποκάλυψε ὅτι οὐδέποτε στά 70 του χρόνια συνάντησε ἄνθρωπο «πού ἔκανε τόσο καθαρή καί τέλεια ἐξομολόγηση», ὅπως ὁ π.  Δημήτριος Γκαγκαστάθης. Ὁ ὅσιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς ἔστελνε πνευματικά του παιδιά νά μαθητεύσουν σ᾿ αὐτό τόν παπά τοῦ Δημοτικοῦ, ὁ ὁποῖος δέν εἶχε περγαμηνές, ἀλλά εἶχε ούράνιες ἐμπειρίες.

Ἄς ἔχουμε τή μεσιτεία τοῦ ταπεινοῦ νεοφανοῦς ἁγίου Δημητρίου Γκαγκα­στάθη καί ἄς τόν μιμούμαστε στήν ἀφοσίωσή του στόν Κύριο!

Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Ἀγωνιζόμαστε γιά τήν ταπείνωση;», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2338/1.10.2025/σελ. 394-395.

Ἀπολυτίκιον: Ἦχος δ΄. Ταχύ προκατάλαβε. «Ὡς σκεῦός σε χάριτος, καί λειτουργόν ἱερόν, καί καύχημα ἔνθεον τῆς Τρίκκης ὕμνοις λαμπρῶς, τιμῶμεν Δημήτριε· σύ γάρ ἐκ τοῦ Πλατάνου, ὡς ἀστήρ, θεοφόρε, ἔλαμψας ἀρετῶν σου λαμπηδόσι· διόπερ, ἡμᾶς τούς σέ ὑμνοῦντας πιστῶς, πρεσβείαις σου φώτισον».

Μεγαλυνάρια: «Χαίροις φλογοφόρε θύτα Χριστοῦ, Δημήτριε πάτερ, καὶ Ἁγίων συλλειτουργέ, Χαίροις καί Δεσπότην, ὑπέρ ἡμῶν δυσώπει, τῶν πίστει σου τιμώντων, μνήμην τήν πάγχαρον».

 «Χαίροις ἱερέων τύπος λαμπρός, καί σεμνῶν συζύγων, τῶν ποθούντων ἁγιασμόν, ἄριστος ὑποφήτης, Δημήτριε τρισμάκαρ, πάντων τε χριστωνύμων πρέσβυς πρός Κύριον».