ΘΕΜΑ: «Μακάριοι οἱ πεινῶντες καί διψῶντες τήν δικαιοσύνην…»
ΕΒΔΟΜΑΔΑ: 9-15 Ἰανουαρίου 2023
ΑΡΘΡΟ: «Μακάριοι οἱ πεινῶντες καί διψῶντες τήν δικαιοσύνην…», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2272/1/10/22/σελ. 401-402.
ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΟ: Ματθ. ε΄ 6
ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ: 1. Γεωργίου Γ. Ψαλτάκη, «Μηνύματα ζωῆς…», σελ. 113-115, ἐκδ. «ὁ Σωτήρ», Ἀθήνα 20182. 2. Αἰκατερίνης Γούναρη, «Ἡ πάλη μέ τόν χρόνο», ἐκδ. «ὁ Σωτήρ», Ἀθήνα 2017.
Μεταφορτώσεις
|
Θέμα για τους κυκλάρχες
|
Άρθρο
|
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ
Νά δώσουμε δόξα στόν ἅγιο Θεό, ὁ Ὁποῖος μᾶς χάρισε ἀκόμη μία καινούργια χρονιά. Κι ὅλοι εὐχόμαστε νά εἶναι καλή καί εὐλογημένη. Νά Τόν εὐχαριστήσουμε πού μᾶς προσφέρει πλῆθος φανερῶν καί ἀφανῶν εὐεργεσιῶν, πλῆθος πνευματικῶν εὐκαιριῶν, τίς ὁποῖες ὀφείλουμε νά ἐκμεταλλευθοῦμε, δυνατότητες τίς ὁποῖες ὀφείλουμε νά ἀξιοποιήσουμε. Νά Τόν εὐγνωμονοῦμε πού μᾶς δίνει παράταση ζωῆς, γιά νά ἐπιτύχουμε τόν προορισμό μας, τήν καλλιέργεια τῆς ψυχῆς μας, τόν ἁγιασμό μας. Ἐπιπλέον ὀφείλουμε νά ἔχουμε σφοδρότατο πόθο νά εὐαρεστήσουμε ἐνώπιον τοῦ Κυρίου μας. Αὐτό τόν σφοδρό πόθο τῆς εὐαρεστήσεως στόν Θεό θά ἀναζωπυρώσει μέσα μας ἕνας ἀπό τούς Μακαρισμούς τοῦ Κυρίου μας πού θά μελετήσουμε σήμερα.
ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
Θά διαβάσουμε τό κείμενο καί τήν ἑρμηνεία τοῦ ἁγιογραφικοῦ Ἀναγνώσματος: «Μακάριοι οἱ πεινῶντες καί διψῶντες τήν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοί χορτασθήσονται» (Ματθ. ε΄ 6). Μακάριοι εἶναι ἐκεῖνοι πού μέ σφοδρό ἐσωτερικό πόθο, σάν πεινασμένοι καί διψασμένοι ἐπιθυμοῦν τή δικαιοσύνη καί τήν τελειότητα, διότι αὐτοί θά χορτάσουν, καθώς θά ἱκανοποιηθοῦν πλήρως οἱ πόθοι τους.
Α΄ ΜΕΡΟΣ: «Μακάριοι οἱ πεινῶντες καί διψῶντες τήν δικαιοσύνην…»
1. Ἀμέσως κατόπιν θά διαβάσουμε τό πρῶτο Μέρος τοῦ ἄρθρου «Μακάριοι οἱ πεινῶντες καί διψῶντες τήν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοί χορτασθήσονται», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2272/1/10/22/σελ. 401-402, ἕως ἐκεῖ πού λέει: «…παρακινεῖ ὁ ἱερός Χρυσόστομος (PG 57, 387)», σελ. 402, β΄ στήλη, καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Γιατί ὀνομάζεται «Μακαρισμός» ὁ στίχος πού ἀναλύουμε; (Σκέψεις Μελῶν…) Διότι ἀρχίζει μέ τή λέξη «Μακάριοι».
2. Πόσοι εἶναι οἱ Μακαρισμοί τοῦ Κυρίου μας καί ποῦ τούς βρίσκουμε; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἐννέα εἶναι οἱ Μακαρισμοί τοῦ Κυρίου μας καί τούς βρίσκουμε στήν ἀρχή τῆς ἐπί τοῦ Ὄρους ὁμιλίας Του. Ἡ ὁμιλία αὐτή διασώζεται στό κατά Ματθαῖον ἱερό Εὐαγγέλιο καί καλύπτει τό ε΄, τό στ΄ καί τό ζ΄ κεφάλαιο. Ἐμεῖς σήμερα θά μελετήσουμε τόν τέταρτο κατά σειρά Μακαρισμό. Πρῶτος Μακαρισμός: «Μακάριοι οἱ πτωχοί τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν». Δεύτερος Μακαρισμός: «Μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοί παρακληθήσονται». Τρίτος Μακαρισμός: Μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοί κληρονομήσουσι τήν γῆν». Τέταρτος Μακαρισμός: «Μακάριοι οἱ πεινῶντες καί διψῶντες τήν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοί χορτασθήσονται».
3. Τί σημαίνει ἡ λέξη «μακάριος»; (Σκέψεις Μελῶν…) Σημαίνει εὐτυχισμένος, καλότυχος. Ἡ λέξη «μακάριος» προέρχεται ἀπό τή λέξη «μᾶκος» πού σημαίνει «μῆκος», «μάκρος», ἡ δέ λέξη «μάκαρ» σημαίνει «μακρός». Ἑπομένως ἡ λέξη «μακάριος» σημαίνει «τόν μεγάλο καί πολύ» καί κατ᾿ ἐπέκταση «τόν εὐτυχισμένο καί καλότυχο».
4. Γιατί ὁ Κύριος προτιμᾶ ὡς διατύπωση στόν Μακαρισμό τίς μετοχές «πεινῶντες καί διψῶντες»; (Σκέψεις Μελῶν…) Γιά νά μᾶς διδάξει νά μήν ποθοῦμε ἁπλῶς τή δικαιοσύνη, ἀλλά νά τήν ἐκζητοῦμε μέ σφοδρότατο ἐσωτερικό πόθο, σάν πεινασμένοι καί διψασμένοι, ἑρμηνεύει ὁ ἱερός Χρυσόστομος. Ὅπως τό διψασμένο ἐλάφι τρέχει μέ μεγάλη λαχτάρα πρός τίς πηγές τῶν ὑδάτων, ἔτσι κι ἐμεῖς νά τρέχουμε μέ ἀχόρταγη δίψα γιά νά ἱκανοποιήσουμε κοντά στόν Χριστό τίς βαθύτερες ἐφέσεις τῆς ψυχῆς μας: «Ὅν τρόπον ἐπιποθεῖ ἔλαφος ἐπί τάς πηγάς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μου πρός σέ ὁ Θεός» (Ψαλ. μα΄ [41] 2).
5. Ποιό σκοπό ἐξυπηρετοῦν τά αἰσθήματα τῆς πείνας καί τῆς δίψας; (Σκέψεις Μελῶν…) Δίνουν μήνυμα στόν ἀνθρώπινο ὀργανισμό ὅτι πρέπει νά πιεῖ νερό ὅταν διψάει καί νά φάει ὅταν πεινάει. Εἶναι δεῖγμα ὑγείας πνευματικῆς νά πεινάει ὁ ἄνθρωπος καί νά διψάει. Ὁ ἀσθενής βιολογικά ἄνθρωπος δέν ἔχει ὄρεξη οὔτε νερό νά πιεῖ, οὔτε φαγητό νά φάει. Τα ἴδια ἰσχύουν καί γιά τήν πνευματική ζωή. Ὁ ὑγιής πνευματικά ἄνθρωπος πεινάει καί διψάει, ἀλλά ὄχι ὑλικές τροφές. Πεινάει καί διψάει «τήν δικαιοσύνην».
6. Ἡ Ἁγία Γραφή τόν ἄνθρωπο πού ἐπιθυμεῖ νά ἱκανοποιήσει τήν πείνα καί τή δίψα τῆς ψυχῆς του μέ ὑλικά ἀγαθά τόν ὀνομάζει ἄφρονα. Νά θυμηθοῦμε τόν ἄφρονα πλούσιο τῆς Παραβολῆς πού εἶπε στήν ψυχή του: «Ψυχή, ἔχεις πολλά ἀγαθά κείμενα εἰς ἔτη πολλά· ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου» (Λουκ. ιβ΄ 19). Ἐνῶ τόν ἄνθρωπο πού ἐπιθυμεῖ νά ἱκανοποιήσει τήν πείνα καί τή δίψα τῆς ψυχῆς του μέ «τήν δικαιοσύνην» τόν ὀνομάζει μακάριο.
7. Τί ἐννοεῖ ὁ Κύριος μέ τή λέξη «δικαιοσύνη»; (Σκέψεις Μελῶν…) Ἐννοεῖ «ἤ τήν καθόλου (γενικῶς) ἀρετήν ἤ τήν μερικήν ταύτην», ἑρμηνεύει ὁ ἱερός Χρυσόστομος (ΕΠΕ 9, 476).
Μέ τή στενότερη ἔννοια τῆς λέξεως ἐννοεῖ τή δίκαιη ἀπονομή στόν καθένα αὐτοῦ τό ὁποῖο τοῦ ἀνήκει. Δηλαδή, τό νά εἶναι ὁ Χριστιανός δίκαιος στίς δοσοληψίες καί στίς ἐμπορικές συναλλαγές του· τό νά κρίνει καί νά ἐνεργεῖ μέ δικαιοσύνη· τό νά μήν ἀδικεῖ σέ τίποτε τόν συνάνθρωπό του, ἀλλά νά ἀποδίδει στόν καθένα αὐτό πού τοῦ ἀνήκει.
Μέ τήν εὐρύτερη ἔννοια τῆς λέξεως ἐννοεῖ τήν καθόλου ἀρετή. Ὄχι μόνο μιά ἀρετή, ἀλλά τό σύνολο τῶν ἀρετῶν: τήν ταπεινοφροσύνη, τήν πίστη, τήν ἐλπίδα, τήν ἀγάπη καί κάθε ἄλλη ἀρετή. «Πᾶν εἶδος ἀρετῆς διά ταύτης ἀποσημαίνει», ἑρμηνεύει ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης (ΕΠΕ 8, 196). Ἐννοεῖ τήν πλήρη συμμόρφωσή μας στό θέλημα τοῦ Θεοῦ.
Σέ μιά τελευταία ἀνάλυση ἡ πείνα καί ἡ δίψα τῆς δικαιοσύνης ταυτίζονται μέ τήν πείνα καί τή δίψα τῆς σωτηρίας μας, ἀλλά καί τῆς σωτηρίας ὅλου τοῦ κόσμου. Ποθοῦμε σφοδρότατα νά ἁγιασθεῖ τό Ὄνομα τοῦ Θεοῦ, νά ἔλθει ἡ Βασιλεία Του, νά γίνει τό θέλημα Του καί στή γῆ ἀπό τούς ἀνθρώπους, ὅπως γίνεται αὐτό καί στόν οὐρανό ἀπό τούς ἀγγέλους καί τούς Ἁγίους. Αὐτά τά αἰτήματα ζητοῦμε νά ἐκπληρωθοῦν κατεξοχήν στήν Κυριακή προσευχή, μέ τήν ὁποία καθημερινά προσευχόμαστε: «Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς· ἁγιασθήτω τό ὄνομά σου· ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· γενηθήτω τό θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καί ἐπί τῆς γῆς» (Ματθ. ς΄ 9-10).
8. Εἶναι ἀξιοσημείωτο ὅτι στόν τέταρτο Μακαρισμό μακαρίζονται ἡ πείνα καί ἡ δίψα τῆς δικαιοσύνης καί ὄχι ἡ κατοχή της. Γιατί; (Σκέψεις Μελῶν…) Διότι εἶναι ἐγωιστικό νά περιαυτολογοῦμε στήν προσευχή μας, λέγοντας ὅπως ὁ Φαρισαῖος τῆς Παραβολῆς: Ἔκανα αὐτό, ἔκανα ἐκεῖνο, ἔκανα τό ἄλλο· «νηστεύω δίς τοῦ Σαββάτου, ἀποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι» (Λουκ. ιη΄ 12). Ἑλκύουμε τή Χάρι τοῦ Θεοῦ, ἐάν καλλιεργοῦμε τό τελωνικό φρόνημα· ἐάν τό πιστεύουμε βαθιά ὅτι στερούμεθα ἀρετῶν, ἀλλά ποθοῦμε νά τίς ἀποκτήσουμε. Ἑλκύουμε τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ, ἐάν πεινοῦμε καί διψοῦμε τήν ἀρετή καί τήν τελειότητα καί καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια, γιά νά ἐπιτύχουμε τόν ἁγιασμό καί τή σωτηρία μας.
9. Ὁ Κύριός μας, τό αἰώνιο πρότυπό μας, τί παράδειγμα μᾶς δίνει γιά τήν πλήρη συμμόρφωσή μας στό θέλημα τοῦ Θεοῦ; (Σκέψεις Μελῶν…) Ὑπετάγη πλήρως στό θέλημα τοῦ Οὐράνιου Πατέρα. Ἤθελε νά ἐκπληρώσει κάθε ἐντολή τοῦ Θεοῦ. Ποθοῦσε νά ὁλοκληρώσει τό ἔργο τῆς σωτηρίας μας. Διψοῦσε νά πιεῖ τό πικρό ποτήριο τοῦ Σταυροῦ γιά τή σωτηρία ὅλου τοῦ κόσμου (Ματθ. κ΄ 22 καί Λουκ. κ΄ 50). Τόν ἴδιο δρόμο μᾶς καλεῖ νά ἀκολουθήσουμε κι ἐμεῖς.
10. Τί μᾶς ζητεῖ νά κάνουμε; (Σκέψεις Μελῶν…) Μᾶς ζητεῖ νά ζητοῦμε πρῶτα ἀπ᾿ ὅλα καί πάνω ἀπ᾿ ὅλα τή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί τήν ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν πού θά ἱκανοποιήσουν τούς βαθύτατους πόθους καί τίς ἐφέσεις τῆς ψυχῆς μας, πού θά μᾶς πλουτίσουν κατά Θεόν καί θά μᾶς κάνουν πολίτες τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν: «Ζητεῖτε δέ πρῶτον τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν δικαιοσύνην αὐτοῦ» (Ματθ. ς΄ 33). Ἑπομένως μᾶς καλεῖ τήν καινούργια χρονιά, ἀλλά καί σ᾿ ὅλη μας τή ζωή σ᾿ αὐτό τόν στόχο νά ἐπικεντρώνουμε περισσότερο τήν προσοχή μας. Μᾶς καλεῖ νά ἐπιμελούμαστε τήν ἀρετή καί τήν ἁγιότητα, διότι εἶναι πολύς ὁ πλοῦτος της καί ἐπιτελεῖ μεγάλο θαῦμα στή ζωή μας, ὅπως παρακινεῖ καί ὁ ἱερός Χρυσόστομος (PG 57, 387). Ἀλλά καί ἡ πρός Ἑβραίους ἐπιστολή μᾶς καλεῖ νά «φερώμεθα ἐπί τήν τελειότητα» (ς΄ 1). Διότι ἡ ἐπίτευξη αὐτοῦ τοῦ στόχου μᾶς κάνει καινούργιους ἀνθρώπους, ἀναγεννημένους, «λάμποντας, ἀστράπτοντας, ἠλλοιωμένους»!
11. Ἐπίσης ὁ Κύριος μᾶς καλεῖ νά ἑτοιμαζόμαστε ἀκόμη καί διωγμούς καί μαρτύριο νά ὑπομείνουμε, προκειμένου νά μείνουμε πιστοί στό ἅγιο θέλημα τοῦ Θεοῦ. Τότε εἴμαστε πραγματικά μακάριοι, ὅπως τό ἐπιβεβαιώνει καί ὁ ὄγδοος Μακαρισμός: «Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. ε΄ 10). Μακάριοι εἶναι ἐκεῖνοι πού διώκονται ἐξαιτίας τῆς ἀρετῆς καί τοῦ πόθου τῆς χριστιανικῆς τελειότητας, διότι εἶναι δική τους ἡ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
Ὅσοι εὐθυγραμμίζουν τή ζωή τους σύμφωνα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ· ὅσοι βαδίζουν μέ συνέπεια τήν ὁδό τοῦ ἁγιασμοῦ, αὐτοί θά χορτάσουν, καθώς θά ἱκανοποιηθοῦν πλήρως οἱ πόθοι τους, ὅπως θά δοῦμε στό δεύτερο Μέρος τοῦ θέματος.
Β΄ ΜΕΡΟΣ: «… ὅτι αὐτοί χορτασθήσονται» (Ματθ. ε΄ 6).
1. Ἔπειτα θά διαβάσουμε τό ὑπόλοιπο ἄρθρο καί θά ρωτήσουμε τά Μέλη: Ποιά ἀμοιβή ὑπόσχεται ὁ Κύριος σέ ὅσους πεινοῦν καί διψοῦν τή δικαιοσύνη; (Σκέψεις Μελῶν…) Ὑπόσχεται ὅτι θά χορτάσει τούς ἀσίγαστους πόθους τῆς ψυχῆς τους: «ὅτι αὐτοί χορτασθήσονται» (Ματθ. ε΄ 6). Νά θυμηθοῦμε τούς λόγους τοῦ ἱεροῦ Ψαλμωδοῦ: «χορτασθήσομαι ἐν τῷ ὀφθῆναι μοι τήν δόξαν σου» (Ψαλ. ις΄ [16] 15). Θά χορταίνω ὅταν ἀκατάπαυστα θά βλέπω καί ἀκόρεστα θά ἀπολαμβάνω τή δόξα τοῦ θείου προσώπου Σου.
2. Ποῦ καί πότε θά συμβοῦν ὅλα αὐτά; (Σκέψεις Μελῶν…) Καί στήν παρούσα ζωή καί στή μέλλουσα. Κι ἐδῶ καί ἐκεῖ. Ἐδῶ μέν μερικῶς. Ἐκεῖ δέ πλήρως καί τελείως. Ἡ πλήρης συμμόρφωσή μας στό θέλημα τοῦ Θεοῦ στήν παρούσα ζωή ἑλκύει τή Χάρι τοῦ Θεοῦ καί φέρνει «χάριν ἀντί χάριτος» καί μᾶς προάγει στήν ἁγιότητα καί στήν τελειότητα. Ἀλλά αὐτή θά θριαμβεύσει στήν ἀτελεύτητη αἰωνιότητα, ὅπου ὁ ἅγιος Θεός θά ἀποδώσει στόν καθέναν «κατά τήν πρᾶξιν αὐτοῦ» (Ματθ. ις´ 27), θά ἀνταμείψει τόν καθένα ἀνάλογα μέ τίς πράξεις του.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Νά «διώκωμεν (=ἐπιδιώκουμε) τήν δικαιοσύνην» (Α΄ Τιμ. ς΄ 11). Αὐτό ἄς εἶναι τό κύριο μέλημά μας: ὁ ἁγιασμός μας καί ἡ βοήθεια στόν ἁγιασμό καί τῶν συνανθρώπων μας. Τότε θά εἴμαστε ἀληθινά πανευτυχεῖς καί μακάριοι.
ΣΥΝΘΗΜΑ
«Μακάριοι οἱ πεινῶντες καί διψῶντες τήν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοί χορτασθήσονται» (Ματθ. ε΄ 6).
Τό ἑπόμενο θέμα μας θά εἶναι ἀπό τό ἄρθρο «Ὅσιος Βησσαρίων ὁ Ἀγαθωνίτης», «Ο ΣΩΤΗΡ», τεῦχ. 2270/1 καί 15.8.22/σελ. 351-352.
